Er waren bij het kabinet geen signalen dat het luchtruim boven Oost-Oekraïne onveilig was voor de burgerluchtvaart ten tijde van het neerhalen van vlucht MH17.

Dat zei minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) donderdag tijdens het debat over de stand van zaken in het onderzoek naar de toedracht van de vliegramp op 17 juli, waarbij 196 Nederlanders om het leven kwamen.

Volgens Opstelten waren de berichten dat er meerdere militaire toestellen uit de lucht waren geschoten in het oorlogsgebied voor het kabinet geen reden de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen te waarschuwen niet langer over het conflictgebied te vliegen. Datzlefde gold voor de memo van de Nederlandse diplomaat die in Kiev op de hoogte werd gesteld van het neerhalen van een Antonov van ruim 6 kilometer hoogte.

Ook het feit dat NAVO-generaal Breedlove 30 juni vorig jaar waarschuwde voor de aanwezigheid van zware wapensystemen, was "geen signaal" dat er gevaar dreigde voor de burgerluchtvaart.

De oppositie toonde zich hier verbaasd over. Opstelten kon geen antwoord geven op de herhaaldelijke vragen van de partijen waarom het neerhalen van de Antonov en de uitspraken van generaal Breedlove geen alarmbellen hebben doen afgaan bij het kabinet.

Zware luchtdoelwapens

Volgens minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) konden de Oekraïners niet met zekerheid zeggen of de Antonov door zware luchtdoelwapens of door een ander toestel was neergehaald. Daardoor kon het kabinet niet concluderen dat er zware wapensystemen in Oost-Oekraïne aanwezig waren.

Eerder in het debat zei Koenders nog dat het kabinet niet op de hoogte was van de aanwezigheid van zware luchtafweersystemen, maar hij kwam daar later op terug.

Opstelten wees erop dat de Oekraïense autoriteiten en de luchtvaartautoriteiten het vliegruim boven de 9,7 kilometer veilig hadden verklaard. Volgens staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) zijn daarbij alle procedures naar behoren doorlopen.

Volgens een groot deel van de oppositie had Nederland haar eigen afweging moeten maken en de signalen serieuzer moeten nemen. 

PVV-Kamerlid Raymond de Roon vroeg zich af of passagiers van de MH17 met deze informatie nog wel in het vliegtuig zouden zijn gestapt.

Mansveld

Dat de signalen door Nederland niet als een bedreiging voor de burgerluchtvaart zijn geïnterpreteerd, blijkt ook uit de beantwoording van Mansveld, die verantwoordelijk is voor de luchtvaart.

De diplomatenmemo werd gedeeld onder de departementen van Buitenlandse Zaken, Defensie, Veiligheid en Justitie, Binnenlandse Zaken, Algemene Zaken en Financiën. 

Infrastructuur en Milieu kreeg de memo niet te zien. "Ik vind het niet vreemd dat ik niet ben geïnformeerd", zei Mansveld. Volgens de staatssecretaris komt haar ministerie pas in beeld als de inlichtingendiensten beschikken over er concrete dreigingen tegen de burgerluchtvaart. Dat is niet gebeurd, aldus Mansveld.

Hoewel Mansveld op dit moment werkt aan een nieuw internationaal luchtvaartsysteem dat informatie over de veiligheid van het internationale luchtruim moet bundelen, zei ze dat het huidige systeem werkt.

Geduld

Coalitiepartijen VVD en PvdA riepen de Kamerleden op terughoudend te zijn in hun nieuwsgierigheid naar de toedracht van de vliegramp met vlucht MH17.

VVD-Kamerlid Han ten Broeke wil niet dat de democratische nieuwsgierigheid van de parlementariërs het onafhankelijke onderzoek naar de toedracht een strafrechtelijke vervolging in de weg zal lopen.

Met name CDA en D66, maar ook de SP, PVV en Groep Bontes/Van Klaveren, vragen het kabinet de laatste weken steeds vaker om opheldering na berichten die in diverse media verschijnen. Zo zouden er satellietbeelden zijn waarop te zien is dat de Boeing van Malaysia Airlines met een raket uit de lucht is geschoten.

Video: VVD pleit voor terughoudendheid bij MH17

Niet geïnteresseerd

Michiel Servaes (PvdA) is niet geïnteresseerd in antwoorden op deze vragen. Die vragen maken deel uit van het onderzoek van de Onderzoeksraad van Veiligheid (OVV) over de toedracht van de ramp.

"Het is voor niemand eenvoudig geduld op te brengen, maar alleen een onbetwistbare uitkomst van het onderzoek brengt de onderste steen boven", aldus Servaes.

Wat wist het kabinet daags voor de MH17-ramp?