De PvdA van Samsom staat landelijk op dramatisch verlies, maar op lokaal niveau acht hij consolidatie van de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 haalbaar. Om kiezers te prikkelen geeft hij een zorggarantie.

PVV definitief vertrokken naar het linker kamp, zei Rutte. Dan komt hij u tegen. Omarmt u Wilders aldaar?

"Nee, ik vind het een wat onbegrijpelijk nieuwe politieke indeling van de premier. Want de PVV is zo rechts als de richel. Ontwikkelingssamenwerking, milieu, maar ook als het gaat om de subsidie voor de hoogste inkomens: de hypotheekrenteaftrek."

Maar op sommige punten wel. De hervormingen op de sociale zekerheid worden niet door de partij van Wilders gesteund.

"Ze zijn conservatief. Dus ze willen niet hervormen. De premier heeft vaak een grote lenigheid, maar deze is iets te ruig. Maar in verkiezingstijd is veel mogelijk."

Er wordt meer op links-rechts-spectrum geschoven. SP-leider Emile Roemer zegt dat hij nog de enige partij is op links. De kiezer begrijpt er niks meer van.

"Daarom moet je een beetje mee oppassen met dat soort indelingen. Kijk gewoon naar de feiten, naar wat wij doen in deze coalitie."

"We realiseren niet alles, maar we pakken de bonussen in de financiële sector aan, we pakken de hypotheekrenteaftrek aan, we verdelen de inkomens voor het eerst in veertig jaar actief eerlijker. Dat zijn allemaal linkse maatregelen."

Is er een schisma ontstaan tussen de SP en de PvdA?

"Nee, maar er is wel een verschillende opstelling. Zij staan aan de zijlijn en roepen dat niks deugt. Dat is wel vaker zo geweest."

In 2012 zei u nog: de SP staat dichtbij ons. 

"Dat is nog steeds het geval, maar de houding waarmee je politiek bedrijft blijkt fundamenteel verschillend te zijn."

Hij zal zich tot de laatste snik verzetten tegen de bezuinigingen op de ouderenzorg en de dagbesteding, zei Roemer onlangs.

"Dat verbaast me. Roemer wilde 1,3 miljard bezuinigen op de langdurige zorg. Hij leek twee jaar geleden ook medeverantwoordelijkheid te willen dragen, maar daar zie ik nu niks meer van terug. Dat is op zijn minst inconsequent."

De PvdA haalde in 2006 nog 1988 raadszetels, in 2010 1251. Wat wordt het dit jaar?

"Om en nabij dat aantal. In ogenschouw nemend dat er steeds minder gemeenten zijn en dus ook minder raadszetels."

U neemt genoegen met een gelijk resultaat?

"Ik ben een realist. De crisis begon vijf jaar geleden. Dat zijn vijf hele lange jaren. Het is logisch dat mensen dan kijken naar Den Haag en wie daar de maatregelen nemen. Met economische tegenwind word je dan niet populair."

"Maar ik proef ook veel begrip. En wij zullen er voor zorgen dat de zorg voor iedereen gegarandeerd is. Als de PvdA de verantwoordelijkheid krijgt over het lokale bestuur.

Wat voegt dat toe? Zorg is toch min of meer gegarandeerd?

"De wijkverpleegkundige komt in het basispakket en daarmee is het een verzekerd recht. Onze bestuurders zullen er voor zorgen dat die verpleegkundigen er ook echt zijn."

"En de dagbesteding willen we voor iedereen die dat nodig heeft beschikbaar maken, maar dan moeten er wel keuzes gemaakt worden." 

"Door een eigen bijdrage te vragen van mensen met een hoog inkomen en niet uit een reflex de onroerendezaakbelasting verlagen. Door bijvoorbeeld de huishoudelijke hulp niet meer gratis te maken voor vermogende gepensioneerden."

"Ik garandeer dat in elke gemeente met een PvdA-bestuur die zorg geregeld is."

Heeft de PvdA in 2011 niet een kardinale fout gemaakt door in te stemmen met een verbod op de rituele slacht? Veel moslims en joden waren hier fel op tegen.

"Het zou kunnen dat voor sommigen een belangrijk punt was, maar voor ons was dierenwelzijn net zo'n belangrijk punt. En daar sta ik ook nog steeds achter. Overigens is rituele slacht niet helemaal verboden."

Hoort u mensen over dit punt klagen?

"Nee, ik spreek ontzettend veel moslims en die snappen best dat je ook kijkt naar het dierenwelzijn."

U wilde een einde maken aan tien jaar chagrijn in de politiek. Lukt het een beetje?

"Nog niet voldoende. Maar in oktober 2012 toen we begonnen zeiden we: we gaan nu op zoek naar draagvlak in de politiek en in de samenleving." 

"De economische tegenwind zorgde er voor dat het politieke midden heel snel veranderde in een woestijnlandschap. Iedereen schoot in zijn eigen kramp. Het kostte even tijd om iedereen daaruit te halen."

U kwam onlangs nog in aanvaring met D66-leider Alexander Pechtold en CDA-leider Sybrand Buma.

"Op straat niet één gesprek over gehad. Niemand is daar mee bezig."

Maar dat bedoelde u toch met dat chagrijn? Haags gedoe.

"Ja, maar dit is een creatieve constructie. Dan bots je weleens. Vooralsnog gaat het goed, maar niet zonder botsingen."

ChristenUnie-leider Arie Slob botste onlangs met de coalitie door de strafbaarstelling illegaliteit ter discussie te stellen.

"Het voorstel strafbaarstelling illegaliteit is ontmanteld tot iets dat in het leven van illegalen heel weinig betekent. Iets met een hoge symbolische waarde."

Weinig betekent? Je wordt als illegaal strafbaar.

"Precies de punten waar Slob een probleem mee heeft hebben we al aangepakt. Illegalen mogen niet in de cel belanden. Dat gebeurt dus ook niet. Je mag niet strafbaar zijn als je een illegaal helpt, dat hebben we er ook al uitgehaald. En het belandt niet in het wetboek van strafrecht."

"Wat wel echt iets betekent is het kinderpardon en het verminderen van de vreemdelingendetentie. En het verschil maakt ook dat Dennis mocht blijven, dat Renata terug mocht komen, Wime kwam uit de cel."

Dus alles tegen elkaar afstrepend is er sprake van winst voor de asielzoeker?

"Ik kijk naar de winst in het leven van een vluchteling. Die winst is groot als je kijkt naar wat wij hebben bereikt na tien jaar verharding van het vreemdelingenbeleid. Dat gaat knagen."

U blijft de strafbaarstelling illegaliteit dus wel verdedigen?

"Nee, die maatregel niet, maar het asielbeleid als geheel. Ik accepteer dat andere partijen daar een symbool bij nodig hadden, een vlag waarmee ze kunnen zwaaien. Zo lang het bij een vlag blijft accepteer ik dat."

Wat vindt u ervan dat er nu al over uw positie als PvdA-leider wordt gediscussieerd?

"Die discussies zijn een belangrijke traditie binnen de PvdA die ik graag in ere hou. Dat houdt je scherp. Je leiderschap is nooit vanzelfsprekend."