Het wetsvoorstel voor een forse hervorming van de zorgverzekering van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) haalde dinsdag onverwacht bakzeil in de Eerste Kamer. Wat hebben de drie PvdA'ers precies weggestemd?

1. De grootste maatschappelijke onrust rond het wetsvoorstel concentreerde zich rond de vrije artsenkeuze, de groeiende macht van de grote zorgverzekeraars en de tweedeling in de samenleving.

De zorg zoals die nu geregeld is kan efficiënter en goedkoper, is het mantra van VVD-minister Schippers. De manier waarop de zorgverzekeringen nu in elkaar steken belemmert de verbetering van de zorg.

Zo zijn er kleine ziekenhuizen die maar een paar keer per jaar hartoperaties uitvoeren, tegenover ziekenhuizen die dat veel vaker doen. Het ziekenhuis dat vaker dergelijke ingrepen uitvoert, is daar beter in en kan de operaties efficiënter uitvoeren.

De verzekeraars kunnen zien hoe duur een hartoperatie en nazorg in de verschillende ziekenhuizen is. Daarom wil Schippers dat zorgverzekeraars contracten gaan afsluiten met gespecialiseerde zorgaanbieders. Door zorg grootschaliger in te kopen, kunnen kortingen worden bedongen en zullen ook de zorgpremies dalen.

Bovendien verplicht het de zorgverzekeraar niet langer om behandelingen te vergoeden van obscure zorgaanbieders, zoals afkickklinieken op de Antillen. Zorgaanbieders worden voortaan beter getoetst op hun kwaliteit en prijs. Het idee is dat patiënten bewuster gaan kijken naar de prijs en kwaliteit van de ingekochte zorg van de verzekeraars.

2. Tegenstanders van het wetsvoorstel vinden dat de zorgverzekeraars te veel macht krijgen.

Met het nieuwe stelsel bepaalt namelijk de verzekeraar welke arts een patiënt moet bezoeken. Deze inperking van de vrije artsenkeuze zou ingaan tegen het fundamentele recht van de mens om zelf te bepalen door wie en hoe hij zijn lichaam laat behandelen.

Schippers stelt dat de vrije artsenkeuze juist niet wordt beperkt. Het blijft namelijk mogelijk de eerstelijnszorg (huisarts, tandarts, fysiotherapeut) zelf te kiezen. Bovendien kunnen burgers zich zodanig verzekeren dat de vrije artsenkeuze behouden blijft.

In het nieuwe zorgstelsel kunnen verzekerden namelijk kiezen tussen twee zorgpolissen. De restitutiepolis en de naturapolis. Bij de restitutiepolis kunnen patiënten zelf kiezen door welke arts of in welke ziekenhuis zij behandeld willen worden.

Bij de naturapolis wordt alleen de zorg vergoed die de zorgverzekeraar heeft ingekocht. Die bepaalt dus ook welke arts of ziekenhuis de verzekerde behandelt. Nu is het zo dat de verzekerde met een naturapolis nog een groot deel vergoed krijgt als hij zich laat behandelen door een arts waar de verzekeraar geen contract mee heeft afgesloten.

3. Tegenstanders voorspellen dat er een tweedeling in de samenleving zal ontstaan tussen zij die de hogere premie van de restitutiepolis kunnen betalen en zij die zijn aangewezen op de vrij artsenkeuze beperkende naturapolis.

Volgens Schippers zal daar geen sprake van zijn, omdat mensen die de restitutiepolis niet kunnen betalen, gesteund zullen worden door de zorgtoeslag.

De Landelijke Huisartsen Vereniging is in ieder geval blij dat de wet niet door de Eerste Kamer is gekomen. "Het is goed dat de kwaliteit en niet de prijs doorslaggevend zijn. Een groot goed voor patiënt en arts."

Zorgverzekeraars Nederland reageerde dinsdag teleurgesteld. "Het idee achter de nieuwe zorgpolis was om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. Het is jammer dat de Eerste Kamer hier tegen heeft gestemd."

In de Tweede Kamer stemden naast coalitiepartijen VVD en PvdA ook de 'bevriende' oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP voor het wetsvoorstel. Die combinatie had met regeringspartijen VVD en PvdA in de Eerste Kamer goed moeten zijn voor 38 van de 75 zetels, een nipte meerderheid.