Een meerderheid in de Tweede Kamer blijft voor invoering van het leenstelsel, ondanks felle weerstand bij de oppositie over de toegankelijkheid van het hoger onderwijs en de vrees voor hoge schulden.

De partijen die met minister Jet Bussemaker (Onderwijs) tot een akkoord kwamen (VVD, PvdA, D66 en GroenLinks) verdedigden het wetsvoorstel dinsdag tijdens een debat in de Kamer.

Bij de oppositiepartijen leeft de vrees dat als de basisbeurs per 1 september 2015 wordt afgeschaft, veel minder jongeren zullen gaan studeren.

"Iedereen die roept dat de toegankelijkheid gewaarborgd blijft, kletst uit zijn nek", aldus Jasper van Dijk (SP). "Er zijn talloze onderzoeken gedaan. Mogelijk ziet één op de tien jongeren af van een studie. Volgens onderzoeksbureau SEO gaat het zelfs om een ruim een kwart van de jongeren."

Ook CDA-Kamerlid Michel Rog meent dat duizenden studenten zullen afzien van een studie. "Nog nauwelijks bekomen van de schuldencrisis stort zij met hulp van D66 en GroenLinks ons land in een studieschuldencrisis", stelde hij.

De CDA'er wil dat het CPB nader onderzoek doet naar het leengedrag van studenten. Hij is bovendien bang dat Bussemaker hoge bedragen moet kwijtschelden, vanwege het milde aflossingsregime. Hierdoor blijft er minder geld over om te herinvesteren in het hoger onderwijs, een belangrijk doel van het leenstelsel.

Verwonderd

Jesse Klaver (GroenLinks) zei zich te hebben "verwonderd" over de roep om meer onderzoek. "Er liggen stapels onderzoeken. Je kan altijd wel blijven dooronderzoeken, maar we hebben genoeg om een politiek besluit te kunnen nemen."

Klaver zegde wel toe dat er maatregelen zullen worden genomen, als na een paar jaar blijkt dat er negatieve effecten optreden. "Dat lijkt me een open deur. Dat zou voor alle wetsvoorstellen moeten gelden."

Van Meenen (D66): "Ook wij zullen onze ogen openhouden voor de effecten". Hij wees er op dat er een ruime aflossingsregeling met lage maandlasten is afgesproken.

PvdA-Kamerlid Mohammed Mohandis wilde na de evaluatie niet vooruitlopen op maatregelen. "Ik ben er van overtuigd dat alle studenten die gemotiveerd zijn om te studeren ook echt gaan studenten."

Schuldenlast

Carola Schouten (ChristenUnie) wees in haar kritiek op de uitspraken van Bussemaker van afgelopen weekend dat de basisbeurs "niet meer van deze tijd" is. "Heeft een systeem dat is gebaseerd op schulden dan de toekomst? Ik hoop uit de grond van mijn hart van niet. Doe dit niet", aldus Schouten.

PVV-Kamerlid Harm Beertema vreest dat de investeringsgelden vooral terecht komen in "de diepe zakken" van allerlei externe consultants die de kwaliteitsinvesteringen zouden moeten uitdenken.

VVD, PvdA, D66 en GroenLinks verweerden zich tegen de oppositiepartijen door op de effecten van de plannen van de andere partijen te wijzen.

Bussemaker komt woensdag aan het woord in de Kamer. Dan zal zij het wetsvoorstel verdedigen.

Reconstructie: Hoe de Kamer regie over het leenstelsel pakte