Politieke partijen hebben geen moeite kandidaten te vinden voor komende gemeenteraadsverkiezingen, gemiddeld zijn de kieslijsten zelfs langer dan vier jaar geleden. Daarvan is bovendien de helft nieuwkomer op de lijst.

Dat blijkt uit een onderzoek van onderzoeksbureau Necker van Naem in opdracht van NU.nl, onder 371 kieslijsten (ongeveer 15 procent) voor de gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart. Het gaat om zowel landelijke als lokale partijen, verspreid over heel Nederland.

Dit jaar staan per partij gemiddeld 20,6 kandidaten op de lijsten voor de verkiezingen, onder wie 10,4 nieuwe namen. Vier jaar geleden konden kiezers een stem uitbrengen op gemiddeld 17,5 kandidaten per partij.

Bovendien plaatst 40 procent van de partijen een of meer zittende raadsleden niet opnieuw op een verkiesbare plaats. 

Er dus helemaal geen sprake van een verondersteld gebrek aan nieuwe kandidaten voor de gemeenteraad, stelt onderzoeker Evert Wolters. Dat staat haaks op de resultaten van een onderzoek dat Nieuwsuur eerder dit jaar hield onder griffiers, waaruit bleek dat 97 van de 220 ondervraagde gemeenten problemen had met het werven van raadsleden.

Wolters: "Wij hebben het aan de partijen zelf gevraagd. Zij selecteren de kandidaten voor de kandidatenlijst, niet de griffiers."

Concurrentie

Uit het onderzoek blijkt ook dat partijen voor verkiesbare plaatsen kunnen kiezen uit meer mensen dan ze nodig hebben. Gemiddeld zijn er 8,4 kandidaten beschikbaar voor een verkiesbare plaats, terwijl partijen verwachten dat ze maar 4,5 zetels zullen halen. Op de lijsten staan 6,7 verkiesbare kandidaten, omdat er ook reservekandidaten nodig zijn als raadsleden verhuizen, een andere functie krijgen of stoppen.

Dat wordt bevestigd door Raadslid.nu, de Nederlandse vereniging voor raadsleden. "Onze waarneming is ook dat lokale afdelingen van partijen wel degelijk voldoende kandidaten vinden", aldus communicatiemedewerker Henk Bouwmans. "Wij hebben sinds het onderzoek van Nieuwsuur ook geen klachten gehoord dat partijen een tekort hebben aan kandidaten."

Beweeg de cursor over het diagram om de aantallen te zien. De gegevens zijn afkomstig van Necker van Naem. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Vernieuwing

De redenen voor vernieuwing van de lijsten lopen wel uiteen. Bijna 30 procent van de zittende raadsleden hebben het maximum aantal termijnen behaald (volgens de eigen partijregels), 18 procent voldeed niet aan de verwachtingen en 9 procent van de partijen kiest bewust voor vernieuwing.

Opvallend is dat een kwart van de zittende raadsleden niet op een verkiesbare plaats staan, omdat ze het tijdsbeslag te groot vinden. Die reden kwam ook naar voren uit het onderzoek onder de griffiers.

Volgens Bouwmans van Raadslid.nu vinden de meeste raadsleden het juist belangrijk dat ze energie en tijd steken in het werk. "Ze weten dat ze er zo'n tien tot twintig uur per week aan kwijt zijn. Dat willen ze zo gepassioneerd mogelijk doen. Bovendien hebben ze zich zelf verkiesbaar gesteld."

Beweeg de cursor over het diagram om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van Necker van Naem. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Ervaring

Veel vernieuwing in de gemeenteraad is niet alleen positief, stelt hoogleraar Bestuurskunde Jouke de Vries in een reactie. "Het zorgt aan de ene kant voor een nieuw geluid in de raad, maar het is ook een nadeel dat er veel ervaring verloren gaat."

De gemeenteraad wordt volgens De Vries steeds belangrijker. "Door de dualisering heeft het college van burgemeester en wethouders veel bevoegdheden gekregen, daar moet een goede raad tegenover staan. Er is veel ervaring nodig."

Alles over de gemeenteraadsverkiezingen

Bepaal uw politieke voorkeur met onze stemhulp