Een ruime meerderheid van de fractievoorzitters in de Tweede Kamer sprak donderdagavond officieel steun uit voor de Nederlandse missie tegen de Islamitische Staat (IS) in Irak.

Leden van het kabinet werden donderdagochtend nog uitvoerig ondervraagd door de defensiespecialisten van de verschillende Tweede Kamerfracties.

Zoals verwacht steunden de VVD en PvdA donderdagavond tijdens de plenaire afsluiting van het debat de missie naar Irak. De regeringspartijen zijn van mening dat IS de vrijheid en manier van leven in Nederland bedreigt.

Alleen de SP en de Partij voor de Dieren zijn tegen de missie. Ze hebben samen 17 van de 150 Kamerzetels.

Daarmee is er een zeer brede steun voor een missie waarbij veel geweld zal worden gebruikt en dat is "misschien wel historisch", constateerde minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken al eerder op de dag.

Volkenrechtelijk mandaat

Voor ingrijpen in Syrië ligt de situatie nu nog anders. Een meerderheid van de Kamer vindt dat daarvoor geen duidelijk volkenrechtelijk mandaat ligt.

Premier Mark Rutte herhaalde dat een mandaat echt noodzakelijk is voor ingrijpen in Syrië. "Dat kan zijn een VN-resolutie, maar dat is moeilijk met het oog op de houding van Rusland en China in de Veiligheidsraad." 

Daarnaast bestaat de mogelijkheid tot het verkrijgen van een mandaat met een beroep op de humanitaire noodsituatie of door toestemming van de regering van het desbetreffende land. Dat is volgens Rutte nog niet aan de orde.

Volgens CDA-leider Sybrand Buma is die humanitaire noodsituatie er wel. Hij verwijst naar de situatie in de Syrische stad Kobani die overlopen dreigt te worden door IS.

Volgens Buma deed Nederland hetzelfde in 1999 toen er ingegrepen werd in Kosovo. "Wat dat betreft lijkt deze missie meer op Kosovo, dan op Irak 2003."

Ook ChristenUnie-leider Slob benadrukte dat het kabinet een beroep kan doen op de zogenoemde noodsituatie. Hij wees het kabinet erop dat "niets doen uiteindelijk ook een daad is waar verantwoording voor moet worden afgelegd".

Ook de SGP, PVV en VNL vinden dat Nederland moet ingrijpen in Syrië.

Verergerd

De SP is tegen de missie. De socialisten zijn van mening dat het terreur van IS bestreden moet worden, maar denkt dat een westerse militaire interventie in Irak en Syrië contraproductief zal werken.

Sinds de bombardementen heeft IS meer rekruten kunnen verwelkomen, terwijl de humanitaire situatie alleen maar verslechtert, zei Roemer.

De SP vindt dat de voedingsbodem voor IS bestreden moet worden en dat de sleutel daartoe ligt in de handen van de Iraakse regering. Maar volgens de SP spant Bagdad zich te weinig in voor de missie, waardoor de partij de missie niet kan steunen.

Vluchtelingenopvang

Alexander Pechtold (D66) voorspelde dat de strijd tegen IS "jaren zal duren". "Wij gaan militair optreden in Irak." 

Hij vroeg het kabinet zich in te spannen een internationale top te organiseren om de wereldgemeenschap op zijn verantwoordelijkheden te wijzen wat betreft de opvang van vluchtelingen in de regio en Europa.

Pechtold toonde zich wel onaangenaam "verrast" toen de fractie na het eerste debat in de Tweede Kamer over de militaire missie in Irak hoorde dat er al drie Nederlandse F-16's in Jordanië zijn.

Hij vroeg zich af hoe dat kan, nog voor het debat met het kabinet was afgerond. Volgens Rutte is het niet zo dat de Kamer niet tijdig is geïnformeerd omdat de gevechtsvliegtuigen nog niet operationeel waren.

Aan de operatie doen 380 Nederlanders mee (250 bij de F-16's en 130 bij de trainingsteams). De gevechtsvliegtuigen gaan opereren vanuit Jordanië, waar al drie F-16's zijn.

De Nederlandse F-16's worden op z'n vroegst in de loop van volgende week actief boven Irak, maakte Rutte bekend.

Gezwel

Volgens PVV-leider Wilders is IS een gezwel gebaseerd op de koran en op "misdadiger Mohammed die al moordend en onthoofdend rondtrok".

Voor Wilders is de opdracht voor het kabinet IS "plat te bombarderen, de grenzen te sluiten en grenscontroles weer in te voeren om immigranten uit islamitische landen te weren".

Alle fractieleiders wensten de militairen en hun familie succes en veel sterkte en een behouden thuiskomst voor de mannen en vrouwen die worden uitgezonden.

Waarom Nederlandse F-16's wel naar Irak gaan, niet naar Syrië

Vier dingen die u moet weten over IS | Islamitische Staat zonder bondgenoten l Dossier Irak