De reis met het openbaar vervoer moet beter en daarvoor is een 'cultuuromslag' bij de betrokken partijen nodig. 

Dat heeft staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) vrijdag bekendgemaakt na de ministerraad. In perscentrum Nieuwspoort presenteerde ze haar Lange Termijn Spooragenda, dat in samenwerking met alle partners tot stand kwam.

"De reiziger moet niet alleen op 1 staan, maar ook op 2 en 3", aldus Mansveld. Ze wil met de vervoerders, waaronder de NS, hogere eisen stellen op het gebied van punctualiteit, maar ook  op reinheid en comfort voor de reizger.

Mansveld wil in samenwerking met provincies en stadsregio's gaan sturen op "maatschappelijke verantwoordelijkheid". Het Rijk zal bovendien een actievere rol nemen bij de benoemingen van bestuurders en commissarissen. Ook krijgen reizigers meer inspraak in de vervoerplannen, zo wil de staatssecretaris.

"Een cultuuromslag is nodig. Iedere dag moet een tien van en voor de reiziger het streven zijn. Het kan en moet beter", aldus Mansveld.

Netwerk

Hiervoor moet een "Netwerk Nederland" gevormd worden van OV-verbindingen. Hierin moeten negen vervoerders, twintig goederenvervoerders, stad- en streekvervoerders en Prorail beter gaan samenwerken.

Mansveld wil daarbij dat de NS zich meer gaat richten op haar kerntaak: vervoer op het hoofdnet. De NS zou daarom meer ruimte moeten laten voor andere vervoerders op de regionale lijnen. 

Vervoerders Connexxion en Veolia vinden dit een goede zaak. In een reactie laten zijn weten te hebben bewezen "gedegen spelers te zijn, die op diverse terreinen beter kunnen inspelen op de wensen van de reizigers dan de NS".

Prestaties

De staatssecretaris wil verder dat eerst de prestaties worden verhoogd, voordat er wordt gekeken naar het opvoeren van de frequenties. 

Uiteindelijk moet dit er toe leiden dat vanaf 2016 zes intercity's per uur gaan rijden tussen Amsterdam en Eindhoven en zes sprinters per uur tussen Geldermalsen en Woerden.

Prorail

In de plannen worden vervoerder NS en spoorbeheerder Prorail niet samengevoegd. 

Ze dringt er wel op aan dat de samenwerking tussen de twee bedrijven verbeterd wordt. "Het spoor moet fit for the future zijn", aldus Mansveld.

In de Tweede Kamer gingen stemmen op om de twee bedrijven weer samen te voegen, omdat de samenwerking niet altijd vlekkeloos verloopt.

NS en Prorail zijn twintig jaar geleden gesplitst, om meer ruimte te maken voor marktwerking op het spoor. Het beheer bleef wel onder verantwoordelijkheid van het Rijk, dat overigens ook aandeelhouder is van de NS.

Voor 1 oktober presenteren NS en Prorail een plan om de samenwerking te verbeteren.