Er komt een nieuw pensioensysteem in Nederland, waarbij met extra regels voor pensioenfondsen de oudedagsvoorziening minder gevoelig wordt voor grote schokken op de financiële markten.

Dit heeft het kabinet vrijdag bekend gemaakt. Een deel van de plannen lekten eerder deze week al uit. Het wetsvoorstel is nu naar de Raad van State gestuurd voor advies en is daarom nog niet volledig openbaar.

De verantwoordelijk staatssecretaris, Jetta Klijnsma (Sociale Zaken), kondigde de plannen in oktober al aan. Deze plannen zijn nu verder uitgewerkt. 

In de plannen krijgen de pensioenfondsen meer vrijheid om zelf te besluiten tot een 'bepaald risicoprofiel', aldus premier Rutte in zijn wekelijkse persconferentie.

Als de pensioenfondsen een vaste premie willen bieden dan is dit een andere keuze dan een pensioenfonds dat vasthoudt aan het kunnen aanpassen van de pensioenuitkering aan de inflatie, aldus de premier. "Het is voor ons belangrijk dat een pensioenfonds doet wat het beloofd heeft", aldus Rutte. 

Veel pensioenfondsen konden dit vorig jaar namelijk niet. Miljoenen Nederlanders werden geconfronteerd met kortingen op hun pensioenen, omdat de pensioenfondsen anders in de toekomst niet meer aan hun verplichtingen konden voldoen. "We willen er voor waken dat dit niet meer abrupt gebeurt", aldus Klijnsma.

Twee systemen

In eerste instantie stelde Klijnsma vorig zomer twee verschillende pensioensystemen voor. In de ene variant moeten de pensioenfondsen een zeker pensioen kunnen blijven aanbieden, maar valt de hoogte van het pensioen waarschijnlijk wel lager uit, omdat het zeer waarschijnlijk niet kan worden aangepast aan de inflatie, het zogenaamde indexeren.

In de tweede variant zouden de fondsen meer risico mogen nemen, waar dan minder garanties voor de pensioengerechtigde tegenover zouden staan.

Klijnsma heeft nu, zoals in oktober al aangekondigd, in de uitwerking gekozen voor één pensioensysteem, waarbij de tweede variant is komen te vervallen. Dit wordt echter tegengesproken door werkgeversorganisatie VNO-NCW. Die wijzen op de mogelijkheid voor pensioenfondsen om over te stappen op een pensioencontract met een vaste premie.

Risico

De nieuwe pensioenwetgeving geldt voor 90 procent van de Nederlandse pensioenfondsen, aldus het ministerie van Sociale Zaken. Andere, vaak particuliere fondsen verbonden aan bedrijven, hebben al gekozen voor een ander pensioenregime voor nieuw personeel. 

Zo besloot Shell vorig zomer over te stappen van een pensioenregeling met gegarandeerde aanspraken naar een beschikbarepremieregeling. Daarbij betaalt de werkgever een vaste premie en hangt het pensioen af van de beleggingsresultaten. Het risico ligt daarbij meer bij de werknemer. 

Lagere premie

Klijnsma heeft toegezegd om te serieus te onderzoeken hoe in dergelijke regelingen het risico toch collectief gedeeld kan worden, waardoor de premie mogelijk procenten lager kan uitvallen.

Dit biedt in de toekomst andere pensioenfondsen ook de mogelijkheid om bij nieuw personeel voor een dergelijke optie te kiezen. Voor al bestaand personeel geldt zo'n mogelijkheid niet: er kan niet worden 'ingevaren' zoals in een eerdere variant van de nieuwe pensioenregels nog wel werd besproken.

"We hebben een prachtig pensioenstelsel", aldus premier Rutte in reactie op de plannen. "Maar je moet het toekomstbestendig houden. Er zijn minder jongeren en meer ouderen. Wil je de pensioenpot in de toekomst goed verdelen, dan moet je af en toe groot onderhoud houden", aldus Rutte.

Meer risico

In de nieuwe pensioenregels moet worden voorkomen dat gepensioneerden plots geconfronteerd worden met forse kortingen. Bij tegenvallers op de beurzen moeten pensioenfondsen direct maatregelen nemen, maar mogen dit wel uitspreiden over tien jaar. De tegenvallers worden hier beter mee gespreid. 

De afhankelijkheid van dagkoersen op financiële markten vermindert volgens Klijnsma door in de toezichtregels uit te gaan van een 12 maandsgemiddelde van de dekkingsgraad.

Ruzies

In een interview met NU.nl stelde Klijnsma in oktober al dat het “fijner en duidelijker” zou zijn om met één pensioensysteem te werken. De staatssecretaris heeft geen akkoord gesloten met de betrokken werkgevers- en werknemersorganisaties, maar hen wel geconsulteerd. 

Toekomst

Het werk van Klijnsma is met het wetsvoorstel nog niet ten einde. Klijnsma benadrukt dat het gaat om onderhoud en alleen houdbaar is voor de korte en middellange termijn. De staatssecretaris kondigde vrijdag aan dat de Sociaal-Economische Raad (SER) gevraagd is een advies uit te brengen over de verdere toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.  

"Gezien het grote belang van een goed werkend pensioenstelsel op langere termijn start het kabinet met een breed maatschappelijk dialoog over de toekomst van het pensioenstelsel", aldus Klijnsma.  Dit dialoog zal het hele komende jaar duren. In het voorjaar van 2015 zal ze een voorstel aan de Tweede Kamer sturen voor de toekomst van het pensioenstelsel.