De negatieve prikkels die uitgaan van de boetewet om werkgevers te dwingen arbeidsgehandicapten in dienst te nemen moeten worden omgezet in positieve prikkels.

Dat bepleit CDA-Kamerlid Pieter Heerma woensdag tijdens het debat over het wetsvoorstel.

Staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken) wil met de Quotumwet afdwingen dat werkgevers met minstens 25 medewerkers een arbeidsgehandicapte in dienst gaan nemen. 

Als zij hier niet aan voldoen dan krijgen ze 5.000 euro boete. Deze Quotumwet met de boete zal pas geactiveerd worden als werkgevers er niet in slagen om de banenafspraken uit het sociaal akkoord te halen. Deze moeten in 2026 in totaal 125.000 banen voor arbeidsbeperkten opleveren.

Volgens Heerma helpt het in plaats van een boete veel beter om te werken met een zogeheten prestatieladder sociaal ondernemen. 

Fiscale voordelen

Werkgevers die arbeidsgehandicapten in dienst nemen zouden dan bijvoorbeeld fiscale voordelen kunnen krijgen of voorrang krijgen bij overheidsaanbestedingen. Staatssecretaris Klijnsma zei sociale initiatieven prima te vinden, maar niet in plaats van het quotum.

GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik stelde weliswaar voorstander te zijn van positieve prikkels, maar vindt de stelling  van Heerma naïef dat positieve prikkels genoeg zijn om grote groepen arbeidsgehandicapten aan het werk te krijgen.

Heerma stelde pas over boetes te willen praten als positieve prikkels niet blijken te werken. Volgens hem zitten er zoveel onzekerheden in de wet over de doelgroep en het percentage arbeidsgehandicapten dat veel werkgevers zullen anticiperen op de boete.

Bovendien is het voor arbeidsgehandicapten niet motiverend om voor een werkgever een verplichting te zijn, in plaats van een toegevoegde waarde.

Heerma kreeg enige bijval, onder andere van ChristenUnie-Kamerlid Carola Schouten: "Je kan een boete geven, maar je kan werkgevers ook positief prikkelen." Zij en PvdA-Kamerlid John Kerstens willen dat Klijnsma met staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) gaat kijken hoe sociaal ondernemerschap fiscaal gestimuleerd kan worden.

Klijnsma zegde toe dit in het kabinet te bespreken bij de brede discussie over de herziening van het belastingstelsel. 

Verdubbelen

SP-Kamerlid Sadet Karabulut vindt Karabulut dat werkgevers in hun jaarverslag moeten vermelden wat ze hebben gedaan aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bedrijven die hier meer aan doen moeten wat haar betreft voorrang krijgen bij aanbestedingen van de overheid.

Kerstens en zijn VVD-coalitiepartner Sjoerd Potters stelden de hoop te hebben dat de boetewet nooit geactiveerd hoeft te worden.

Overeenkomst

De coalitiegenoten kwamen dinsdag al tot een overeenkomst over een verruiming van de doelgroep in de Quotumwet. In de banenafspraak met de sociale partners is immers afgesproken dat de banen gerealiseerd moeten worden voor de groep die niet zelfstandig het minimumloon kan verdienen.

De vrees is echter dat dit de arbeidsmarkt kansen voor de groep die daar net boven valt verslechtert. De PvdA wil echter wel dat er bij een bredere doelgroep ook procentueel meer arbeidsbeperkten aan het werk geholpen worden.

Karabulut en Van Ojik stelden dat zolang de Quotumwet niet geactiveerd wordt dit verdringingseffect alsnog geldt. Volgens de coalitiepartijen voorkomt de bredere doelgroep in de wet dat nu mensen worden ontslagen om later boetes te kunnen voorkomen.

Klijnsma stelde dat het coalitievoorstel dit effect juist wegneemt. "Dit is goed voor iedereen, omdat je aan werkgevers laat zien dat het geen zin heeft om mensen die buiten de doelgroep vallen te ontslaan. Zij tellen dan gewoon mee voor het quotum", aldus de staatssecretaris tijdens het debat. 

Ze wil pas op het moment dat het quotum geactiveerd wordt kijken hoeveel extra banen er nodig zijn.