Het strafbaar maken van illegaliteit was voor coalitiepartner PvdA een gevoelige concessie. "Het voorstel lag ons als een steen op de maag", aldus partijleider Diederik Samsom in een reactie dinsdag.

"Dit was een maatregel die ons maar bleef achtervolgen en pijn bleef doen."

In plaats van de strafbaarstelling zal nu de arbeidskorting omhoog gaan. Dit moet de werkgelegenheid en de koopkracht vergroten. Het gaat om inkomens tussen de 40.000 en 110.000 euro. Dit komt neer op een voordeel van 300 euro per werkende per jaar, aldus een woordvoerder van de VVD.

Dit kost het kabinet 500 miljoen euro. De maatregel zal worden gedekt door een extra beperking in de begroting van 2015, waarover nog wordt onderhandeld.

Samsom laat weten te verwachten dat een extra bezuiniging niet nodig is. De partij anticipeert waarschijnlijk op een meevaller voor de begroting door de aantrekkende economie.

Ook minister Jeroen Dijsselboem (Financiën) verwacht dat de maatregel zonder extra bezuinigingen is in te passen in de begroting voor 2015.

"Maar dan heb je het ook wel gehad", zei de minister dinsdag. "Dus voor meer wensen, zeg ik tegen iedereen die nog wensen heeft, zie ik geen ruimte. "

Als er toch bezuinigd moet worden zal dat in ieder geval niet zijn op de terreinen veiligheid, defensie en infrastructuur, zo heeft de VVD bedongen. "Als er genoeg meevallers zijn dan kan het zo opgelost worden, maar zo niet zal er toch bezuinigd moet worden", zo laat de VVD in een reactie weten. 

Samsom noemt de deal een "koopkrachtimpuls voor de hogere middeninkomens". "Die profiteren hier het meeste van. Ik vind een impuls aan werkgelegenheid niet pijnlijk."

Eerder liet Samsom nog weten te accepteren dat andere partijen een symbool nodig hadden bij het asielbeleid in de vorm van de strafbaarstelling. "Een vlag waar ze mee kunnen zwaaien. Zo lang het bij een vlag blijft accepteer ik dat", aldus Samsom. 

Nu stelt de PvdA-leider: "Ook symboliek kan pijn doen. Op een gegeven moment moet je de conclusie trekken dat je er vanaf moet."

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra stelde vorige maand in een interview met NU.nl al dat er alsnog over het wetsvoorstel van staatssecretaris Fred Teeven (Justitie) te praten viel, maar voegde toe dat dit niet gratis zal zijn.

Samsom meldde zich vervolgens afgelopen maandag bij de VVD om over de kwestie te onderhandelen. 

Het voorstel lag niet alleen bij de PvdA gevoelig. Ook ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob bestempelde de strafbaarstelling van illegaliteit als heikel punt  voor toekomstige onderhandelingen met kabinet.

De ChristenUnie is één van de drie oppositiepartijen met wie het kabinet onderhandelt over de begroting van 2015, en dit in 2014 ook al deed.

Bekijk een reactie van Halbe Zijlstra:

Slob stelt in een reactie "ontzettend blij" te zijn met de deal in de coaltie. "Zoals bekend was het voorstel voor de ChristenUnie onacceptabel. Dat signaal is door de coalitie begrepen en daar ben ik dankbaar voor.''

Samsom stelt dat de oproep van de ChristenUnie geen rol heeft gespeeld. "Nee, dit was onze pijn, maar we hebben wel gekeken naar wat andere partijen voor wensen hadden afgelopen weken."

"Dat de strafbaarstelling van tafel zou gaan, was slechts een kwestie van tijd", zo reageert D66-leider Alexander Pechtold. "Goed dat het kabinet niet langer vasthoudt aan deze foute symboliek."

De arbeidskorting noemt Pechtold, die zelf ook had gepleit voor lastenverlichting op arbeid, een "mooie eerste stap." "Wij zetten in op verlaging in de eerste schrijf, zodat ook lage inkomens meer geld overhouden in de portemonnee", aldus Pechtold. 

PVV-leider Geert Wilders reageert juist negatief. "Dit is een laffe VVD-buiging voor de PvdA. De VVD legaliseert hiermee illegaliteit. Ben je illegaal, dan ben je dus welkom in Nederland. En de rekening is voor de samenleving.''

Bekijk een reactie van Geert Wilders:

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) kan ermee instemmen dat illegaal verblijf toch niet strafbaar wordt gesteld. "Ik vind het een goede deal van de regeringsfracties. De VVD heeft de maatregel ingeruild voor een half miljard aan lastenverlichting. Dat is een mooi resultaat."

Volgens Teeven stond de maatregel in het regeerakkoord en mogen regeringsfracties zulke afspraken nu eenmaal wijzigen. "Beide fracties zijn er blij mee. Ik kan er ook mee instemmen."

CDA-leider Sybrand Buma wil duidelijkheid van de coalitiepartijen hoe de maatregel gedekt wordt. "Dit is niet de eerste keer dat de coalitie wel zegt wie het cadeautje krijgt, maar niet wie de rekening betaalt."

CDA wil net als diverse oppositiepartijen op korte termijn een debat over de politieke deal. Volgens de coalitiepartijen is het nu echter niet aan de orde om over de aanpassing van het regeerakkoord te praten. In het regeerakkoord zijn al meerdere aanpassingen geweest.

Mogelijk volgt er alsnog een debat nadat het kabinet per brief heeft gereageerd op de overeenkomst. 

Verschillende PvdA-Kamerleden reageren op Twitter opgelucht, zoals Otwin van Dijk en Marit Maij. PvdA-voorzitter Hans Spekman laat weten dat het "veel angst weghaalt bij de mensen die het betreft".

Ook GroenLinks is opgelucht. "Eindelijk is de strafbaarstelling illegaliteit van tafel. Helaas in ruil voor verdere denivellering", aldus partijleider Bram van Ojik.

Kees van der Staaij van de SGP noemt de deal een "goede zet om de lasten te verlichten". "De afspraken zijn een verstandige oplossing voor politieke patstelling", aldus Van der Staaij. 

NU.nl sprak met Samsom over het schrappen van de strafbaarstelling.

De belangrijkste aanpassingen in het regeerakoord