De VVD is bang dat de wet die uitbuiting en verdringing op de arbeidsmarkt moet tegengaan het negatieve bijeffect kan hebben dat de leefbaarheid in gemeenten achteruit gaat.

Dat laat VVD-Kamerlid Anne Mulder weten aan NU.nl.

Komende week wordt in de Tweede Kamer de wet Aanpak Schijnconstructies behandeld. Met deze wet wil minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) de positie van met name Oost-Europese arbeidskrachten verbeteren.

Zo worden naast de directe aannemers ook de opdrachtgevers en onderaannemers verantwoordelijk voor de loonbetaling. Ook moet het loon giraal worden overgemaakt en mogen er onder het wettelijk minimumloon geen inhoudingen voor sociale verzekeringen en huisvesting plaatsvinden.

En juist op dat laatste ontstaan problemen, vreest Mulder. De aannemers, die nu vaak de huisvesting en verzekeringen faciliteren, zouden door de extra kosten straks minder geneigd zijn dit voor hun medewerkers te regelen. 

"Nu is die huisvesting vaak netjes geregeld en het is onduidelijk waar de Oost-Europeanen straks naartoe moeten. Ze zullen ten prooi vallen aan huisjesmelkers of op straat gaan zwerven en dat kan dus ten koste gaan van de leefbaarheid in de gemeente", stelt de VVD'er. Hij roept Asscher op om met een oplossing te komen.

ABU

Afgelopen week luidde uitzendkoepel ABU hierover ook al de noodklok. 

"Als uitzenders deze zorg onmogelijk wordt gemaakt, is straks de arbeidsmigrant weer onverzekerd aan het werk en zorgt die zelf voor huisvesting. Dan zijn we weer terug bij af", aldus ABU-voorman Jurriën Koops afgelopen week op zijn weblog

"Wie is daarvan de lachende derde? U raadt het al, dat zijn de foute jongens die ze met open armen opvangen. De gemeenten mogen vervolgens het probleem oplossen en de ziekenhuizen zitten met de miljoenenschade."

Hij spreekt dan ook van "een contraproductieve maatregel, waarmee Asscher de malafiditeit niet bestrijdt maar juist bevordert".

Vaak fout

Voor coalitiegenoot John Kerstens (PvdA) staat voorop dat er wat moet worden gedaan aan de misstanden. Toch sluit ook hij zijn ogen niet voor negatieve bijeffecten.

"Het gaat in de uitzendbranche gewoon heel vaak fout: te hoge huren voor te slechte woningen die met te veel mensen worden gedeeld. Of collectieve kortingen op ziektekostenverzekeringen die in eigen zak worden gestopt", stelt hij. 

"Een uitzendkracht heeft gewoon recht op het loon dat 'm toekomt, daar is deze wet nou juist voor bedoeld: minstens het minimumloon, vaker een cao-loon. Vervolgens kan daaruit, via automatische incasso bijvoorbeeld, een en ander worden betaald."

Wel ziet hij dat er uitzendbureaus zijn die de huisvesting en verzekeringen 'netjes' voor hun medewerkers regelen. Kerstens wil dan ook best kijken naar voorwaarden om de bonafide aannemers onderscheiden van de malafide. 

"Omdat ik ook niet wil dat er een zwart circuit met alle ellende van dien ontstaat, wil ik er best over nadenken om de minister te vragen een en ander extra te monitoren", aldus de PvdA'er. 

"Om te kijken of de soep zo heet wordt gegeten als-ie nu wordt opgediend. Om te kijken of er wellicht voorwaarden aan inhoudingen kunnen worden verbonden."

Ook D66-Kamerlid van Steven Weyenberg zal hier tijdens de wetsbehandeling op terugkomen. "We moeten natuurlijk voorkomen dat arbeidsmigranten juist sneller slachtoffer van malafiditeit en huisjesmelkers worden en zich minder vaak verzekeren voor zorgkosten", stelt hij.

Complex

In een eerder stadium was de Raad van State behoorlijk kritisch over het wetsvoorstel. "De gekozen oplossing is complex, kostbaar en tijdrovend, hetgeen ten koste gaat van de effectiviteit", aldus het adviesorgaan. Bovendien was volgens hen niet duidelijk wat de omvang van het probleem is.

Asscher wees er echter op dat uit cijfers van de Inspectie SZW blijkt dat het aantal medewerkers dat onder minimumloon werkt stijgt. Dit werd in 2012 nog bij 368 werknemers vastgesteld, in 2013 waren dit er inmiddels 582. Wel is het wetsvoorstel naar aanleiding van de kritiek van de Raad van State aangepast.

Bouwend Nederland en verladersorganisatie EVO vrezen echter voor extra bureaucratie, doordat aannemers meer verantwoordelijkheden krijgen. De vakbonden waren wel tevreden met het voorstel van Asscher. 

Van Weyenberg: "Het is goed dat het kabinet het ontduiken van spelregels aanpakt, maar ik vind het wel teleurstellend dat de coalitie tijdens de begrotingsbehandling tegen het voorstel stemde om de inspectie te versterken."

De D66'er staat evengoed positief tegenover de wet. Wel heeft hij nog twijfels of de invoerdatum van 1 juli 2015 niet te snel is, aangezien de wet ook nog door de Eerste Kamer moet.