De Staat is niet een bijzonder actieve aandeelhouder in staatsbedrijven. De invloed binnen bedrijven als NS, Prorail, Gasunie, Tennet en EBN is kleiner dan het kabinet nastreeft.

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een dinsdag verschenen rapport over de rol van de Staat als aandeelhouder.

De Rekenkamer wijst erop dat het kabinet al in 2007 aankondigde zich als een actief aandeelhouder te willen opstellen om zo het publiek kapitaal te beheren en de publieke belangen te behartigen bij bedrijven waar de Staat aandelen in heeft.

Maar dat is nog niet goed gelukt. Zo is bij elf bedrijven niet vastgelegd dat de aandeelhouder (grote) investeringen moet goedkeuren. 

Bij negentien ondernemingen is niks opgeschreven over de betrokkenheid van de staatsaandeelhouder bij de strategie van het bedrijf. En bij vier bedrijven heeft de Staat niet de mogelijkheid de raad van bestuur te ontslaan.

Niet duidelijk

De Rekenkamer stelt verder dat het kabinet zich tegenover de Tweede Kamer niet duidelijk verantwoordt over de resultaten en het gevoerde beheer. Het is voor de Kamer onduidelijk waarop hij de minister kan aanspreken. Sinds 2006 zijn geen evaluaties meer uitgevoerd naar aandeelhouderschap, aldus de Rekenkamer. Het kabinet belooft in een reactie de informatieverschaffing aan de Kamer te verbeteren en de statuten van staatsdeelnemingen aan te passen.

De Staat is (deels) eigenaar van 37 ondernemingen, die gezamenlijk een waarde van vele miljarden euro's vertegenwoordigen. Alleen al aan dividend levert dat de schatkist jaarlijks tussen de 3,3 en 5,1 miljard euro op, voor het grootste deel afkomstig van Energie Beheer Nederland (EBN) en van De Nederlandsche Bank (DNB).

De staat is de enige aandeelhouder in heel verschillende ondernemingen. Dat loopt van gokactiviteiten (Nederlandse Staatsloterij en Holland Casino) tot nucleaire energieopwekking bij Urenco of de opslag van nucleair afval bij Covra. Bij andere bedrijven gaat het om een deelbelang. Zo heeft de staat 29 procent van de aandelen in het Havenbedrijf Rotterdam, bijna 70 procent van de aandelen Schiphol en bijna 6 procent van de aandelen KLM.