Voor coalitiepartijen VVD en PvdA zal er dinsdag een grote olifant in de plenaire zaal van de Tweede Kamer staan die luistert naar de naam van de Afghaanse tolk Abdhul Ghafoor Ahmadzai.

Dan debatteert de Tweede Kamer namelijk over de problematiek rond de zorg en behandeling van tolken die voor Defensie in conflictgebieden zoals Afghanistan en Irak hebben gewerkt. Hoewel de Kamer het debat al langere tijd op de agenda had staan, zal het tolkendebat van dinsdagavond overschaduwd worden door de zaak-Ahmadzai.

De directe aanleiding hiervoor is de dreigende uitzetting van Ahmadzai wiens asielaanvraag in Nederland werd afwezen nadat hij in een eerder stadium in Noorwegen al zonder succes asiel had aangevraagd.

Volgens de Europese regels, de zogenoemde Dublin-overeenkomst, mag een asielzoeker een keer asiel aanvragen en dat moet in het land gebeuren waar hij aankomt.
 
Naar eigen zeggen zou Ahmadzai zijn leven niet zeker zijn als hij terug gestuurd wordt naar Afghanistan waar hij zij aan zij werkte met Nederlands defensiepersoneel.

Fors risico

"Zo ga je niet met je werknemers om", foeterde de militaire vakbond AFMP in de richting van minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert toen bekend werd dat de Afghaanse tolk zou worden uitgezet. 
 
"Deze buitenlandse tolken krijgen een contract bij de Nederlandse Defensieorganisatie. Zij en hun families lopen bij hun werkzaamheden een fors risico", aldus de bond.

Dat het kabinet en staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) eind vorige maand weigeren nog eens naar de asielprocedure van Ahmadzai te kijken, leidt tot grote ontsteltenis in de Kamer. D66 eist opheldering en vraagt om een debat over de kwestie.

Volgens Kamerlid Sjoerdsma heeft Nederland een speciale verantwoordelijkheid voor mensen die tijdens missies voor Nederlanders hebben gewerkt.

VVD en PvdA

VVD en PvdA liggen echter dwars. De coalitiepartijen zitten niet te wachten op nog eens een asieldebat waar staatssecretaris Teeven weer het asielbeleid, waar de PvdA-achterban geen groot fan van is, van het kabinet moet staan verdedigen.

Zij willen het wel met Hennis over de tolkenproblematiek hebben, maar niet over de individuele zaak van Ahmadzai en al zeker niet met Teeven achter het katheder.

Dat de zaak-Ahmadzai opnieuw een asielkwestie lijkt te zijn die de coalitie in de Kamer lijkt te verdelen, wordt pijnlijk duidelijk wanneer Sjoerdsma de volgende dag opnieuw probeert een debat over de zaak aan te vragen. 

VVD en PvdA blijven voet bij stuk houden, maar Sjoerdsma proeft dat de fractie van de PvdA verdeeld is. Hij vraagt een hoofdelijke stemming aan, dan zal duidelijk worden dat niet iedereen in de PvdA de koers van de coalitie steunt. 
 
Uit angst voor de uitkomst van de stemming en gezichtsverlies stemt de PvdA alsnog in met het debat. Mét Hennis en mét Teeven, maar ook met de kanttekening niet over individuele asielzaken te spreken simpelweg omdat Teeven dat uit hoofde van zijn functie niet mag. 
 
Die dag daarna maakt Teeven bekend alsnog naar de asielprocedure van Ahmadzai te zullen kijken.

Debat

De vraag is dan ook waar het debat wél over zal gaan. Oppositiepartijen D66 en SP willen dat er een speciale regeling komt voor tolken zodat zij, ondanks de regels van het Dublin-akkoord, toch nog een asielprocedure in Nederland mogen starten. 

"Het minste dat Nederland kan doen is de tolken die door het werk voor Nederland in gevaar komen, opnemen in de asielprocedure als zij dat willen", zegt Sjoerdsma tegen NU.nl. 

Hij vindt dat Hennis daad bij het woord moet voegen en niet alleen beloven dat mensen die hun leven hebben gewaagd voor Nederland ook op Nederlandse steun mag rekenen. De zaak-Ahmadzai bewijst het tegendeel van dit kabinetsstreven, aldus D66.
 
Precies daarover wil de coalitie het dinsdagavond niet hebben. "Het beleid zoals dat nu staat is prima", zegt VVD'er André Bosman. 
 
Hij vindt niet dat de Kamer zich met individuele zaken moet bemoeien die nog onder de rechter zijn en al helemaal niet met zaken die de staatssecretaris in behandeling heeft genomen. "De Kamer moet niet op de stoel van de rechter of staatssecretaris Teeven gaan zitten". 

Bovendien vindt Bosman het gevaarlijk om uitzonderingen te maken op de Dublin-overeenkomst. "Noorwegen is een gerespecteerd land dat geen hard asielbeleid heeft. Zij hebben een zorgvuldige afweging gemaakt. Als je daaraan gaat twijfelen, dan heb je een probleem als Europese Unie."

Individuele zaken

Ook de PvdA blijft erbij dinsdag niet over individuele zaken te willen praten.Opvallend is dat de sociaal-democraten met de zaak-Mauro in 2011 minder moeite hadden om individuele zaken in de Kamer te bespreken.

Kamerlid Angelien Eijsink zegt dat de behandeling en de zorg voor iedereen die de Nederlandse krijgsmacht heeft geholpen al jaren een punt van zorg is voor de PvdA en daar wil zij het dinsdag dan ook over hebben.

Dat de Nederlandse krijgsmacht er alles aan moet doen om aan de zorgplicht voor tolken en ander personeel in het buitenland te voldoen, lijkt een brede consensus in de Kamer voor te zijn.

In welke mate en in hoeverre dat tot een tolkenregeling moet leiden, zal dinsdag aan het kabinet zijn om duidelijkheid over te verschaffen.  

Maar hoe graag de oppositie het ook over Ahmadzai zou willen hebben, voor de VVD, PvdA en het kabinet zal hij dinsdagavond de grote olifant in de kamer blijven.