In verkiezingstijd duiken alle partijen in de loopgraven, zo ook de "constructieve" ChristenUnie. Als het kabinet de gaswinning niet verlaagt, praat de partij niet meer mee, zegt partijleider Arie Slob in een interview met NU.nl.

"Het rapport van de Onderzoeksraad is genadeloos. Bij het herstellen van vertrouwen komt het erop aan dat je laat zien dat je de les geleerd hebt en daar duidelijkheid over biedt. De ChristenUnie zal dus niet meewerken aan begrotingen waarin nog onduidelijkheid is of de gaskraan weer open gaat."

"Sommigen zeggen dat het een dreigement is, maar ook onze geloofwaardigheid staat hier op het spel."

Maar dat betekent niet veel. Het nieuwe gasbesluit wordt voor 1 juli genomen en daar zal vrijwel zeker een verdere verlaging worden afgesproken. De definitieve begroting 2016 wordt pas in september gepresenteerd.

"Nee. 30 tot 33 miljard kuub, dat is het. Ik snap oprecht niet dat het kabinet dat niet nu al zegt. Dan weten ze in het noorden waar ze aan toe zijn. Ik kan maar één conclusie trekken: ze hebben in de coalitie een deal gesloten en daar mag geen millimeter van worden afgeweken."

Waarom is zo'n deal nodig als je ervan uit mag gaan dat ook Kamp zich druk maakt om de veiligheid van de Groningers?

"Omdat hij wilde vasthouden aan zijn eerdere besluit."

Is het niet gewoon deugdelijk bestuur om niet steeds je besluit aan te passen en eerst te onderzoeken wat een verantwoorde gaswinning is?

"Dan had hij kunnen vasthouden aan wat hij vorig jaar al zei, namelijk dat 30 genoeg is voor leveringszekerheid. En we zullen verder naar beneden moeten. We moeten af van de afhankelijkheid van gas. En daar hoort een nieuw energieakkoord bij. Want wat er nu ligt, is bij lange na niet genoeg om uiteindelijk naar volledig duurzame energie te gaan."

Hoeveel moet het kabinet dan extra investeren in duurzame energie volgens u?

"Bij dat soort dingen praat je over tientallen miljoenen, meerjarige investeringen in duurzame energie. Het vraagt iets van politieke leiders dat ze met elkaar een gezamenlijke ambitie ontwikkelen, maar bij de coalitie zie ik geen eensgezindheid."

"Die energieambitie willen we ook koppelen aan de discussie over het nieuwe belastingstelsel. Wij willen dat je belasting betaalt naar hoeveel je vervuilt."

Over die discussie: de coalitie wil geen extra bezuinigingen om ruimte te scheppen voor lastenverlichting. D66 maakt hier juist een hard punt van. Hoe denken jullie daarover?

"Ik vind het voorbarig, we weten niet wat voor tegenvallers en meevallers er nog komen. Je moet maximaal voorkomen dat je extra moet bezuinigen. Ik zou het lastig vinden om nog wat te vinden op die terreinen." 

"We hebben al zwaar moeten bezuinigen, dat was ook noodzakelijk. Ik denk dat je nu wel kan zeggen dat ingezet beleid begint aan te slaan."

"Als je vooruit gaat kijken is het de vraag of er een meerderheid van de partijen gevonden kan worden om een nieuw belastingplan te realiseren. Ik merk dat het lastig zal worden. De lasten op arbeid moeten omlaag, daar ben ik voor, maar dat is niet genoeg. Mensen moeten ook werk en zorg kunnen combineren."

D66 zegt: afgelopen jaren is slechts achterstallig onderhoud gedaan, het echte werk begint nu pas.

"Met D66 heb ik nog wel een ander appeltje te schillen. Als je bij D66 binnenloopt dan zit je bij wijze van spreken meteen met je hoofd in de wietdampen." 

"Die partij heeft het belastingplan gekoppeld aan het softdrugsbeleid. Wij zien het als een gezondheidsvraagstuk, zij als een financieel vraagstuk. Maar ik zou geen geld willen verdienen aan de verslaving van anderen. Daar sta ik diametraal tegenover."

Dat is een breekpunt?

"Dat is een no go. Er zijn weleens dingen waarbij ik denk: het is niet mijn idee, maar prima als ze het willen. Maar wij gaan niet mee met plannen waar dit soort dingen in zijn opgenomen."

Video: Slob over breekpunt herziening belastingstelsel

U bent niet erg optimistisch over de haalbaarheid van dat nieuwe belastingstelsel.

"Ik denk dat het heel lastig gaat worden als dit zich opstapelt van verschillende kanten. Maar we hebben eerder met elkaar souplesse getoond dus ik sluit het ook niet uit."

De coalitie heeft met uw partij en D66 en SGP een meerderheid in de Eerste Kamer. Verandert het voor u iets als die meerderheid na de verkiezingen wegvalt?

"Er valt met ons altijd afspraken te maken als er wordt voldaan aan de wensen rond bepaalde thema's. Als wij groter worden is het logisch dat het gewicht van die wensen ook groter wordt."

Dus Pechtold heeft wel een punt als hij zegt dat D66 de inzet kan opvoeren als zijn partij zo groot wordt als de peilingen nu zeggen.

"D66 zal altijd het eindresultaat even moeten afwachten. Ze hebben enige ervaring met hoog in de peilingen staan."

U heeft al wat punten genoemd die voor u belangrijk zijn. Er spelen echter meer dingen: zorg, jihadisme. Wat zijn essentiële punten?

"Ik heb geen lijstje in de binnenzak, maar we hebben wel belangrijke punten: aandacht voor zorg voor elkaar bij de invulling van het belastingplan, aandacht voor de regio's. Qua veiligheid hebben we ingezet op het herstellen van de aanpak van deradicalisering."

U koppelt de gaswinning nu direct aan uw steun voor grote delen van het kabinetsbeleid. Eerder deed u dat ook met de strafbaarstelling van illegaliteit. Maar waarom niet voor het leenstelsel voor studenten? Daar was u fel op tegen, maar het kabinet zet dit toch door.

"Je kan een hele lijst maken van onderwerpen waar wij anders over denken. Ik ben niet van de dreigementen. Soms moet je accepteren dat het democratische proces zijn gang heeft."

Het leenstelsel was net iets minder belangrijk?

"Zo zou ik het niet willen wegen. Ik hoop dat er wordt geluisterd naar de kritiek van de studenten die nu terecht actievoeren tegen het rendementsdenken in het onderwijs. In het leenstelsel zit datzelfde rendementsdenken verpakt." 

"Als men nu het debat wil voeren over het rendementsdenken moet daar ook het leenstelsel worden meegenomen. Als je echt wilt kun je nog zeggen: het is eigenlijk niet zo'n goed idee."

Het is nog niet ingegaan. Ze zouden het nog kunnen terugdraaien.

"Neem in ieder geval nog een jaar om er nog even over na te denken. Vanwege die discussie over het rendementsdenken die de studenten terecht op scherp hebben gezet."

Video: Reactie Slob over leenstelsel