De EU-landen mogen, als ze dat willen en kunnen, wapens gaan leveren aan de Koerden in Noord-Irak in hun strijd tegen de radicale moslimbeweging IS. 

Daar zijn de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie het vrijdag over eens geworden tijdens een spoedvergadering in Brussel over de grote brandhaarden in de wereld; Irak, Syrië, Oekraïne en de Gazastrook.

De EU-landen verwelkomen het besluit van enkele landen om positief te reageren op het verzoek van de Koerdische autoriteiten voor militaire steun, stellen ze in de eindconclusie van hun vergadering.

De landen zullen naar eigen kunnen en in overeenstemming met nationale wetten aan dat verzoek gehoor geven. Bovendien moeten de Iraakse autoriteiten instemmen.

Onder meer Frankrijk en Groot-Brittannië hadden al aangegeven de Koerden militaire steun te willen bieden om zich te verdedigen tegen IS. Nederland heeft nog geen concrete plannen dit te doen, zei minister Frans Timmermans eerder.  Maar hij wil wel de mogelijkheid daartoe openhouden

''Wij sluiten niets uit, maar op dit moment hebben we geen plannen'', zei minister Frans Timmermans vrijdag in Brussel. Hij woont daar de extra vergadering bij van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken bij.  

Genocide

Timmermans heeft er begrip voor dat landen zoals de Verenigde Staten en Frankrijk wapens willen gaan leveren aan de Koerden. ''Misschien gaan wij dat ook doen. Ik wil in ieder geval die mogelijkheid openhouden.''

Volgens de minister is het allerbelangrijkste dat de Koerden in staat zijn zich te verdedigen tegen de aanvallen van IS.

Donderdag schreef Timmermans nog aan de Kamer dat het kabinet militaire steun overwoog, net als de Verenigde Staten. "Indien de huidige veiligheidsdreiging voortduurt, sluit het kabinet niet uit dat Nederland in enige vorm ook een bijdrage zal leveren."

De minister stelde bovendien dat het kabinet vermoedt dat IS in het noorden van Irak ''vermoedelijk verantwoordelijk is voor zeer ernstige internationale misdrijven, zoals oorlogsmisdrijven, misdaden tegen de menselijkheid en genocide''.

Het kabinetsvoornemen kreeg steun van coalitie- en oppositiepartijen in de Tweede Kamer.

Olie

Dinsdag bereiken EU-ambassadeurs in Brussel geen gezamenlijk standpunt over wapenleveranties. Ze spraken toen af dat Europese landen zelfstandig wapens mogen leveren aan Irak. Daarvoor moeten ze individueel afspraken maken met de Iraakse regering in Bagdad. 

Dit gezamenlijk akkoord is er nu wel.  De EU-landen veroordelen het gebruikte geweld zeer en willen onderzoek naar mogelijke misdaden tegen de menselijkheid ''zodat de daders ter verantwoording kunnen worden geroepen''.

Daarnaast gaat de EU kijken hoe kan worden voorkomen dat IS profiteert van de verkoop van olie, een grondstof die Irak zeer rijk is.

Hulpgoederen

Nederland stuurt dit weekend wel al noodhulp naar de stad Erbil in het noorden van Irak nu de situatie in het Sinjargebergte is verbeterd. De hulpgoederen - voedsel, dekens en ledlampen - worden daar overgedragen aan de Verenigde Naties. Dat meldt een woordvoerder van minister voor Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen (PvdA) vrijdag. 

Het is nog niet duidelijk waar de goederen precies terecht komen. De VN bepaalt waar de nood het hoogst is in de regio. "We willen hulp sturen naar de mensen die dat het hardst nodig hebben", zegt de woordvoerder. 

Het kabinet besloot eerder deze week hulpgoederen naar Irak te sturen. Die zouden zondag naar het gebied worden gevlogen en daar gedropt worden boven het Sinjargebergte, waar duizenden Koerdischsprekende yezidi's hun toevlucht hebben gezocht.

Mede dankzij Amerikaans ingrijpen is de situatie daar minder nijpend geworden, waardoor het kabinet besloot de hulp elders in te zetten. 

Vier dingen die u moet weten over de Islamitische Staat | Alles over de onrust in Irak in ons dossier