PvdA en VVD zijn het oneens over de gemeentelijke opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Dat blijkt woensdag tijdens een debat met staatssecretaris Fred Teeven (Justitie).

PvdA-Kamerlid Marit Maij wil dat de staatssecretaris werk maakt van gemeentelijke opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers. 

"Deze groep uitgeprocedeerden leeft nu in zeer moeilijke omstandigheden. Wij willen geen kwetsbare mensen op straat", aldus Maij. Ze wil dat asielzoekers recht krijgen op minimale voorzieningen als bed, bad en brood.

Ze wijst daarbij op een uitspraak van het Europese Comité voor Sociale Rechten. Die stelde dat elke burger, dus ook ongedocumenteerden, bestaansminima geboden moet worden. Onduidelijk is echter nog wat de reikwijdte is van deze uitspraak.

"Uitgaande van basale sociale rechten van mensen en het lenigen van de uiterste nood vindt de PvdA dat een goed principe", aldus Maij.

Ze wees op een initiatief van de gemeente Amsterdam om voor tijdelijke opvang te zorgen en terugkeergesprekken te starten. 

Prikkel

De VVD vreest echter dat dit onwenselijke effecten zal hebben. "Gemeentelijke opvang ontneemt vreemdelingen de prikkel om Nederland te verlaten en biedt hoop waar deze niet bestaat", aldus VVD-Kamerlid Malik Azmani.

Hij wees er bovendien op dat uitgeprocedeerden niet op straat hoeven te leven als zij meewerken aan hun terugkeer.

Teeven stelde tijdens het debat "niet optimistisch" te zijn over het Amsterdamse initiatief. Ook zei hij dat opvang niet kan gelden voor mensen die definitief uitgeprocedeerd zijn en waarbij niet wordt meegewerkt aan terugkeer. 

Terugkeer

Om mensen toch te laten terugkeren wil Maij dat succesvolle lokale projecten om mensen te laten terugkeren naar het land van herkomst worden ondersteund. 

Volgens PVV-Kamerlid Sietse Fritsma zal de verzorgingsstaat onhoudbaar worden als deze PvdA-wens werkelijkheid wordt. Hij wees Maij er op dat de opvang van een asielzoeker jaarlijks 20.000 euro kost.

Na afloop laat Teeven aan NU.nl weten dat wat hem betreft iedereen die een verblijfsrecht heeft recht heeft op bed, bad en brood. 

"Over wie onherroepelijk geen verblijfsrecht heeft moet je de discussie voeren of die dat recht hebben, ik denk van niet", aldus Teeven.

Strafbaarstelling

In het debat botste Fritsma met de SP over de strafbaarstelling illegaliteit. Nederland zal als een magneet werken op illegalen, vreest de PVV nu de maatregel van tafel is. 

Dinsdag bereikten VVD en PvdA een akkoord over het schrappen van de strafbaarstelling illegaliteit. De afspraak uit het regeerakkoord lag volgens PvdA-leider Diederik Samsom "als een steen op de maag", zo liet hij weten.

"Illegalen moeten worden vastgezet en uitgezet", stelde Fritsma tijdens het debat. Hij vreest dat er nu geen prikkel meer is bij illegalen om terug te keren naar hun land van herkomst.

Criminaliteit

Zijn stelling dat de samenleving wordt verlost van criminaliteit en overlast als illegalen worden vastgezet, zorgde voor woede bij SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen.

"Niet iedere illegaal is crimineel. En we zetten niet iedereen vast puur om criminaliteit te voorkomen", aldus Gesthuizen.

"Ik heb ook niet gezegd dat iedere illegaal crimineel is", reageerde Fritsma. "Feit is wel dat illegaliteit veel criminaliteit met zich meebrengt en dat vastzetten voor terugkeer zal zorgen." 

Maij stelde dat vastzetten slechts geld kost en niet effectief is.

Opvang

Azmani benadrukte dat de VVD voorstander blijft van de strafbaarstelling van illegaliteit, maar "soms vraagt de politieke werkelijkheid om een uitruil".

Teeven wees Fritsma er op dat het percentage uitgeprocedeerden dat vrijwillig is teruggekeerd laatste jaar juist is toegenomen. "Stellen dat de cijfers dramatisch zijn gedaald is populisme van de brakke grond", aldus Teeven. 

Wel zegt de staatssecretaris nog niet tevreden te zijn over de terugkeercijfers. Ongeveer de helft keert niet terug, gedwongen of vrijwillig. Hij is daarom momenteel in Europa aan het kijken naar 'best practices' om de terugkeercijfers te verhogen.

De toegenomen zelfstandige terugkeer noemde hij een "hoopgevende ontwikkeling".