Samsom (PvdA): 'Ik ben nog steeds ongeduldig'

De PvdA stevent af op weer een enorme verkiezingsnederlaag. Toch blijft partijleider Diederik Samsom optimistisch en overtuigd van de noodzaak van de kabinetsmaatregelen. "De kiezer heeft soms een beetje tijd nodig. Ik heb ook weleens tijd nodig".

NU.nl sprak uitgebreid met de geplaagde partijleider, die in de campagne stevig uithaalt naar CDA en D66 die extra willen bezuinigen en naar de SP die volgens hem "politiek het veld heeft verlaten".

Wie sprak ooit deze woorden?: "Dit is zo'n week waarin je niet wegloopt, maar je verantwoordelijkheid neemt. Nederland is er immers niet voor de politiek, maar de politiek is er voor Nederland."

"Dat was bij het lenteakkoord in 2012. Dus dat zal Slob of Pechtold zijn geweest."

Het was CDA-leider Sybrand Buma.

"Ah, dat was de andere optie."

Jullie verwijten het CDA nu geen verantwoordelijkheid te nemen, maar in 2012 was het precies omgekeerd. Toen nam de PvdA geen verantwoordelijkheid. 

"Ik zie al een tijdje dat het CDA een harde oppositiekoers uitzet en dat nu kracht bijzet door bezuinigingen te eisen." 

"Maar nu, en dat is zorgelijker, hebben ze ook een pact met D66. Het pact van Pechtold en Buma: er moet en zal extra bezuinigd worden. Dat is onverstandig en onnodig."

Maar is het niet heel opportunistisch om dit het CDA te verwijten, terwijl de PvdA in de lente van 2012 niet thuis gaf toen het land er nog veel slechter voorstond?

"Ik heb al eerder gezegd dat ik allerminst tevreden op die tijd terugkijk. Als de PvdA de kans had gekregen, en ik denk dat dat niet was gebeurd, dan hadden we mee moeten doen. Dat was deels mijn onervarenheid dat dat toen is gebeurd."

"Het heeft mij gemotiveerd om afgelopen twee jaar de samenwerking te blijven zoeken. Dus misschien was die les wel heel louterend."

Vanaf nu neemt de PvdA altijd verantwoordelijkheid?

"Ja, en dat zit ook wel in de genen van de partij. De SP zegt: 'Het is allemaal een schande en daarom zijn we tegen.' Dan vraag ik me af: wat heeft het kind zonder geld of de arbeidsgehandicapte zonder baan daaraan? Die heeft er wat aan dat wij 100 miljoen voor armoede weten te vinden. Dat is niet genoeg, maar dat is wel veel meer dan niks."

"En die heeft er wat aan als je 125.000 banen creëert voor arbeidsgehandicapten. Maar dan is het voor de SP nog niet goed, want de boete voor werkgevers is niet hoog genoeg. Het is nóóit 100 procent genoeg."

De SP zegt dat jullie de kiezer hebben bedrogen, omdat jullie in 2012 meteen met de VVD het bed in zijn gedoken.

"Nog voordat ik überhaupt een conclusie kon trekken over de samenwerking had Roemer al gezegd: dit is een heilloze coalitie, daar ga ik niet aan meedoen."

Zijn ze afgelopen jaren nog uitgenodigd om mee te praten?

"Jazeker. Ook bij het herfstakkoord in 2013 toen er extra bezuinigd moest worden zijn ze nog expliciet door minister Dijsselbloem uitgenodigd. Maar zij stelden als voorwaarde dat er niet extra bezuinigd moest worden. Ja, dan houdt het natuurlijk op."

Eigenlijk wat u nu zelf doet.

"Toen ging het over een overheidstekort dat totaal uit de rails aan het lopen was. Nu zitten we ver binnen de norm."

In 2012 zei u: als ik om me heen kijk zie ik de SP dichtbij en ergens aan de horizon de VVD. Dat lijkt toch wel veranderd.

"Inhoudelijk gezien klopt het nog wel, maar politiek heb ik Roemer het veld zien verlaten."

Wat is dan belangrijker? Inhoud of politiek?

"Uiteindelijk is de combinatie belangrijk. Je moet weten waar je voor staat. Wat je idealen zijn en wat je wil bereiken. En moet je voldoende macht creëren om je idealen te kunnen bereiken. Er is nog nooit zoveel gedaan aan inkomensherverdeling. En er is nog nooit zo hard ingegrepen bij topinkomens in de publieke sector en de bonussen in de financiële sector."

In deze campagne, in debatten en op posters en in spots, maakt u gehakt van de partij van Pechtold. Bent u niet bang dat u D66 dusdanig irriteert dat ze geen zin meer hebben om komende jaren de coalitie te steunen?

"Kiezers moeten in een campagne weten wat het verschil tussen de partijen is. Dat gebeurt van de andere kant ook."

Iemand moet straks een belofte breken. U gaat extra bezuinigen, of zij moeten hun eis intrekken.

"Nee. Ik stap niet over de verkiezingen heen."

Maar D66 is nu een belangrijke steunpilaar van het kabinet. Hoe wilt u dan komende jaren doorpakken met de kabinetsplannen?

"Het wordt lastiger. Maar dat is dus precies de keuze die bij deze verkiezingen voorligt."

Zij willen waarschijnlijk niet bezuinigen om het bezuinigen, maar om de lasten te verlagen en werkgelegenheid te creëren.

"Ik heb nog nergens gehoord waar zij ruimte zien om extra te bezuinigen. Die ruimte is er altijd op sociale zekerheid en zorg. Maar dat is heel onverstandig om te doen."

Twee van hun voorstellen: Minder consultants bij de overheid?

"D66 weet heel goed dat er komende jaren al maximaal wordt geknepen op de overheid. Die bezuiniging is al ingeboekt. Licht populistisch van D66."

Mensen laten betalen die niet komen opdagen bij de dokter?

"Daar is al heel vaak over gesproken. Dat voorstel is verworpen omdat het heel ingewikkeld is om uit te voeren en het levert bijna niks op. Ook een tikje makkelijk."

D66 wil extra bezuinigen en creëert volgens u dus extra onzekerheid, maar staat wel hoog in de peilingen.

Lachend: "Dat zien we op 18 maart, hoe die relatie lag."

U zei bij de verkiezingen in 2012 al eerlijk dat moeilijke maatregelen nodig zijn. Nu neemt u ze en zijn de kiezers weg.

"Je hoeft geen afgestudeerd psycholoog te zijn om te weten dat als je moeilijke maatregelen neemt, en mensen gaan dat ook zien, dat je niet direct populair bent."

Maar de kiezer is toch niet dom? 

"De kiezer heeft soms een beetje tijd nodig. Ik heb ook weleens tijd nodig. Maar ik zie het optimisme weer een beetje terugkeren. Dat maakt me ook zo getergd."

PvdA-prominent Ad Melkert stelde op het PvdA-congres voor om een nieuw regeerakkoord op te stellen voor de rest van de kabinetsperiode. Bent u daar voor?

"Nee, omdat we nog niet klaar zijn met deze plannen. Ik wil wel nadenken over nieuwe plannen bovenop wat we al aan het doen zijn. De belastingherziening is daar een van, die stond niet in het regeerakkoord."

"De ingezette hervormingen hebben nog een paar belangrijke verbeteringen nodig en ze moeten vooral nog landen. Dus het is niet verstandig nu halsoverkop nieuwe dingen te gaan doen."

Een tijdje geleden maakte men zich nog zorgen over de stabiliteit in de PvdA. Maakt u zich nu zorgen over de stabiliteit bij de VVD?

"Die zorgen van toen waren onnodig, en de zorgen van nu ook. Wij zijn ook bewindspersonen verloren..."

En Kamerleden.

"...en dat is heftig, maar dat raakt niet de kern van waarmee je bezig bent. Als je daarin gelooft kun je een hoop hebben. Het is een hard vak, er gebeurt veel. Maar, we zijn het gewend en kunnen het hebben."

Wat heeft drie jaar partijleiderschap van de PvdA u gedaan? Bent u veranderd?

"Je leert elke dag bij, dus in die zin ben ik veranderd. Maar het heeft me niet veranderd als mens. De idealen zijn nog hetzelfde en ik ben nog steeds ongeduldig."

Wat zijn die lessen?

"Hoe ingewikkeld het soms is om in Den Haag iets voor elkaar te krijgen."

Heeft u geleerd met uw ongeduld om te gaan?

"Dat ongeduld had ik al toen ik in 2003 in de Kamer stapte. Dat was een soort cultuurshock als je dat vergelijkt met wat ik daarvoor deed als Greenpeace-actievoerder. Daar verzon je ’s ochtends iets onder de douche en zat je ’s middags al in het bootje om een lozingspijp van een vieze fabriek te blokkeren. Maar diezelfde avond was die pijp alweer open." 

"De enige manier om die pijp definitief dicht te krijgen is een wet maken die lozing verbiedt. Soms kost het vijf jaar om die wet te maken, maar die traagheid neem ik dan op de koop toe, al leg ik me daar nooit bij neer."

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie