De top van de coalitie van VVD en PvdA is woensdagnacht na urenlang topoverleg niet tot een oplossing gekomen over de problemen die zijn ontstaan over de in de Senaat gesneuvelde zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid).

"Het is belangrijk dat afspraken die we in de politiek met elkaar maken ook worden nagekomen. Op dat punt is vandaag duidelijk iets heel erg misgegaan", zei premier Mark Rutte na afloop van het urenlange topberaad in het Torentje.

Op het Binnenhof werd dinsdag al de hele dag koortsachtig crisisberaad gehouden over het probleem dat ontstond toen drie dissidente PvdA-senatoren dinsdagmiddag tegen de zorgwet van Schippers stemde. Haar wetsvoorstel werd daardoor weggestemd. 

Rutte: "Betrokkenen werken nu aan een oplossing, en laat duidelijk zijn dat het van heel groot belang is dat die er gaat komen."

Ook PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom zei daar hard aan gewerkt wordt. "Er is altijd zicht op een oplossing."

Hij wilde er niet specifieker op ingaan, omdat dit volgens hem een goede uitkomst niet dichterbij zou brengen. Samsom sprak tegen dat het kabinet in gevaar is. "Nee, we hebben een probleem dat we nu gaan oplossen en daar werken we hard aan.''

Oppositie

Na het sneuvelen van de wet was er eerst coalitieoverleg op het Torentje met Rutte, VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra, minister Schippers, Samsom en vicepremier Asscher. 

Ook de leiders van de bevriende oppositiepartijen schoven eerder dinsdag aan. Rond middernacht verlieten de fractieleiders van D66, ChristenUnie en SGP het overleg weer. 

Daarna vervolgden de twee partijen het crisisberaad in eigen kring. Bij de VVD sloot ook partijvoorzitter Henry Keizer zich aan bij het overleg.

Bekijk reactie Rutte:

Aanpassen

Voor VVD-minister Schippers is de nieuwe zorgwet een fundamenteel belangrijke stelselwijziging die verspilling in de zorg moet tegengaan. Door de onderlinge conurrentie tussen de zorgverzekeraars, die zij met haar plannen ziet ontstaan, zal de kwaliteit van de zorg verbeteren en ook goedkoper worden, verwacht het kabinet.

Voorzitter Marleen Barth van de PvdA-senaatsfractie liet weten dat alle PvdA-senatoren, inclusief de tegenstemmers, bereid zijn met Schippers te praten over een oplossing.

De vraag is of Schippers, die hard heeft onderhandeld met de constructieve oppositie en de zorgsector, bereid is haar plannen aan te passen. Eerder op de dag zei ze aan dat ze had verwacht dat de partijen zich aan hun afspraken zouden houden.

'Ander voorstel'

PvdA-senator Guusje ter Horst gaat ervan uit dat het kabinet met een ander voorstel komt. Ze ziet het niet zo snel gebeuren dat er wat aanpassingen komen of dat er snel een nieuw voorstel op tafel ligt.

Ze benadrukte dat ze heeft tegengestemd vanwege vrij principiële bezwaren. Ze vindt dat de positie van de zorgverzekeraars nog steviger wordt door het voorstel. "We zagen grote bezwaren en die werden vrij breed gedragen. Niet alleen door de drie PvdA'ers die tegenstemden'', zei de senator in de nacht van dinsdag op woensdag.

Ter Horst zei dat ze dinsdagavond geen contact heeft gehad met Samsom en minister Asscher, en verklaarde dat ze zich als senator alleen gebonden voelt aan het verkiezingsprogramma van de PvdA. 

Bekijk reacties van Samsom en Zijlstra: 

Vrije artsenkeuze

De wet van Schippers is voor het kabinet van groot belang vanwege de wijzigingen in de zorgpolissen en de beperking van de vrije artsenkeuze. De wet moet bovendien vanaf 2016 een besparing opleveren van 1 miljard euro jaarlijks.

Met de nieuwe zorgpolis wil het kabinet de kwaliteit van de zorg verbeteren en tegelijk goedkoper maken. Verzekerden sluiten een restitutiepolis of naturapolis af bij de zorgverzekeraar.

Bij de restitutiepolis kan de verzekerde zelf kiezen naar welke zorgaanbieder (ziekenhuis of arts) hij gaat voor de behandeling. Bij de naturapolis is de verzekerde aangewezen op de zorgverzekeraar die de zorg bij bepaalde artsen en ziekenhuizen heeft ingekocht en kan de verzekerde niet zelf bepalen welke arts hij kiest.

Tegenstanders van de inperking van de vrije artsenkeuze vrezen dat er teveel macht naar de grote zorgverzekeraars gaat die gaan bepalen welke ziekenhuizen en welke artsen patiënten krijgen toegewezen.

Duidelijkheid

Volgens D66-leider Alexander Pechtold zijn de drie oppositiepartijen bijgepraat. Hij weet niet welke oplossing er in de maak is. "De Eerste Kamer zal serieus moeten worden genomen'', zei Pechtold.

Volgens SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij is het voor iedereen van belang dat er snel duidelijkheid komt. Hij wees erop dat een verworpen wetsvoorstel in principe niet weer in stemming kan worden gebracht. Dan zou het plan dus eerst gewijzigd terug moeten naar de Tweede Kamer.

Van der Staaij verbaasde zich over het feit dat de PvdA-senatoren een politieke afweging hebben gemaakt en voegt daaraan toe dat dat niet de taak van de Eerste Kamer is. Hij had verwacht dat de PvdA-fracties in zowel de Eerste als Tweede Kamer op een lijn zouden zitten.

ChristenUnie-leider Arie Slob zei na afloop de uitkomst af te wachten."We zien wel waarmee ze komen'', voegde hij eraan toe. Slob hoopt dat de coalitiepartijen snel met een oplossing komen.

Achtergrond: PvdA-muiterij kan tot kabinetscrisis leiden