Treinreizen in de spits worden mogelijk duurder. De NS wil een treinreis buiten de daluren met maximaal 10 procent laten stijgen.

Harde voorwaarde is dan wel dat de prijs van het kaartje in de daluren met 12 procent gaat dalen. In nieuwe vervoersafspraken die de NS met staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Wilma Mansveld heeft gemaakt staat dat de NS onderzoekt wat de effecten van zo'n systeem zijn.

De prijzen moeten ervoor zorgen dat meer mensen buiten de spits gaan reizen, zodat de stroom van passagiers wordt verdeeld over de hele dag.

"Dat kan ook, door flexwerken"​, zegt Mansveld woensdag in het AD.​ Voor mensen met een maand- of jaarkaart mag het tarief maximaal 6 procent stijgen.

Consumentenorganisaties mogen hun mening over het plan nog geven. Ook voor het goederenvervoer wordt aan flexibele tarieven gedacht.

Niet zeker

Volgens een woordvoerster van Mansveld is het nog lang niet zeker dat de prijs in de spits omhoog gaat. De NS moet hier nog onderzoek naar doen en ook moet nog advies worden gevraagd aan consumentenorganisaties.

Reizigersorganisatie Rover vindt duurdere treinkaartjes in de spitsuren geen goed idee. Dat gaat mogelijk ten koste van de plannen om het autogebruik in de drukste uren van de dag te verminderen, zei voorzitter Arriën Kruyt in het Radio 1 Journaal.

"We willen ook dat mensen minder gebruik maken van de auto in de spits. Dan ben ik toch bang dat mensen in de auto blijven rijden en niet in de trein gaan zitten.''

Afspraken

Andere afspraken van Mansveld zijn toiletten in sprinters op lange ritten, vervangend vervoer binnen zestig minuten bij een storing en 'gewone' intercity's die in het weekend tot 1.00 uur 's nachts blijven rijden.

Ook moet de NS meer en betere reisinformatie geven en ervoor zorgen dat treinen beter aansluiten op stads- en streekvervoer.​

Prestatie

Verder kan de NS straks een veel hogere boete krijgen als het bedrijf slecht presteert. De maximale geldstraf gaat omhoog van 2,75 miljoen euro naar 6,5 miljoen euro per jaar. Als de NS het echter aanzienlijk beter doet dan afgesproken, kan de vervoerder een beloning van maximaal 10 miljoen euro krijgen.

Dat heeft Mansveld woensdag aangekondigd in de brief aan de Tweede Kamer. Voor spoorbeheerder Prorail blijft de maximale boete 2,75 miljoen euro. De overheid wil een boete voortaan wel direct kunnen opeisen.

Mansveld beschouwt de boetes als prikkel voor NS en Prorail om ervoor te zorgen dat ze zo goed mogelijk presteren, zodat reizigers tevreden zijn over de dienstverlening.

Ze onderzoekt ook hoe boetes meer ten goede kunnen komen aan de reizigers. De top van NS of Prorail zou bovendien geen bonus meer mogen krijgen als hun organisatie een boete krijgt. Mansveld bekijkt samen met minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën hoe ze dit kunnen regelen.

De voorgestelde boetes maken deel uit van de nieuwe zogeheten concept-concessies voor NS en Prorail voor de komende tien jaar. Die vergunning geldt vanaf volgend jaar.

Prorail

Mansveld stelt ook hogere eisen aan Prorail. Zo moet de spoorbeheerder storingen op het spoor sneller verhelpen zodat reizigers en goederenvervoerders hier zo weinig mogelijk last van hebben.

Ook bij het plannen van onderhoudswerk moet meer rekening worden gehouden met reizigers en bewoners in de buurt van het spoor.

NS en Prorail moeten ook meer en beter met elkaar en met andere spoororganisaties samenwerken. Mansveld verplicht de bedrijven bovendien om mee te doen aan overleg over spoorzaken met provincies en gemeenten en met de goederensector.

Ook moet de NS er in overleg met regionale vervoerders alles aan doen om de reis van deur-tot-deur zo soepel en snel mogelijk te laten verlopen, wat een van de ambities is van de staatssecretaris. Eerder dit jaar kondigde ze al aan dat het Rijk NS en Prorail veel scherper gaat aansturen om ervoor te zorgen dat de reiziger en andere klanten centraal staan.

Reactie NS

In een reactie op de nieuwe eisen stelt een woordvoerder van de NS dat het belangrijker is dat de reiziger op tijd aankomt dan dat de treinen stipt volgens het boekje tijden. "We gaan de focus leggen op de punctualiteit van de reiziger."

De mogelijke beloning van maximaal 10 miljoen noemt de woordvoerder "een stok achter de deur om goed te presteren. Zo zien we het ook. Soms is zoiets nodig. We zullen er alles aan doen om die boete niet te krijgen."

Om de prestatie te verbeteren, kijkt de NS onder meer naar probleemverbindingen. ''Landelijk rijdt 93 procent van de treinen op tijd, maar bijvoorbeeld tussen Leiden en Utrecht is het ongeveer 70 procent. Het is een druk traject. Als een intercity daar een paar minuten vertraging oploopt, kun je direct je aansluiting missen'', zegt de woordvoerder.

De NS kijkt ook of er misschien kan worden geschoven met de perrons waar treinen aankomen en vertrekken.

Twee vervoerders

De NS wil verder beter samenwerken met regionale vervoerders. ''Veel reizigers hebben twee vervoerders nodig om op hun bestemming te komen. Als de dienstregelingen beter op elkaar aansluiten, kunnen reizigers makkelijker hun reis vervolgen. De reiziger is niet van ons of van de anderen, maar van iedereen.''

Volgens de NS stappen elke dag 236.000 treinreizigers, een kwart van het totaal, een keertje over. Nog eens 30.000 mensen maken twee of meer overstappen. ''Daar zitten mensen bij die van de ene NS-trein naar de andere gaan, maar ook mensen die met een regionale vervoerder verdergaan.''

Verheugd

Prorail reageert tevreden op de conceptafspraken. Prorail is verheugd dat de staatssecretaris de intentie heeft om het beheer en onderhoud van het spoor voor de komende tien jaar bij het bedrijf te leggen.

''Dit geeft ons de gelegenheid om samen met onze partners de komende tien jaar te werken aan een nog beter en veiliger spoor voor reizigers, vervoerders en verladers."