'Leenstelsel verjaagt studenten uit Nederland'

Het invoeren van een leenstelsel zal er voor zorgen dat veel studenten Nederland uit zullen vluchten door de hoge lasten. Daarvoor vreest Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de Universiteit van Tilburg.

Met name middeninkomens zullen na hun studie "van elke verdiende euro driekwart af moeten staan aan de fiscus", stelt hij.

"Vooral beta's en harde gamma's als econometristen en financieel economen zullen vertrekken. Toen in het Verenigd Koninkrijk een leenstelsel werd ingevoerd zag je dat effect ook."

Hoogleraar Jacco Hoekstra, verbonden aan de TU Delft, denkt daarnaast dat studenten door het leenstelsel sneller zullen kiezen voor een opleiding in het buitenland.

"Er zijn veel plekken waar studeren goedkoper is dan hier. Bovendien zijn de woonlasten in Nederland vrij hoog. Door in het buitenland te gaan studeren kun je je schuld drukken", aldus Hoekstra.

Overtrokken

Econoom Bas Jacobs vindt de redenering van Eijffinger "volstrekt overtrokken". "De lastendruk is in Nederland al hoog en je ziet niet mensen massaal de wijk nemen naar het buitenland. Met het leenstelsel moeten thuiswonenden ongeveer twee tientjes per maand extra aflossen en uitwonenden vijf", aldus Jacobs.

Eerder wees de Raad van State ook al op het effect voor middeninkomens, omdat zij "naar verhouding de afgelopen jaren reeds zwaar zijn belast door bezuinigingen op voorzieningen en toenemende lastendruk".

Jacobs vindt dat de Raad van State hiermee zijn boekje te buiten gaat. "Ik bespeur bij de Raad van State een sterk gekleurd CDA-geluid", aldus Jacobs. "De Raad van State en Eijffinger moeten ophouden zich te bemoeien met inkomenspolitiek, daar gaan zij niet over."

Schulden

De angst voor hoge lasten wordt wel gedeeld door Hoekstra. Hij becijferde dat een gemiddelde student 564 euro per maand moet lenen om rond te komen. Bij een vierjarige studie loopt de schuld dan op tot ruim 27.000 euro. Bij langere studies kan dit bedrag oplopen tot ruim 47.000.

In sommige gevallen kunnen jonge stellen met een schuld blijven zitten van meer dan een ton, stelt hij. Hoekstra vreest dan ook tot veel jongeren zullen afzien van een studie en dat de verschillen tussen arm en rijk zullen toenemen.

Eijffinger stelt verder dat het kabinet miljarden kan mislopen door de "braindrain van studenten naar het buitenland", omdat de naar het buitenland gevluchte afgestudeerden hun aflossing ontlopen.  

"Het leenstelsel wordt op die manier een openeinderegeling waarbij het onduidelijk is hoeveel die gaat kosten en opleveren. Geld dat ten koste gaat van de investeringen in het onderwijs of door de andere studenten moet worden opgehoest", aldus Eijffinger.

Jacobs wijst er echter op dat hier in andere landen waar een leenstelsel is ingevoerd rekening mee is gehouden.

"In alle landen waar een leenstelsel is ingevoerd bestaan regelingen voor in buitenland wonende afgestudeerden", stelt hij. "Die aflossing kan geïnd worden volgens het gangbare aflossingsregime of de studielening kan worden omgezet in een lening die in vaste termijnen moet worden afgelost."

Hoekstra stelt echter dat het wel degelijk onduidelijk is hoeveel de overheid terugziet van de uitgedeelde leningen. "Een aanzienlijk deel van de schulden zullen oninbaar blijken, omdat ze te hoog blijken. En indien het leenstelsel wel sociaal wordt gemaakt zal dit navenant ook minder opleveren."

Inkomensafhankelijk

Jacobs heeft wel kritiek op de manier waarop het leenstelsel is vormgegeven. Deze is volgens hem nu niet echt sociaal. "De aflossingen zijn een vast bedrag en worden nu pas inkomensafhankelijk als je een beroep doet op de draagkrachtregeling (een aflossingsregeling voor mensen met een laag inkomen, red.). Het is dus niet een echt sociaal leenstelsel", stelt hij. 

Jacobs vindt het leenstelsel pas sociaal als de lening naar rato van het inkomen wordt afgelost. Daarnaast kan volgens hem de aflossing beter via de belastingen lopen dan via DUO.

Woensdag is er in de Tweede Kamer een hoorzitting over het leenstelsel. Zowel Hoekstra als Eijffinger zullen aanwezig zijn om hun kritiek op het leenstelsel toe te lichten. Het leenstelsel moet per 1 september ingaan voor zowel de bachelor- als de masterfase.

Lees meer over:
Tip de redactie