Europa zou bij de bestedingen de focus moeten verleggen naar de effectiviteit ervan. Nu wordt er vooral gekeken of de uitgaven wel binnen de ingewikkelde Brusselse regels passen.

Dat betoogt Alex Brenninkmeijer, lid van de Europese Rekenkamer, tegen NU.nl.

De Europese Rekenkamer becijferde deze week dat 4,7 procent van de Brusselse subsidies niet goed werd besteed. Dat is volgens Brenninkmeijer de twintigste keer op rij dat het eindplaatje niet klopt.

"Dan kun je de vraag stellen: Wat is er hier aan de hand? Er ligt nu bij lidstaten een sterke fixatie op: hoeveel geld halen we binnen? En: misbruik en corruptie moeten bestreden worden", stelt hij. 

"Daardoor zijn er veel regels die in de praktijk slecht uitwerken. Ik zeg daarom: Kijk naar wat Europa oplevert en minder naar de techniek van de cijfers."

Jaarlijks wordt er zeven miljard euro verspild, is het beeld. Dat is toch enorm veel geld?

"Het is veel geld, maar het is onzin dat het wordt verspild. Het is serieus besteed. Als er een fout wordt gemaakt bij de vreselijk ingewikkelde Europese aanbestedingsprocedure ziet de Rekenkamer dat als een fout. Dat telt dus mee, maar er is wel iets geïnvesteerd."

"Het wordt pas bedenkelijk als bepaalde ondernemingen worden bevooroordeeld. Maar dat zie je in Nederland heel vaak gebeuren. Neem Ordina. Dat bedrijf wordt verdacht van een bedenkelijke manier van aanbesteden." 

"Defensie ligt om dezelfde reden onder vuur, de politie ook. Dat heeft dus niks te maken met Europa. Dat zijn zondes die wij in Nederland begaan."

"Ik durf de stelling aan dat als dit zou gebeuren bij de Europese Commissie dan zou tenminste één Eurocommissaris morgen op straat staan."

"En hoeveel wordt er in Nederland wel niet verspild? Met een hogesnelheidslijn en allerlei ICT-projecten."

Het is dus niet de fout van Europa maar van de lidstaten.

"80 procent van het Europese geld wordt door en in de lidstaten uitgegeven. Daar gaat het mis, ook in de verantwoording. Lidstaten moeten in de spiegel kijken."

Hoe kan het systeem worden verbeterd?

"De regels moeten eenvoudiger. Dat zei ik als ombudsman ook al. Burgers snappen het niet, ondernemers niet en politici ook niet."

"Je kunt regels uitschrijven op centimeterpapier of op millimeterpapier. Het is nu vaak op millimeterpapier, maar dan kom je in de problemen want tussen de millimeterruitjes kleuren lukt je niet altijd."

"Ik was deze zomer in Frankrijk en de burgemeester vertelde dat zijn voorganger een hut voor een schaapsherder had gefinancierd met Europees geld. Dat was misgegaan. Maar toen realiseerde ik me: op dat gemeentehuis werken twee mensen."

Moeten de regels zo simpel dat een gemeentehuis met twee mensen het kan begrijpen?

"Dat zeg ik niet, maar Europa is sterk gefocust op de regels. En we rekenen af als iets niet volgens de regels gebeurt."

"Een ander voorbeeld: ik sprak een hoogleraar die hoogwaardig onderzoek doet. Hij doet dat met Europese financiering en moest voor de komende vier jaar doelstellingen vastleggen." 

"Maar als onderzoeker zie je dat je na een jaar een andere kant op moet. Dat mag van Europa dus niet, want je hebt je vastgelegd aan de doelstellingen. Die wetenschapper verzuchtte: ik kan mijn gezond verstand niet meer gebruiken."

Het draagvlak voor Europa is een gevoelig punt. Berichten over Europa dat de boekhouding niet op orde krijgt helpen dan niet. 

"Ja, dat is zo. Waar ik mee zit is dat de tijdgeest anti-Europa is. Wat je er ook over zegt. Ook al zijn de zaken hier in Nederland nog minder in orde dan in Europa."

Wat vindt u in dat verband van de discussie over de naheffing van 642 miljoen vanuit Brussel en de eeuwige discussie over de afdrachten aan Europa?

"Die naheffing is de waan van de dag. Die regeert. Over de afdrachten: dat vind ik een vervelend verhaal. Het komt er op neer dat je een vereniging hebt die ongelofelijk moeilijk doet over de contributie. De discussie kan beëindigd worden als Europa eigen inkomsten kan genereren."

Europese belastingen?

"Niet per se. Maar zoek een route. Eerder ging dat via de douanegelden, maar dat is enorm ingezakt. En wat ook van belang is: de afdracht van de lidstaten is slechts 1 procent van de totale begroting. Het gewicht van het geld dat in Europa omgaat ten opzichte van wat in de lidstaten omgaat is echt heel klein."