Volgens regeringspartijen VVD en PvdA moet Nederland geen doekjes winden om de militaire missie tegen de Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS) en eerlijk zijn over de aard van de missie.

"Dit wordt geen opbouwmissie, maar dit is heel hard knokken om IS terug te dringen", zei VVD-Kamerlid Han ten Broeke donderdag tijdens een debat in de Tweede Kamer over de Nederlandse missie naar Irak.

Volgens Ten Broeke moet Nederland niet dezelfde fout maken als in Uruzgan, waar de Kamer "het beestje niet bij de naam" wilde noemen, en de Nederlandse krijgsmacht onder het mom van een opbouwmissie zware gevechten voerde met de Taliban.

Ook de PvdA vindt dat de Kamer zich geen illusies moet maken over de aard van de strijd. "Het is uiterst naïef te geloven dat  IS louter met humanitaire hulp en dialoog verslagen kan worden", vindt Kamerlid Michiel Servaes.

Het gastland, het land vanwaar de F16's zullen opstijgen, zal Jordanië zijn, meldt minister Jeanine Hennis-Plasscheart (Defensie). Ze vraagt de Kamer terughoudend te zijn dit keer op keer in de publiciteit te brengen, omdat Jordanië grote risico's zou lopen met de hulp aan Nederland.

Financiering

VVD en PvdA herhalen tijdens het debat hun zorgen over de financiering van de missie. De missie kost 150 miljoen euro en wordt voor een groot deel betaald uit begrotingen van de jaren 2017 tot en met 2019.

Ten Broeke: "We gaan er niet omheen draaien. Dit is een ordinaire kasschuif." Servaes: "Dit is feitelijk een missie op de pof." De partijen eisen een structurele oplossing voor deze en daarmee ook eventuele toekomstige missies, maar dat is volgens minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) niet mogelijk.  

"Dit is een deugdelijke financiering", zegt Timmermans. Maar het naar voren trekken van de budgetten van volgende jaren is een "terechte punt" van zorg. 

Een structurele oplossing is onverstandig, omdat de toekomst onzeker is en Defensie niet weet waar de Nederlandse krijgsmacht nodig zal zijn. Een structurele verhoging van het defensiebudget zou daarmee ten koste gaan van begrotingen van andere departementen.

Volgens Hennis en Timmermans is het zeker dat de missie tegen IS langer zal duren dan twaalf maanden. Dat betekent niet alleen militaire steun, maar op termijn ook humanitair en politiek, aldus Hennis.

Bekijk de reactie van Timmermans:

Verzet in Kamer

De VVD en PvdA steunen de missie, net als de meeste oppositiepartijen in de Kamer. De SP en de PvdD blijven kritisch en juichen de missie allerminst toe. Volgens Kamerlid Harry van Bommel is het de taak van de Irakezen om IS te bestrijden.

"Kijkend naar het verleden zie ik geen aanwijzingen dat we met deze missie iets kunnen veranderen in Irak", aldus de socialist. 

PvdD-leider Marianne Thieme vindt dat het kabinet met "angst en wraak als slechte raadgever" zich in een oorlog in Irak stort. Thieme vraagt zich af waarom Nederland zich wel mengt in de strijd in Irak, maar niks doet tegen Boko Haram, Noord-Korea en andere kwaden in de wereld.

Volkenrechtelijk mandaat

Feit is dat Nederland wel naar Irak gaat, mede omdat IS een bedreiging voor de nationale veiligheid zou zijn, zoals het kabinet meerdere malen kenbaar heeft gemaakt. De strijd in Syrië laat Nederland voorlopig aan de Amerikanen en de Arabische bondgenoten over. 

Voor ingrijpen in Syrië is nog geen duidelijk volkenrechtelijk mandaat, vindt de PvdA. De VVD is van mening dat dat volkenrechtelijk mandaat niet altijd nodig is. 

Timmermans hoopt wel dat er op een gegeven moment zo'n volkenrechtelijk mandaat alsnog gaat komen. Er moet "stapje voor stapje" naar zo'n mandaat worden gewerkt omdat anders een lid van de VN-Veiligheidsraad snel gaat zwaaien met zijn vetorecht, zei hij.

Noodzaakbeginsel

Volgens CDA'er Raymond Knops moet het kabinet stoppen met treuzelen en zich aansluiten bij de Amerikaanse bombardementen in Syrië. "Hier kan beroep worden gedaan op het noodzaakbeginsel."

Enigszins verbaasd wezen VVD en PvdA Knops erop dat juist het CDA in 2007, na het rapport van commissie-Davids over het ontbreken van een volkenrechtelijk mandaat ten tijde van de inval in Irak (2003), concludeerde dat voortaan een 'adequaat volkenrechtelijk mandaat' nodig, nu in de Kamer zegt dat een mandaat niet nodig is.

Volgens Knops moet het noodzaakbeginsel als een volkenrechtelijk mandaat beschouwd worden.

Ook de PVV vindt dat Nederland zich niet moet beperken tot Irak. Volgens PVV'er De Roon is IS als een slang. Het lijf strekt zich uit over Syrië en Irak, maar de kop zit in Syrië. Die kop moet worden vernietigd om de slang onschadelijk te maken, zei de PVV'er.

Waarom Nederlandse F-16's wel naar Irak gaan, niet naar Syrië

Vier dingen die u moet weten over IS | Islamitische Staat zonder bondgenoten l Dossier Irak