PVV-leider Geert Wilders ging over de schreef met zijn Marokkanen-uitspraken op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen in maart. 

Algemene Politieke Beschouwingen - Dag 2

Het kabinet ziet ''geen formele belemmeringen om te investeren in kernenergie in Nederland''. Premier Mark Rutte schrijft dat donderdag aan de Tweede Kamer, in antwoord op vragen van CDA-leider Sybrand Buma. © ANP
Sybrand Buma pleitte woensdag op de eerste dag van de Algemene Beschouwingen voor kernenergie. Rutte wijst er op dat de energiemarkt in Nederland is geliberaliseerd en dat het aan bedrijven of investeerders is om initiatieven te nemen. © ANP
Premier Mark Rutte bij aankomst in de Tweede Kamer. © Hollandse Hoogte
De fractievoorzitters van alle politieke partijen melden zich bij Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg (M) bij aanvang van de tweede dag van algemene beschouwingen in de Tweede Kamer. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold tijdens een toespraak van Mark Rutte. © ANP
Het belangrijkste thema donderdag is de eerste aftrap zijn die het kabinet heeft gegeven voor een belastingherziening op de langere termijn. Daarover was de oppositie woensdag kritisch. © ANP
Tijdens het debat spoorde PvdA-leider Diederik Samsom de premier aan om er meer werk van te maken dat pensioenfondsen investeren in de Nederlandse economie. © ANP
Ook vandaag staat Wilders (PVV) als eerst bij de interruptiemicrofoon. Hij wil van de premier weten of hij ook rekening houdt met de mensen die de zorg het hardste nodig hebben. © ANP
De Tweede Kamer debatteert donderdag over het Europese plan voor de opvang van de enorme stroom bootvluchtelingen die vanuit Noord-Afrika de gevaarlijke oversteek over de Middellandse Zee naar het Europese vasteland wagen. © ANP
SP-leider Roemer beloofde Diederik Samsom en de Kamer van concrete plannen en cijfers te voorzien nadat hij woensdag in ernstige verlegenheid werd gebracht door zijn collega-fractievoorzitters die het de SP-leider kwalijk namen vooral veel kritiek te uiten, maar zelf niet met een tegenbegroting te komen. © ANP
Rutte sluit zijn blokje 'economie' af. Kamervoorzitter Van Miltenburg schorst de vergadering tot 14.10u. © ANP
Buma (CDA) wil, wanneer de vergadering is heropend, weten hoe het precies zat met het NAVO-overleg waar de VS een 'coalition of the willing' smeedde en waar Nederland niet bijzat. © ANP
De SP waarschuwt het kabinet voor de gevolgen van deelname aan de Amerikaanse coalitie. "Er zijn tekenen dat de VS grondtroepen wil inzette, Worden wij niet weer een oorlog in gerommeld zonder uitzicht op humanitaire verbeteringen." © ANP
Wilders wil dat alle mensen met een islamitisch paspoort in Nederland de verklaring ondertekenen, waarin ze afstand nemen van de sharia (islamitische wetgeving). Rutte: 'Ik heb groot respect voor Wilders als leider van zijn partij, maar hij kan nog niet in de schaduw staan van die man bij de krijgsmacht, van die talloze ondernemers en van al die andere Marokkanen die een positieve bijdrage leveren in dit land'. © ANP

Volg hier ons liveblog

Dat vindt premier Mark Rutte, zo liet hij weten tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Het was voor het eerst dat de premier zo duidelijk stelling nam tegen Wilders. Eerder kreeg Rutte regelmatig kritiek dat hij niet reageerde op de uitspraken van de PVV-leider.

PvdA-leider Diederik Samsom riep hem woensdag daarom wederom op afstand te nemen van de uitlatingen. Hij deed dit naar aanleiding van een nieuw voorstel van Wilders om mensen uit moslimlanden een anti-shariaverklaring te laten tekenen. Rutte noemde dit "een stuk rood vlees dat eigenlijk geen commentaar rechtvaardigt".

Minder Marokkanen

Rutte: "De uitspraken van Wilders dragen niet bij aan een oplossing van de problemen. En bovendien, ik wil in een land leven waar iedereen die een positieve bijdrage levert aan de maatschappij een veilig thuis mag hebben", aldus Rutte.

Volgens Wilders maakt Rutte met zijn houding "Nederland kapot". Hij wees daarbij op de zware oververtegenwoordiging van Marokkanen in de criminaliteitscijfers. 

Volgens Rutte onderschat de PVV-leider de impact van zijn uitspraken op de mensen die een constructieve bijdrage leveren aan de maatschappij. Bovendien gaat het kabinet volgens hem uit van "mensen, in plaats van groepen". "We zijn tegen polarisatie en voor integratie", aldus de premier.

Hij zei tegen Wilders dat die ''niet in de schaduw kan staan'' van Marokkanen die hij kent en die bij de krijgsmacht werken, jongerenwerker of ondernemer zijn. ''Ik heb voor die mensen een oneindig groot respect'', zei Rutte.

In maart riep Wilders op de uitslagenavond tegen zijn toehoorders "wilt u meer of minder Marokkanen?", waarna zijn aanhang massaal "minder! minder!" scandeerde. De ophef die hierna ontstond was voor diverse PVV'ers de reden om de partij de rug toe te keren.

Klimaat

Later in het debat kwam het nog tot een clash tussen de fractievoorzitters van de coalitiepartijen VVD en PvdA. Samsom riep het kabinet op zich in te spannen voor een "ambitieus" klimaatakkoord.

Zijlstra waarschuwde vervolgens dat de "ambitieuze regels" er niet toe moeten leiden dat Nederland zich committeert aan afspraken die het bedrijfsleven afschrikt. Zijlstra zegt geen zin te hebben de "gekke Henkie" van Europa te worden.

IS

Rutte stelde in het debat dat de opkomst van de Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS) "een bedreiging is voor onze manier van leven".

Om deze reden bekijkt het kabinet momenteel in internationaal verband op welke manier Nederland kan bijdragen aan een missie in Irak, en mogelijk ook in Syrië.

Volgens Rutte wordt momenteel langs drie sporen (militair, humanitair en politiek) gekeken naar een internationale missie, onder leiding van de Verenigde Staten. Hij stelde wederom dat daarbij vanuit Nederland "alle opties" worden bekeken en dus ook een militaire bijdrage. 

Aarzelend

D66-leider Alexander Pechtold wees de premier op de in zijn ogen "aarzelende houding". Volgens de premier moeten zaken zorgvuldig worden bekeken, waaronder het volkenrechtelijk mandaat voor een eventuele aanval in Syrië.

Bovendien is Nederland volgens hem de laatste jaren internationaal al behoorlijk actief, waaronder in Mali en Libië. De bijdrage in Uruzgan (Afghanistan) was volgens Rutte "boven onze gewichtsklasse".

SP-leider Emile Roemer wees er bij Rutte op dat eerdere aanvallen op de Taliban en al-Qaeda de situatie ook niet beter hebben gemaakt en wees daarom een militaire bijdrage af.

Rutte erkende in antwoord op vragen van Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) dat de strijd tegen IS niet makkelijk zal zijn. "Risico's zijn onvermijdelijk bij de bestrijding van internationale gevaren", aldus de premier.

Belastingstelsel

Rutte stelde verder niet van plan te zijn om op 1 februari al met een concreet voorstel te komen voor de herziening van het belastingstelsel.

De premier reageert daarmee op het voorstel voor deze deadline door D66 en CDA. Andere partijen, waaronder de andere begrotingspartijen ChristenUnie en SGP, drongen echter eveneens aan op meer haast. De premier wil echter meer ruimte in aanloop naar de begroting voor 2016.

Volgens D66-leider Alexander Pechtold kunnen er echter, als het kabinet voor 1 februari met een plan komt, uiterlijk in april knopen worden doorgehakt. Dat is volgens hem nodig om in 2016 een eerste stap voor de belastingherziening te kunnen zetten.

Nederlandse militaire planners zijn in Florida om te overleggen over een coalitie tegen IS. Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken is vrijdag bij het overleg in de VN-Veiligheidsraad over de opmars van IS in Irak.

Smeerolie

Rutte wijst er op dat het vaak jaren duurt om een nieuw belastingsysteem in te voeren. Bovendien is volgens hem 'smeerolie' nodig om de belastingherziening te kunnen betalen en ongewenste inkomenseffecten te kunnen voorkomen. Hij rekent door de aantrekkende economie op extra meevallers komende jaren. Dit jaar was er al ruimte voor zo'n miljard lastenverlichting.

Onder meer CDA-leider Sybrand Buma verweet de premier dat hij daarmee niet genoeg doet om de werkloosheid aan te pakken. Hij wees er daarbij op dat Rutte in 2009 om die reden een motie van wantrouwen indiende tegen het kabinet-Balkenende 4.

Volgens Rutte was die situatie echter niet vergelijkbaar. "Het kabinet-Balkenende 4 heeft niets gedaan. Wij hebben de rijksuitgaven al voor 51 miljard vertimmerd", aldus de premier. Zijn excuses aan coalitiepartner PvdA, toen hij zich realiseerde dat die partij ook in Balkenende 4 zat, zorgde voor hilariteit in de plenaire zaal.

100.000 banen

Het kabinet sprak op Prinsjesdag de ambitie uit om op den duur 100.000 banen te creëren door de lasten op arbeid met 15 miljard te verlagen, waarvan 3 tot 5 miljard netto. De oppositie vindt echter dat het kabinet niet met een concreet plan komt over hoe dit te realiseren is.

Een belangrijk twistpunt bij de herziening van het belastingstelsel zijn de vermogens. De PvdA wil vermogen zwaarder belasten. De VVD is hier tegen. Ook zijn er mogelijk bezuinigingen elders nodig om de lastenverlaging te kunnen bekostigen. Dat ziet de PvdA niet zitten, het CDA en D66 pleiten hier wel voor.

Rutte stelde donderdag dat er wat hem betreft geen taboes zijn tijdens de onderhandelingen over de belastingherziening. Komende tijd wil hij daarover met de verschillende partijen het gesprek aangaan. Zijn streven is om voor de zomer tot duidelijkheid over de stelselwijziging te kunnen komen, zo liet hij weten op een vraag van ChristenUnie-leider Arie Slob.

Volgens Rutte is er wel degelijk "een groot gevoel voor urgentie" om werk te maken van de belastingherziening. 

Kernenergie

Het kabinet liet voorafgaand aan het debat weten ''geen formele belemmeringen" te zien "om te investeren in kernenergie in Nederland''. 

Buma pleitte woensdag op de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen voor kernenergie om de afhankelijkheid van Rusland en landen in het Midden-Oosten te beperken.

Rutte wijst er op dat de energiemarkt in Nederland is geliberaliseerd en dat het aan bedrijven of investeerders is om initiatieven te nemen. Het kabinet stimuleert de energieopwekking waarbij zo min mogelijk kooldioxide wordt uitgestoten. ''Dus ook kernenergie wordt hierdoor aantrekkelijker'', aldus Rutte.

Hij constateert wel dat het in de praktijk moeilijk is gebleken om met een kerncentrale in Nederland geld te verdienen. "Eerdere plannen van Delta en RWE/Essent zijn op niets uitgelopen."

Tekst troonrede | Overzicht kabinetsplannen 2015 | Politieke reacties

Dossier Prinsjesdag