De PvdA is woensdag de grote verliezer van de gemeenteraadsverkiezingen. Ook de VVD verloor aanzienlijk terrein.

De sociaaldemocraten verliezen fors in alle grote steden.

In Den Haag leek lang de PVV de grootste te worden, maar D66 nam uiteindelijk toch de eerste plaats over (8 zetels). De PVV werd tweede (7 zetels), de PvdA derde (6 zetels).

Vier jaar geleden eindigde de partij van Geert Wilders hier ook als tweede, achter de PvdA, die destijds 10 zetels behaalde.

Amsterdam

In Amsterdam is D66 met 14 zetels de grootste partij geworden, een winst van 7 zetels. PvdA is uitgekomen op 10 zetels. De PvdA, sinds de Tweede Wereldoorlog onafgebroken de grootste partij in de hoofdstad, heeft 5 van de 15 zetels in de raad verloren. 

PvdA-lijsttrekker Pieter Hilhorst liet donderdag weten op te stappen. "De PvdA heeft flink verloren. Het is mij helaas niet gelukt in Amsterdam deze landelijke trend te keren", aldus Hilhorst in een verklaring. "Gezien de uitslag is het beter als iemand anders van de PvdA vecht voor onze idealen."

Aanvankelijk werd geclaimd dat D66 in Amsterdam zelfs 16 zetels had behaald, maar na een verbetering van de totaaltelling van het Bureau Onderzoek en Statistiek van de gemeente werd dat zetelaantal naar beneden bijgesteld. 

De SP, VVD en GroenLinks komen in de hoofdstad alledrie op 6 zetels.

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van de Kiesraad en ANP. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Rotterdam

In Rotterdam lijkt het leed ook groot te worden voor de PvdA. De PvdA moet met 8 zetels Leefbaar Rotterdam ver voor zich dulden: 14 zetels. Dat betekent een verlies voor de PvdA van 6 zetels.

Leefbaar Rotterdam-lijsttrekker Joost Eerdmans: "Dit geeft ons de sleutels van de stad in handen".

Utrecht

In Utrecht wordt D66 de grootste partij. Volgens eerste uitslagen halen zij 13 zetels, vier meer dan GroenLinks. De PvdA is de vierde partij met 5 zetels.

Teleurgesteld

PvdA-leider Diederik Samsom sprak strijdbaar zijn partijgenoten toe. "De PvdA is geen mooiweerpartij. We staan er ook als we verliezen. Mensen verwachten van ons dat we strijdbaar doorgaan. We hebben nu verloren, maar we zijn niet verslagen", aldus Samsom.

"Velen zien het resultaat van onze inspanning nog niet. Vijf jaar recessie is voor hen te lang. De resultaten komen maar langzaam binnen, te langzaam."

''We zijn de storm doorgevaren, we gaan door'', voegde fractieleider Halbe Zijlstra van coalitiegenoot VVD daar woensdagavond aan toe in een debat bij de NOS.  

Volgens Zijlstra en Samsom komt hun verkiezingsnederlaag door de ''barre maatregelen'' die ze hebben moeten nemen om de economie weer op de rails te krijgen. Het gaat inmiddels wel weer wat beter maar ''de mensen voelen het nog niet echt in de portemonnee''.

D66

D66-leider Alexander Pechtold reageert verheugd op de uitslagen. "De afgelopen vier jaar hebben we in heel veel gemeenten laten zien dat D66 goed kan besturen en de verantwoordelijkheid neemt", aldus Pechtold.

"We hebben ingezet op minder lasten, meer werkgelegenheid en beter onderwijs. Dat zijn dadelijk de onderwerpen die ongelooflijk belangrijk worden in de gemeenten."

Waardering

SP-leider Emile Roemer is euforisch. "Deze uitslag zegt heel veel. De waardering voor de SP, die al heel lang in de lucht hing, is nu waarheid geworden. Daar mogen we trots op zijn."

Geert Wilders (PVV) werd net als in 2010 in Almere de grootste: "We kunnen twee dingen zeggen: winst voor de lokalen en een pak op hun donder voor de regeringspartijen". Hij beloofde zijn toehoorders minder Marokkanen in Den Haag en Almere.

VVD-leider Mark Rutte: "We moeten eerlijk zijn: de VVD krijgt een tik". 

CDA

Het CDA van partijleider Sybrand Buma leek een verlies te moeten incasseren, maar dit verlies werd uiteindelijk beperkt. Buma: "Prognoses leken erop te wijzen dat CDA een verlies zou moeten incasseren. Wij hebben laten zien dat we prognoses en peilingen kunnen verslaan. We hebben de weg omhoog gevonden."

GroenLinks verliest net als de coalitie fors. Bram van Ojik van GroenLinks reageert ondanks het verlies tevreden op de voorlopige uitslagen. "We hebben er keihard voor gewerkt en het vertrouwen in GroenLinks is terug".

Landelijk

Eerder op de avond leek het er nog op dat D66 de grootste landelijke partij zou worden, maar die partij zakte in de loop van de avond flink weg. Datzelfde geldt in mindere matie voor de SP.

Het CDA wordt van de landelijke partijen toch met ruime voorsprong de grootste bij de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag. Leek het er in een prognose om 21.30 uur nog op dat de christendemocraten meer dan 4 procent zouden verliezen, inmiddels staan ze nog maar op een verlies van 0 procent ten opzichte van 4 jaar geleden.

Nu de stemmen zijn geteld staat het CDA op 14,3 procent, de VVD op 11,9, D66 op 11,8 en de PvdA op 10,2 procent. De percentages bij VVD en PvdA bleven in de loop van de avond stabiel. De PvdA is de grootste verliezer en raakt 5 procent van de stemmen kwijt. 

De lokale partijen blijven tezamen wel met afstand de grootste met bijna 30 procent van de stemmen.

Opkomst

De opkomstcijfers blijven achter bij vier jaar geleden. Bij het sluiten van de stembussen was de opkomst 53,5 procent, een laagterecord, bleek uit een peiling van onderzoeksbureau Ipsos.

Vier jaar geleden stemde uiteindelijk 54 procent van de Nederlanders. 

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van de Kiesraad en ANP. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Vijf dingen die u moet weten over de verkiezingsuitslagAlles over de gemeenteraadsverkiezingen

Bekijk de lezersfoto's van de verkiezingen op NUfoto

Uitslagenavond gemeenteraadsverkiezingen

D66-leider Alexander Pechtold houdt een toespraak op het landelijke verkiezingsfeest van D66 in Utrecht © ANP
PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom op het podium van het Amsterdamse Compagnietheater. © ANP
Lijsttrekker Leon de Jong (L) van de Haagse PVV en partijleider Geert Wilders op het podium tijdens de verkiezingsavond. © ANP
Mark Rutte geeft een speech tijdens de verkiezingsavond van de VVD na de gemeenteraadsverkiezingen. © ANP
Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken, staatssecretaris Martin van Rijn Volksgezondheid, Welzijn en Sport en minister Liliane Ploumen van Buitenlandse Handel wachten in het Amsterdamse Compagnietheater de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen af. © ANP
Nine Kooiman, Nicole van Gemert en Henk van Gerven van SP Utrecht juichen na de tussenuitslag. © ANP
SP-leider Emile Roemer (L) en partijvoorzitter Jan Marijnissen tijdens de uitslagenavond van hun partij in Utrecht. © ANP
PVV-kamerlid Fleur Agema tijdens de verkiezingsavond van haar partij in Den Haag. © ANP
Leefbaar Rotterdam-lijstrekker Joost Eerdmans in het cafe waar de partij de verkiezingsuitslag afwacht. © Hollandse Hoogte
CDA-kamerlid Mona Keijzer (M) volgt de uitslagen op televisie tijdens de CDA uitslagenavond in een tijdelijk campagnehuis in Den Haag. © ANP
Wilders viert de overwinning van de gemeenteraadsverkiezingen met zijn partijleden uit Almere in het stadhuis. © ANP
Partijvoorzitter Hans Spekman tijdens de verkiezingsavond van de PvdA wacht in het Amsterdamse Compagnietheater de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen af. © ANP
SP-leider Emile Roemer wacht in een cafe in de Utrechtse binnenstad de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen af. © ANP
Aanhangers op de landelijke verkiezingsfeest van D66 in Utrecht tijdens tijdens de uitslagenavond © ANP
VVD-minister Ivo Opstelten (2e L) wacht in een cafe in de binnenstad de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen af. © ANP
PVV-leider Geert Wilders staat de pers te woord tijdens de verkiezingsavond. © ANP
Kees van der Staaij is op de verkiezingsavond aanwezig in Voorburg waar hij met SGP jongeren de uitslag afwacht. © Hollandse Hoogte
De van corruptie en lekken uit een vertrouwenscommissie verdachte Jos van Rey (R) van de Liberale Volkspartij komt aan bij een cafe in de binnenstad van Roermond. © ANP
CDA-aanhangers wachten in een tijdelijk campagnehuis de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen af. © ANP
Vreugde bij de aanhangers op de landelijke verkiezingsfeest van D66 in Utrecht. Links Tweede Kamerlid Wassila Hachchi, rechts Sophie in 't Veld die voor D66 in het Europarlement zit © ANP
Lilian Janse, de eerste en enige vrouwelijke lijsttrekker van de SGP tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen. © ANP
In het stadhuis van Roermond worden de stemmen geteld na de gemeenteraadsverkiezingen. © ANP
Verslaggeefster Xander van der Wulp (L) in een cafe in de binnenstad waar de VVD de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen afwacht. © ANP
De eerste gasten verzamelen zich in een cafe in de binnenstad voor de verkiezingsavond van de Haagse PVV op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen. © ANP
D66 volgt de uitslagen in het Utrechtse Winkel van Sinkel. © ANP
De Haagse CDA-lijsttrekker Karsten Klein tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen. © ANP
De stembureaus zijn gesloten om 21.00 uur. © ANP