Het kabinet is de afgelopen dagen niet in gevaar geweest, zei premier Mark Rutte vrijdag na afloop van de laatste ministerraad van dit jaar en na een roerige week, waarin een kabinetscrisis om de zorgwet werd afgewend.

Dit nieuws in het kort:
- Drie PvdA-Eerste Kamerleden stemmen dinsdag onverwacht tegen het wetsvoorstel van minister Schippers om de zorg te hervormen.
- Het kabinet is dagen in crisisberaad. Donderdagavond lijkt een kabinetscrisis afgewend. Schippers gaat het wetsvoorstel wijzigen.
- Mocht dit voorstel ook sneuvelen, dan wil het kabinet gebruik maken van een route waarbij geen instemming van het parlement nodig is. 
- 'Bevriende oppositiepartijen' D66, CU en SGP hebben grote moeite met het alternatieve plan.

Politiek probleem

Er was volgens Rutte wel "een groot politiek probleem", maar ook de wil bij de twee regeringspartijen om eruit te komen. Na ruim twee dagen topberaad werd de crisis binnen de coalitie van VVD en PvdA donderdagavond afgewend.

"Dat is moeilijk te zeggen", antwoordde Rutte op de vraag of het kabinet in gevaar is geweest. "Maar er is door de top van de PvdA hard gewerkt om het probleem op te lossen. Alles afwegend: nee."

Het onderling vertrouwen tussen de coalitiepartners is deze week zelfs toegenomen, aldus de premier. Rutte blijft ervan overtuigd dat het kabinet koers moet houden. Dat is volgens hem een zaak van "lange adem".

Volgens de premier is er een goede oplossing gevonden na het sneuvelen van de belangrijke zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) in de Senaat. Dinsdag stemden drie PvdA-senatoren onverwacht tegen.

Video: Kabinet is volgens Rutte niet in gevaar geweest

Aangepast

Het kabinet wil het wetsvoorstel nu aangepast opnieuw indienen. Sneuvelt deze ook dan wil de coalitie dit buiten het parlement om regelen via een zogeheten Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB), waarbij geen instemming van het parlement nodig is. 

Rutte verwacht dat de opnieuw in te dienen wet straks wel de eindstreep haalt. Hij wilde niet ingaan op de situatie als dat niet lukt. De premier blijft bovendien vertrouwen houden in de samenwerking met de drie bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP.

Hij gaf toe dat die donderdag niet ''met applaus'' klaar stonden, zo bleek ook tijdens het Kamerdebat in de nacht van donderdag op vrijdag, maar Rutte is er wel van overtuigd dat ze de kabinetsplannen op de inhoud zullen beoordelen. Het kabinet heeft de drie partijen voortdurend nodig in de Eerste Kamer, waar het niet over een meerderheid beschikt.

Kabinetscrisis zorgconflict

Het kabinet is de afgelopen dagen niet in gevaar geweest, zei premier Mark Rutte vrijdag na afloop van de laatste ministerraad van dit jaar en na een roerige week, waarin een kabinetscrisis om de zorgwet werd afgewend. © ANP
© ANP
"Dat is moeilijk te zeggen", antwoordde Rutte op de vraag of het kabinet in gevaar is geweest. "Maar er is door de top van de PvdA hard gewerkt om het probleem op te lossen. Alles afwegend: nee." © ANP
Minister Schippers arriveert op het Binnenhof voor de ministerraad, de dag nadat de kabinetscrisis rond haar zorgwet werd afgewend. © ANP
Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) arriveert vrijdag, na een paar roerige crisisdagen, bij de laatste ministerraad voor het kerstreces. © ANP
Minister Lodewijk Asscher zei bij aankomst voor de ministerraad dat de verhoudingen binnen het kabinet nog steeds goed zijn en dat je dat juist merkt als je samen "goed door een lastig probleem komt". © ANP
De ministers zeiden opgelucht het kerstreces in te gaan, dat zaterdag begint. Minister Jeanine Hennis-Plasschaert: "We kunnen wel tegen een stootje." © ANP
Minister Henk Kamp arriveert vrijdag bij de laatste ministerraad voor het kerstreces. © ANP
Regeringspartijen VVD en PvdA hebben een kabinetscrisis afgewend. De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben echter grote moeite met het alternatieve plan om de gesneuvelde zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) alsnog door te kunnen voeren. © ANP
Het kabinet is voornemens om het wetsvoorstel aangepast opnieuw in te dienen. Sneuvelt deze ook dan wil de coalitie dit via een truc buiten het parlement om regelen. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold noemt het coalitiecompromis staatsrechtelijk dubieus. Hij sprak van een "dreigement" vanuit het kabinet. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom tijdens het debat. Hij vindt de AMvB-optie te verdedigen om essentiële onderdelen uit de zorgafspraken toch uit te kunnen voeren. © ANP
Minister president Mark Rutte en minister Edith Schippers van Volksgezondheid op weg naar debat in Tweede Kamer. © ANP
Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) is donderdag in de Tweede Kamer. Ze wil niet reageren op de lopende gesprekken. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom na afloop van het crisisberaad van VVD en PvdA. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom is tevreden met het nieuwe voorstel. © ANP
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie arriveert bij het Torentje. © ANP
Staatssecretaris Sander Dekker (L) van OC&W en minister Stef Blok voor Wonen en Rijksdienst arriveren bij het Torentje. © ANP
Mark Rutte voert het woord tijdens het debat in de Tweede Kamer. Tijdens het debat ontstond een confrontatie tussen de premier en de Kamer. © ANP
Premier Mark Rutte (R) en PvdA-leider Diederik Samsom in het Torentje. © ANP
VVD-fractieleider Halbe Zijlstra en PvdA-leider Diederik Samsom tijdens een schorsing van het debat in Tweede Kamer. © ANP
De drie dissidente PvdA-senatoren die dinsdag de zorgwet van Schippers afstemden, weigeren op voorhand in te stemmen met een nieuw voorstel. Ze zijn inhoudelijk wel dichter bij elkaar gekomen. © ANP
Minister Dijsselbloem vertrekt, nadat de top van de coalitie rond het middaguur weer bijeen geweest in het Torentje in Den Haag. © ANP
Mogelijk komen VVD en PvdA later donderdag tot een akkoord rond het zorgconflict. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zei duidelijk sprake te zien van voortgang. © ANP
VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra stelde donderdag in de plenaire zaal van de Tweede Kamer dat er mogelijk later op de dag meer informatie vanuit het kabinet komt, waarna een debat kan volgen. © Novum
De gesprekken tussen VVD en PvdA over een oplossing voor het zorgconflict "kunnen leiden tot een positieve uitkomst", zei Rutte in de nacht van woensdag op donderdag na afloop van topberaad tussen de partijen. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom zei nog mogelijkheden te om het conflict met op te lossen. "We hebben vandaag stap voor stap gewerkt richting een oplossing. Dus we gaan morgen verder." © ANP
Vicepremier Asscher woensdagavond na afloop van het topberaad. Hij zou eerder die avond ook hebben gesproken met de drie PvdA-senatoren die tegenstemden. © ANP
Minister Schippers tijdens het topberaad in het Torentje van premier Rutte. Eerder zei ze "goede hoop" te hebben op een goede afloop. © ANP
PvdA-vicepremier Lodewijk Asscher tijdens het overleg met de partijtop op zijn ministerie. Later zei hij "goede hoop" te hebben op een oplossing. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold arriveert bij het Torentje van Rutte voor overleg met de coalitie. Bij de oplossing voor het conflict moet rekening worden gehouden met de bevriende oppositiepartijen (D66, ChristenUnie en SGP). © ANP
Ook PvdA-Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën was bij het ministerie van Algemene Zaken voor overleg met de coalitie. © ANP
PvdA-senator Guusje ter Horst staat woensdagavond met een kop soep in de hand de pers te woord bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. © ANP
PvdA-senator Marijke Linthorst loopt woensdag het ministerie van Sociale Zaken in voor overleg met de partijtop. © ANP
Vicepremier Lodewijk Asscher loopt woensdagmiddag het ministerie van premier Rutte binnen. © ANP
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem komt uit het ministerie van Algemene Zaken. Het kabinet probeert woensdag een uitweg te vinden uit de dinsdag plotseling ontstane crisis. © ANP
Minister Edith Schippers verlaat woensdagochtend het ministerie van Lodewijk Asscher na overleg met de PvdA-top. © ANP
VVD-leider Halbe Zijlstra arriveert dinsdagavond bij het Torentje voor het crisisberaad met premier Mark Rutte. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom staat dinsdagavond de pers te woord na overleg met de PvdA-top. © ANP
Voor VVD-minister Schippers dinsdag tijdens het debat in de Eerste Kamer, waar haar zorgwet sneuvelde door tegenstemmen van drie PvdA-senatoren. © ANP
Minister Schippers dinsdagavond in het Torentje. Voor haar is de nieuwe zorgwet een fundamenteel belangrijke stelselwijziging die verspilling in de zorg moet tegengaan. © ANP
Premier Mark Rutte (R) overlegt in het Torentje met minister Edith Schippers (M) van Volksgezondheid en andere collega's. © ANP

Schippers

Schippers vond het sneuvelen van haar zorgwet "zuur" en ze heeft "gebaald als een stekker", maar is "zeer gemotiveerd" om een nieuwe te maken. "Ik denk dat dat lukt", zei ze na afloop van de ministerraad.

Haar zorgwet was en is volgens de bewindsvrouw (VVD) steeds bedoeld om Nederland ''beter te maken'' en om te voorkomen dat kosten en eigen risico's blijven stijgen en zorgpakketten blijven veranderen. En dat in een situatie waarin ''het systeem niet efficiënter hoeft te worden en de patiënt degene is die daarvoor opdraait. Dat is iets waar ik niet achter kan staan''.

Ze vindt de voorlopige uitkomst geen slechte. ''Je hebt in zo'n traject pieken en dalen, maar we zijn het vertrouwen in elkaar niet verloren.''

Vertrouwen

Bijna alle ministers zeiden bij aanvang van de wekelijkse ministerraad ook dat ze steeds het vertrouwen te hebben gehad dat het kabinet het uiteindelijk zou redden. ''We kunnen wel tegen een stootje'', aldus Jeanine Hennis (Defensie).

Minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) zei dat de verhoudingen binnen het kabinet nog steeds goed zijn en dat je dat juist merkt als je samen ''goed door een lastig probleem komt''.

Dat moest ook wel, om te voorkomen dat de problemen ''nog groter'' zouden worden. Want: ''Je kunt het niet maken het landsbelang uit het oog te verliezen'', aldus Asscher.

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) denkt dat er haast gemaakt kan worden met de vernieuwde wet. Hij ziet geen reden om hem lang te laten liggen.

Ter Horst

PvdA-Eerste Kamerlid Guusje ter Horst, een van de drie senatoren die tegen het voorstel waren, is positief gestemd over de aanpassingen in de zorgwet waarmee het kabinet zegt te komen. In de brief waarin een nieuw wetsvoorstel wordt aangekondigd, zijn volgens haar ''zeker stappen in de goede richting gezet''.

Maar ze wil eerst de precieze tekst van het plan zien voordat ze haar definitieve oordeel erover geeft, zegt ze in het radioprogramma Radio EenVandaag.

De oud-minister is bereid constructief te kijken naar de nieuwe wet. ''Maar dat is wat anders dan het kunnen geven van een garantie voor een ja-stem. Dat kan je aan geen enkel Eerste Kamerlid vragen." 

Door het crisisberaad in de afgelopen dagen hebben de verzekerden in Nederland ''er iets bijgekregen en daar gaat het om'', constateert Ter Horst. Of de macht van verzekeraars minder wordt, gaat ze beoordelen op basis van het wetsvoorstel.

Herstel

Diverse bewindslieden wezen er vrijdag op dat het belangrijk is dat het kabinet doorgaat, juist nu er economisch herstel lijkt te komen. Asscher zei dat de aanpassingen in de wet waar drie PvdA-senatoren zo tegen waren, vooral neerkomen op een betere balans tussen verzekerden en verzekeraars en om een aantal verduidelijkingen.

Minister Ronald Plasterk wilde niet ingaan op de AMvB. Daarvoor is geen parlementaire toestemming nodig. ''Maar we gaan voor optie één'' , dus dat beide Kamers ermee instemmen. De bewindslieden zullen hun gedachten nog wel over de AMvB laten gaan, viel uit zijn woorden op te maken.

AchtergrondenHoe het kabinet plots in crisis belandde | Dit is wat de PvdA-Senatoren tegenhielden | Wat verandert er aan zorgwet Schippers?

Alles over de kabinetscrisis in ons dossier