Het onderzoeksprogramma Argos heeft het verslag van de diplomatenbriefing in handen waar een Nederlandse diplomate daags voor de MH17-ramp werd bijgepraat over de aanwezigheid van Russische luchtdoelraketten in de Oekraïne.

Uit het verslag blijkt dat de aanwezige diplomaten op de hoogte waren gesteld van het neerhalen van een Antonov vrachtvliegtuig op 14 juli.

De rebellen waren in het bezit van zware Russische luchtdoelraketten die het vliegtuig van ruim 6 kilometer hoogte uit de lucht kon schieten.

Het kabinet heeft het verslag van de briefing niet naar de Tweede Kamer willen sturen omdat het volgens premier Mark Rutte diplomatieke verhoudingen zou kunnen schaden.

Negatief reisadvies

De strekking van de memo kon het kabinet wel delen en die komt overeen met wat uit Argos zaterdag meldde, namelijk dat de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie door de Oekraïense autoriteiten gewaarschuwd was van de aanwezigheid van Russische luchtdoelraketten in oost-Oekraïne.

In het programma kwamen diverse experts aan het woord die vinden dat de Nederlandse overheid met de kennis uit het verslag actie had kunnen ondernemen door bijvoorbeeld een negatief reisadvies voor het luchtruim boven Oekraïne af te geven.

Meer signalen

In het programma stelde D66-parlementariër Sjoerd Sjoerdsma ook niet goed te begrijpen waarom de brief niet alarmerend genoeg was voor het kabinet om actie te ondernemen.

"Er staat niet letterlijk 'waarschuw de burgerluchtvaart'. Maar in combinatie met allerlei negatieve signalen die al bekend waren, zoals eerdere waarschuwingen over de aanwezigheid van zwaar luchtafweergeschut, is moeilijk te begrijpen waarom er niet op z’n minst is overlegd iets te doen met alle signalen."

Omvliegen

Volgens Sjoerdsma had de brief op zijn minst gedeeld kunnen worden met luchtvaartmaatschappijen.

Die mening deelt Pieter Omtzigt van het CDA. "Er zijn heel veel andere landen waar soortgelijke situaties zich voordoen en waar niet overheen wordt gevlogen", stelt hij. "De eerste verantwoordelijkheid om het luchtruim helemaal te sluiten lag bij Oekraïne. Maar hoe gevaarlijk had de situatie moeten zijn voordat Nederland had geadviseerd 'misschien is omvliegen verstandiger'?"

Kernvraag

Volgens regeringspartijen PvdA en VVD liggen eerdere uitspraken van Koenders en de tekst van het verslag op één lijn. In de Kamer zei de minister dat er aanwijzingen waren voor de aanwezigheid van luchtafweerraketten. Uit het memo blijkt volgens VVD'er Han ten Broeke dat de regering van Oekraïne Rusland schudig acht aan het neerhalen van de Antonov.

Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat er geen verschil bestaat tussen antwoorden op Kamervragen over deze kwestie en het document dat zaterdag naar buiten is gekomen.

Alle berichten over de vliegramp in Oekraïne in ons dossier