Regeringspartijen VVD en PvdA hebben een kabinetscrisis afgewend. De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben echter grote moeite met het alternatieve plan voor de gesneuvelde zorgwet.

Dat maken zij duidelijk tijdens een debat in de Tweede Kamer over de ontstane crisis, in de nacht van donderdag op vrijdag.

Het kabinet is voornemens om het wetsvoorstel van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) aangepast opnieuw in te dienen. Sneuvelt deze ook dan wil de coalitie dit via een truc buiten het parlement om regelen.

Dit kan door een zogeheten Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB), waarbij geen instemming van het parlement nodig is. Dit vinden de gedoogpartijen geen begaanbare weg. Zij vinden dat "de koninklijke weg" bewandeld moet worden, waarbij het parlement wel meebeslist.

ChristenUnie-leider Arie Slob stelde dat zijn partij niet voor een wet zal stemmen waar de AMvB-route een optie is. Volgens Slob kan het niet zo zijn dat een wet die twee keer is weggestemd alsnog wordt doorgedrukt. Hij noemt dit "staatsrechtelijk zeer onzuiver".

D66-leider Alexander Pechtold noemt het coalitiecompromis staatsrechtelijk dubieus. Hij sprak van een "dreigement" vanuit het kabinet.

Ook de andere oppositiepartijen vinden dat het kabinet de Eerste Kamer schoffeert door het afwijzen van het wetsvoorstel niet te accepteren.

Video: Kabinet ontsnapt aan val na zorgcrisis

Andere opties

PvdA-leider Diederik Samsom vindt de AMvB-optie te verdedigen om essentiële onderdelen uit de zorgafspraken toch uit te kunnen voeren. Volgens hem betekent die route wel dat de ambities om het zorgstelsel te hervormen naar beneden moeten worden bijgesteld.

Eerder zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra dat er "linksom of rechtsom" een oplossing gevonden zal worden.

Volgens Zijlstra is het probleem ontstaan door de PvdA die zich niet aan de afspraak heeft gehouden. Hij zei er vertrouwen in te hebben dat dit nu wel zal gebeuren.

Rutte zei voorafgaand aan het Kamerdebat over de kwestie: "De wil om er uit te komen was groot. Dat laatste telt. Waar een wil is, is een weg. Ook in Den Haag. Hoe moeilijk soms ook, het gaat om resultaten."

Confrontatie

Tijdens het debat ontstond een confrontatie tussen Rutte en de Kamer. Pechtold vroeg de premier een advies over de AMvB-optie van de landsadvocaat openbaar te maken, maar Rutte weigerde.

Ook nadat Pechtold hem erop wees dat een eerder advies van de landsadvocaat door minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) wel openbaar is gemaakt bleef Rutte stellig beweren dat dergelijke adviezen nooit openbaar worden gemaakt.

Pechtold kreeg wel de toezegging van Rutte dat, indien de AMvB-optie serieus op tafel ligt, hierover een advies wordt gevraagd bij de Raad van State.

Schippers

Schippers ontkende dat ze de afgelopen dagen heeft gedreigd af te treden als er geen oplossing zou komen voor haar gesneuvelde zorgwet. 

''Ik heb geen moment gedacht: hier komen we niet uit. Het was een zoektocht met de PvdA om er samen in het kabinet uit te komen. Je zit hier niet om stoel warm te houden", aldus Schippers. 

"Ik heb geen moment gedacht: ik ga een beetje wieberen. Ik zal vechten zolang ik kansen zie mijn idealen te realiseren. Ik heb geen moment met mijn portefeuille gezwaaid. Opgeven is niet mijn gewoonte.''

Ze ontkende ook dat ze garanties heeft geëist van de drie PvdA-senatoren die tegen haar wet stemden. Ze zei dat ze met hen alleen over de inhoud heeft gesproken.

Voorwaarden

Net als de bevriende oppositiepartijen weigeren ook de drie dissidente PvdA-senatoren die dinsdag de zorgwet van Schippers afstemden, op voorhand in te stemmen met het nieuw voorstel dat op tafel ligt.

Volgens dissident Guusje ter Horst is door haar en de mede-dissidenten Adri Duivesteijn en Marijke Linthorst wel duidelijk gemaakt wat hun voorwaarden zijn. "We hebben gezegd: als aan die en die voorwaarden voldaan is, dan mag je de verwachting hebben dat de PvdA-Senaatsfractie instemt."

"Inhoudelijk zijn we heel dicht bij elkaar gekomen, maar het laatste zetje dat geëist wordt, dat wij van tevoren ja zeggen tegen een tekst die we nog niet hebben gezien, dat kan en mag staatsrechtelijk helemaal niet", aldus Ter Horst donderdag. 

Kabinetscrisis zorgconflict

Het kabinet is de afgelopen dagen niet in gevaar geweest, zei premier Mark Rutte vrijdag na afloop van de laatste ministerraad van dit jaar en na een roerige week, waarin een kabinetscrisis om de zorgwet werd afgewend. © ANP
© ANP
"Dat is moeilijk te zeggen", antwoordde Rutte op de vraag of het kabinet in gevaar is geweest. "Maar er is door de top van de PvdA hard gewerkt om het probleem op te lossen. Alles afwegend: nee." © ANP
Minister Schippers arriveert op het Binnenhof voor de ministerraad, de dag nadat de kabinetscrisis rond haar zorgwet werd afgewend. © ANP
Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) arriveert vrijdag, na een paar roerige crisisdagen, bij de laatste ministerraad voor het kerstreces. © ANP
Minister Lodewijk Asscher zei bij aankomst voor de ministerraad dat de verhoudingen binnen het kabinet nog steeds goed zijn en dat je dat juist merkt als je samen "goed door een lastig probleem komt". © ANP
De ministers zeiden opgelucht het kerstreces in te gaan, dat zaterdag begint. Minister Jeanine Hennis-Plasschaert: "We kunnen wel tegen een stootje." © ANP
Minister Henk Kamp arriveert vrijdag bij de laatste ministerraad voor het kerstreces. © ANP
Regeringspartijen VVD en PvdA hebben een kabinetscrisis afgewend. De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben echter grote moeite met het alternatieve plan om de gesneuvelde zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) alsnog door te kunnen voeren. © ANP
Het kabinet is voornemens om het wetsvoorstel aangepast opnieuw in te dienen. Sneuvelt deze ook dan wil de coalitie dit via een truc buiten het parlement om regelen. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold noemt het coalitiecompromis staatsrechtelijk dubieus. Hij sprak van een "dreigement" vanuit het kabinet. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom tijdens het debat. Hij vindt de AMvB-optie te verdedigen om essentiële onderdelen uit de zorgafspraken toch uit te kunnen voeren. © ANP
Minister president Mark Rutte en minister Edith Schippers van Volksgezondheid op weg naar debat in Tweede Kamer. © ANP
Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) is donderdag in de Tweede Kamer. Ze wil niet reageren op de lopende gesprekken. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom na afloop van het crisisberaad van VVD en PvdA. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom is tevreden met het nieuwe voorstel. © ANP
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie arriveert bij het Torentje. © ANP
Staatssecretaris Sander Dekker (L) van OC&W en minister Stef Blok voor Wonen en Rijksdienst arriveren bij het Torentje. © ANP
Mark Rutte voert het woord tijdens het debat in de Tweede Kamer. Tijdens het debat ontstond een confrontatie tussen de premier en de Kamer. © ANP
Premier Mark Rutte (R) en PvdA-leider Diederik Samsom in het Torentje. © ANP
VVD-fractieleider Halbe Zijlstra en PvdA-leider Diederik Samsom tijdens een schorsing van het debat in Tweede Kamer. © ANP
De drie dissidente PvdA-senatoren die dinsdag de zorgwet van Schippers afstemden, weigeren op voorhand in te stemmen met een nieuw voorstel. Ze zijn inhoudelijk wel dichter bij elkaar gekomen. © ANP
Minister Dijsselbloem vertrekt, nadat de top van de coalitie rond het middaguur weer bijeen geweest in het Torentje in Den Haag. © ANP
Mogelijk komen VVD en PvdA later donderdag tot een akkoord rond het zorgconflict. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zei duidelijk sprake te zien van voortgang. © ANP
VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra stelde donderdag in de plenaire zaal van de Tweede Kamer dat er mogelijk later op de dag meer informatie vanuit het kabinet komt, waarna een debat kan volgen. © Novum
De gesprekken tussen VVD en PvdA over een oplossing voor het zorgconflict "kunnen leiden tot een positieve uitkomst", zei Rutte in de nacht van woensdag op donderdag na afloop van topberaad tussen de partijen. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom zei nog mogelijkheden te om het conflict met op te lossen. "We hebben vandaag stap voor stap gewerkt richting een oplossing. Dus we gaan morgen verder." © ANP
Vicepremier Asscher woensdagavond na afloop van het topberaad. Hij zou eerder die avond ook hebben gesproken met de drie PvdA-senatoren die tegenstemden. © ANP
Minister Schippers tijdens het topberaad in het Torentje van premier Rutte. Eerder zei ze "goede hoop" te hebben op een goede afloop. © ANP
PvdA-vicepremier Lodewijk Asscher tijdens het overleg met de partijtop op zijn ministerie. Later zei hij "goede hoop" te hebben op een oplossing. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold arriveert bij het Torentje van Rutte voor overleg met de coalitie. Bij de oplossing voor het conflict moet rekening worden gehouden met de bevriende oppositiepartijen (D66, ChristenUnie en SGP). © ANP
Ook PvdA-Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën was bij het ministerie van Algemene Zaken voor overleg met de coalitie. © ANP
PvdA-senator Guusje ter Horst staat woensdagavond met een kop soep in de hand de pers te woord bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. © ANP
PvdA-senator Marijke Linthorst loopt woensdag het ministerie van Sociale Zaken in voor overleg met de partijtop. © ANP
Vicepremier Lodewijk Asscher loopt woensdagmiddag het ministerie van premier Rutte binnen. © ANP
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem komt uit het ministerie van Algemene Zaken. Het kabinet probeert woensdag een uitweg te vinden uit de dinsdag plotseling ontstane crisis. © ANP
Minister Edith Schippers verlaat woensdagochtend het ministerie van Lodewijk Asscher na overleg met de PvdA-top. © ANP
VVD-leider Halbe Zijlstra arriveert dinsdagavond bij het Torentje voor het crisisberaad met premier Mark Rutte. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom staat dinsdagavond de pers te woord na overleg met de PvdA-top. © ANP
Voor VVD-minister Schippers dinsdag tijdens het debat in de Eerste Kamer, waar haar zorgwet sneuvelde door tegenstemmen van drie PvdA-senatoren. © ANP
Minister Schippers dinsdagavond in het Torentje. Voor haar is de nieuwe zorgwet een fundamenteel belangrijke stelselwijziging die verspilling in de zorg moet tegengaan. © ANP
Premier Mark Rutte (R) overlegt in het Torentje met minister Edith Schippers (M) van Volksgezondheid en andere collega's. © ANP

AchtergrondenHoe het kabinet plots in crisis belandde | Dit is wat de PvdA-Senatoren tegenhielden | Wat verandert er aan zorgwet Schippers?

Alles over de kabinetscrisis in ons dossier