De Nederlandse F-16's komen mogelijk dit weekeinde al in actie boven Irak. 

Dat heeft minister Jeanine Hennis van Defensie vrijdag aan de Tweede Kamer gemeld. Inmiddels zijn de laatste vijf van de acht gevechtstoestellen die Nederland inzet vrijdag aangekomen in Jordanië.

De Nederlandse toestellen zullen in eerste instantie Iraakse en Koerdische grondtroepen ondersteunen in een zogeheten 'close air support rol'. Dat betekent dat ze worden ingezet als deze troepen in de problemen komen.

De piloten kunnen dan laag overvliegen om de vijandelijke strijders af te schrikken maar ze mogen zo nodig ook vuren met hun boordkanon of een bom afwerpen als daarvoor opdracht wordt gegeven.

Vervolgens worden de Nederlandse F-16's ook ingezet om aanvallen uit te voeren op vaste doelwitten van Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS). De operaties worden aangestuurd vanuit Qatar.

Rode kaart

De Nederlandse commandant van het F-16 detachement fungeert als 'red card holder', schrijft Hennis. Dat houdt in dat hij namens Nederland een rode kaart mag trekken als hij vindt dat er buiten het door Nederland afgesproken mandaat wordt opgetreden. Nederland voert de opdracht dan niet uit.

Het is gebruikelijk dat een hoge Nederlandse officier in het gebied zelf deze bevoegdheid heeft, aldus een woordvoerder van Defensie.

Opmars

Nederland stuurt zes F-16's, 250 militairen en 130 trainers naar Irak die de Amerikanen moeten helpen de opmars van de IS in Syrië en Irak een halt toe te roepen. Nederland zal niet militair actief zijn in Syrië.

De inzet is volgens minister Hennis nooit zonder risico's. "We moeten rekening houden met luchtdoelsystemen die mogelijk ook in handen zijn van IS. Dan hebben we zelfbeschermingsmiddelen en tactieken om onszelf te beschermen", zei Hennis na de ministerraad van 24 september. 

Premier Mark Rutte zei donderdagavond in de Tweede Kamer dat de straaljagers op z'n vroegst in de loop van volgende week actief worden boven Irak.

De Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Timothy Broas, is blij dat de Tweede Kamer donderdag zijn steun heeft uitgesproken. ''Verenigde Staten trots om wederom schouder aan schouder met Nederland te staan'', schreef Broas vrijdagavond op Twitter.

Helikopter

Officiële bronnen in Irak melden vrijdag dat strijders van IS een helikopter van het Iraakse leger uit de lucht hebben geschoten in het noorden van het land. Zo meldt persbureau AP.

Een medewerker van het Iraakse ministerie van Defensie zeggen dat de mI-35-helikopter door een raket werd geraakt bij de stad Beiji. De piloot en copiloot kwamen om het leven. 

Beiji ligt 200 kilometer ten noorden van Bagdad en huisvest Iraks grootste olieraffinaderij. 

Lees ook: Waarom Nederland wel F-16's stuurt naar Irak, maar niet naar Syrië