Vakcentrale FNV wil een raadgevend referendum (een niet bindende volksraadpleging) houden om de bezuigingen in de zorg een halt toe te roepen.

Dat laat Lilian Marijnissen, bestuurder van FNV-bond Abvakabo, maandag weten aan NU.nl.

"De bezuinigingen in de zorg zijn bij uitstek een thema om aan de bevolking voor te leggen. De FNV is met 1,2 miljoen leden in staat hier gebruik van te maken", zegt Marijnissen.

FNV-voorzitter Ton Heerts noemt een referendum een uiterste middel om het tij te keren.

De wet om een raadgevend referendum te houden is nog niet helemaal af, er kan daarom nog geen gebruik van worden gemaakt. De initiatiefnemers (PvdA, D66 en GroenLinks) moeten nog enkele kleine wijzigingen doorvoeren op verzoek van Eerste Kamer. Volgens Marijnissen is dat slechts een kwestie van tijd.

De bonden vrezen veel ontslagen in de zorg door de voorgenomen kabinetsplannen. Hoeveel dit er precies zijn is niet duidelijk, staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) verwacht zestienduizend ontslagen. 

Abvakabo FNV baseert zich op een rapport van Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en Welzijn. Daarin wordt uitgegaan van een "dreigend overschot" tot 120.000 werknemers in de zorg in 2017.

Landurige zorg

De vakbond heeft zijn pijlen gericht op de hervormingen in de langdurige zorg. Vanaf 1 januari 2015 worden de gemeenten verantwoordelijk voor de zorg van thuiswonende ouderen en gehandicapten.

De overdracht gaat gepaard met bezuinigingen, onder meer op de huishoudelijke hulp die de gemeenten al regelen. De Tweede Kamer stemde hier dit voorjaar al mee in, de Eerste Kamer moet hier nog over beslissen.

Ongeacht de uitkomst van het referendum, hoopt de vakbond een maatschappelijk debat te ontketenen over de maatregelen. Marijnissen: "We willen de druk op het kabinet opvoeren om de bezuinigingen terug te draaien of te herzien. Het heeft namelijk een enorme impact op heel veel mensen. Dit gaat ons allemaal raken."

Hordes

Als de wet voor een raadgevend referendum er eenmaal is, moet er nog een aantal hordes worden genomen om er ook gebruik van te maken. Zo zijn in eerste instantie tienduizend handtekeningen nodig om een verzoek tot een referendum in te dienen. Om het referendum daadwerkelijk te laten uitvoeren, zijn nog eens driehonderdduizend steunbetuigingen nodig.

Als die doelstellingen allemaal zijn gehaald, kan de regering de uitkomst uiteindelijk nog naast zich neerleggen. Alleen met een correctief referendum kunnen burgers wet- en regelgeving van de volksvertegenwoordiging tegenhouden. Daar is een grondwetswijziging voor nodig, Nederland kent zo'n wet vooralsnog niet.