Alexander Pechtold van D66 vindt dat er door de coalitie te veel loze beloftes worden gedaan, zoals de garantie van Samsom dat zorg voor iedereen beschikbaar blijft. "e bent geloofwaardiger als je die maatregelen ook echt duidelijk verdedigt."

Tijdens deze gemeenteraadsverkiezingen zijn vele ogen gericht op de strijd tussen PvdA en D66 in grote steden als Amsterdam en Utrecht. Hoe teleurgesteld bent u als u daar niet de grootste wordt?

"We gaan voor goud. In een stad als Amsterdam hebben we nog nooit dubbele cijfers gehaald: het hoogste zetelaantal was negen. Dus als we daar niet meer dan tien zetels halen dan ben ik echt teleurgesteld."

"De strijd is de laatste weken zo spannend geworden. Ook in Den Haag kunnen we in de strijd tussen de PVV en de PvdA als derde partij misschien nog als grootste uit de bus komen."

Wat doet het met uw onderhandelingspositie tegenover het kabinet als u in de steden wint?

"Als het lukt gaat ons dat een extra zetje geven om bij de behandeling van de begroting van volgend jaar veel voor elkaar te krijgen. Als we winnen wordt onze positie in Den Haag sterker."

En wat als u niet de grootste wordt in de steden?

"We doen in vijftig gemeenten meer mee dan vier jaar geleden. Ik denk niet dat als we over de gehele linie winnen maar niet de grootste worden in de steden, dat veel zou uitmaken voor onze onderhandelingspositie."

D66 heeft al twee plannen gelanceerd voor die onderhandelingen: belastingverlaging en aardgasbaten in een spaarfonds. Hoe lang is uw wensenlijst?

"Net zoals de vorige keer houden we die lijst overzichtelijk en realistisch. De vorige keer hebben we ingezet op meer banen en minder lasten dan bij Prinsjesdag en op meer geld op onderwijs. Dat is ons toen goed gelukt. Nu zetten we in op deze twee punten."

Maar ik kan me voorstellen dat u nog niet al uw eisen uit de doeken heeft gedaan. Dus nogmaals, hoe lang is uw wensenlijst?

"Nee. Maar ik ga niet de dag voor de verkiezingen een nieuwe belofte doen. Ik denk wel dat we dit jaar snel zaken kunnen gaan doen. Dit weekeinde doe ik nog even rustig aan, maar begin april beginnen we met de onderhandelingen. Dus in mei zouden we een redelijk overzicht moeten hebben."

"Dat is ook goed, want de vorige keer heeft het kabinet gewacht tot het najaar en dan kan je nog heel weinig doen in wetgeving, zodat de enige optie lastenverzwaring was. De omslag naar minder lastenverzwaring moeten we nu gaan maken."

De verkiezingsstrijd lijkt zich vooral te concentreren tussen PvdA en D66. De PvdA heeft in de verkiezingsstrijd uitgehaald naar D66. De partij zou steeds meer de rechterkant op schuiven. Hoe kwalificeert u de PvdA?

"Ik vond die opmerking volstrekt ongeloofwaardig. De PvdA is een partij die altijd doet alsof ze iets met de SP hebben, maar ze laten de partij vervolgens vlak na de verkiezingen altijd vallen. De SP zit daarom in veel steden niet in coalities. In de paar steden waar de PvdA er niet zit werken D66 en de SP goed samen, zoals in Arnhem en in Leiden."

"De PvdA koos verder direct zelf om met de VVD samen in een coalitie te gaan. Ook werkt de partij samen met de VVD in acht van de tien steden en in zeven van de twaalf provincies. Verder vind ik het een zwaktebod om een verhaal ten koste van anderen te houden."

Maar hoe oordeelt u over de PvdA?

"Wij zijn progressief en links is soms conservatief. Kijk naar de huizenmarkt, daar houdt de PvdA vast aan oplossingen uit de vorige eeuw, en die werken niet. Er is niets sociaals aan een wachtlijst en sociale huurwoningen. Je moet het lef hebben om te zeggen: bouw juist voor de middeninkomens. Dan komt er tenminste doorstroming."

"De PvdA kijkt terug, wij kijken vooruit. We hebben het kabinetsbeleid op de zorg, arbeid, wonen, allemaal bijgestuurd."

Maar Halbe Zijlstra van de VVD  was ook niet direct voor uw plan om de belasting met 1 miljard te verlagen. 

"Ik snap de hele ophef over de 1 miljard niet. Ik vond het zelf eigenlijk een bescheiden inzet. In het herfstakkoord is voor 2 miljard belasting verlaagd ten opzicht van wat er op Prinsjesdag door PvdA en VVD was voorgesteld."

Om uw plan te betalen moet in de toeslagen worden gesneden. Dan snij je direct in het inkomen van mensen.

"Er worden in Nederland 17 miljard euro aan toeslagen uitbetaald. 70 procent van Nederland krijgt zorgtoeslag.  Dus het hoeft helemaal niet ten koste te gaan van de lagere inkomens. Dat is paniek en bangmakerij van de PvdA."

"Ik denk dat mensen in deze tijd juist iets meer ruimte en koopkracht moeten krijgen. Dat bereik je met mijn plan."

Maar mensen krijgen natuurlijk niet meteen een baan. En ondertussen moeten ze het dan wel gaan doen met minder toeslag.

"Dé opdracht voor Den Haag het komende jaar wordt wat mij betreft de schrikbarende cijfers van de werkloosheid terugdringen. Dan kan je maar één ding doen en dat is de economie stimuleren. Je merkt dat het kabinet telkens aan het herverdelen is."

Eigenlijk zit u in een ideale positie. U kunt afgeven op het kabinet waar het fout gaat, maar tegelijkertijd de vruchten plukken van wat wel goed gaat, omdat u wel heeft bijgedragen aan de onderhandelingen over de begroting.

"Als we op 12 september 2012 net iets meer zetels hadden gehad, hadden we gewoon echt in een coalitie meegedaan. Dat is niet gebeurd. We hebben nu onze kansen gepakt. Maar ik stel vast dat ik gisteren tijdens het debat van EenVandaag moeilijke maatregelen stond te verdedigen terwijl Halbe Zijlstra niet thuis gaf. Dat hij niet kwam opdagen vond ik echt tekenend."

Vond u dat u het zorgpunt ook beter kon uitleggen dan Samsom?

"Samsom heeft, ook weer met de belofte van vandaag om voor iedereen zorg te garanderen iets heel paniekerigs neergezet. Het is een hele abstracte uitspraak. Wat zeg je daar nou mee? Samsom heeft ingestemd met ongelofelijk zware maatregelen. Je bent geloofwaardiger als je die maatregelen ook echt duidelijk verdedigt."

"Er is politiek nodig die niet alleen maar loze beloftes doet over 1.000 euro en een verlagende btw. Anders heeft de volgende generatie zorg die onbetaalbaar is. Dat is waarom ik het zo graag verdedig. Er dreigt tweedeling. Degene die de zorg zelf kunnen betalen gaan het wel regelen. Maar ik wil dat de zorg die bij onze beschaving hoort, voor iedereen kwalitatief goed is."

Kan dat binnen dit tijdsbestek? Gisteren zei u dat u het proces van de overhevelingen van zorgtaken naar de gemeenten ook snel vindt gaan. Pleit u net als het CDA voor een jaar uitstel?

"Ik vind het gevaarlijk om vlak voor de verkiezingen of voor uitstel te pleiten of abstracte garanties zoals Samsom af te geven. Er is een verschil tussen grote en kleine gemeenten. Grotere gemeenten zullen het eerder aankunnen. De inzet van D66 is straks bij de behandeling van wet dat er niemand tussen wal en schip kan komen."

"Kijk, ik had liever gehad dat we dit de afgelopen tijd hadden kunnen behandelen, als staatssecretaris Martin van Rijn de wet maar eerder naar de Kamer had gestuurd. Hij heeft lang gewacht. Het is nu eigenlijk te laat."

"Maar er zit ook gevaar in uitstel. Dan gaan er ontslagen vallen in de zorg. Als de zorgpartijen die de plannen straks moeten gaan uitvoeren geen zekerheid hebben over hun budgetten, gaan ze mensen ontslaan. Dat zie je nu ook al en dat wil ik voorkomen. Daar wil ik niet de verantwoordelijkheid voor nemen."