De oppositie heeft dinsdag tijdens het debat over de afluisterzaak NSA de aanval geopend op minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken). 

Volg hier ons LIVEBLOG over dit debat

De oppositie wil onder meer helderheid waarom het kabinet besloot vorige week ineens wel helderheid te geven over de zaak, terwijl dit eerder "in het staatsbelang" niet is gedaan. 

Ook vragen de partijen zich af hoe het kan dat Plasterk eind oktober bij Nieuwsuur de Amerikanen beschuldigde van het tappen van metadata van Nederlanders terwijl dit later niet bleek te kloppen. 

Vertrouwen

De SP vraagt zich af of minister Plasterk nog wel het vertrouwen verdient van de Kamer. "Kan deze Kamer nog wel vertrouwen dat de minister eerlijk vertelt wat er aan de hand is zonder dat politiek gevoelige zaken in de doofpot verdwijnen?", aldus Kamerlid Ronald van Raak.

D66-Kamerlid Gerard Schouw vult aan dat de informatie uit het kabinet "onberispelijk" en "eenduidig" moet zijn. "Geklungel, Babylonische spraakverwarringen en speculeren zonder het zeker te weten, een informatiegok, dat mag niet gebeuren. Het parlement is geen café. Hier gelden staatsrechtelijke spelregels."

Volgens ChristenUnie-Kamerlid Gert Jan Segers heeft de minister de Kamer in oktober onjuist geïnformeerd en daarna pas "onder druk van een rechtszaak" de adequate informatie gegeven. "Dat wekt geen vertrouwen. En mijn vraag aan beide ministers is hoe dat vertrouwen hersteld kan worden", aldus Segers.

Ook coalitiepartner VVD spaarde Plasterk niet. Volgens Kamerlid Klaas Dijkhoff had de minister "voorzichter" moeten zijn. "Je snijdt je in de vingers als je iets zegt dat later niet blijkt te kloppen", aldus de VVD'er.

Recourt

Jeroen Recourt nam het namens de PvdA weliswaar op voor Plasterk, maar ook hij stelde dat de minister een fout heeft gemaakt: "Je moet niet iets als een waarheid presenteren als het slechts een aanname is. Dat is fout gegaan", aldus Recourt.

Ook wil hij van de ministers duidelijkheid waarom de informatie niet met de Kamer is gedeeld toen duidelijk werd dat er een fout is gemaakt. Hij en Dijkhoff zeiden er begrip voor te hebben dat de afweging is gemaakt dat om het Staatsbelang is besloten de informatie aanvankelijk niet te delen. 

Vanaf 20.15 zullen Plasterk en Hennis aan het woord komen. Voorafgaand aan het debat wilde Plasterk slechts kwijt dat hij zich goed had voorbereid. Hennis zei het debat met vertrouwen in te gaan.

Politieke problemen

Plasterk kwam afgelopen week in grote politieke problemen toen hij terugkwam op zijn uitspraken eind oktober in Nieuwsuur dat de Amerikanen in Nederland 1,8 miljoen aan metadata-gegevens over telefoongesprekken zouden hebben getapt.

Vorige week biechtte hij samen met Hennis op dat niet de Amerikanen, maar Nederland zelf de metadata hadden vergaard en doorgegeven aan de Amerikaanse afluisterdienst NSA.

Ook zou het niet gaan om metadata van Nederlandse telefoongesprekken, maar van data vergaard in oorlogsgebieden in het kader van de strijd tegen terrorisme. 

In een Kamerbrief zei Plasterk maandag dat hij de uitspraken destijds "beter achterwege had kunnen laten". 

Brief

In de brief stelde Plasterk maandag dat hij het als mogelijkheid zag dat de Amerikanen in Nederland hadden getapt, omdat in de betreffende periode sprake was van vrijwel precies die 1,8 miljoen reguliere telefoongesprekken tussen Nederland en de Verenigde Staten.

Ook wist hij dat de Nederlandse diensten in ieder geval niet verantwoordelijk waren voor de taps. Pas op 20 november bleek dat de uitlatingen fout waren en dat het ging om door Nederland zelf vergaarde taps uit oorlogsgebieden. 

Twee dagen later werden Plasterk en Hennis hierover ingelicht door de binnenlandse inlichtingendiensten. Waarom die conclusie niet al in oktober werd getrokken, kwam doordat de informatie uit de publicaties in de media "niet één op één te herleiden was tot de informatie uit de eigen systemen".

Afweging

De ministers schrijven dat ze daarna samen hebben besloten de Kamer niet in te lichten. "We hebben de afweging gemaakt tussen de plicht om de Kamer zoveel als mogelijk te informeren en het belang van de Staat om in het openbaar niet in te gaan op de mogelijke modus operandi van onze diensten. Het laatste gaf de doorslag", aldus de ministers.

Wegens een aangekondigde rechtszaak is vorige week alsnog besloten om de informatie toch met de Kamer te delen.

Reconstructie: Rel rond Plasterk | Vijf vragen geheime diensten | Politieke reacties

Debat rond ophef Plasterk

Ronald Plasterk blijft aan als minister van Binnenlandse Zaken, hoewel een groot deel van de oppositie in de nacht van dinsdag op woensdag het vertrouwen in hem heeft opgezegd. © ANP
Kamerbreed was de opvatting dat Plasterk een fout had gemaakt door eind oktober in Nieuwsuur te stellen dat de Amerikanen verantwoordelijk waren voor het tappen van 1,8 miljoen metadata-gegevens van telefoongesprekken. Plasterk bood daarvoor tijdens het debat zijn excuses aan. © ANP
Minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (R) overlegt met PvdA-voorman Diederik Samsom tijdens een korte schorsing van het debat. © ANP
Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert en minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk zitten naast elkaar tijdens het debat. © ANP
Fractievoorzitters Emile Roemer (SP, L) en Geert Wilders (PVV, R) in de Tweede Kamer tijdens het begin van het tweede termijn van het debat. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom in gesprek met VVDer Halbe Zijlstra. © ANP
Plasterk overlegt tijdens een schorsing van het debat met zijn ambtenaren die achterin de vergaderzaal zitten. © ANP
"Ik vond het toen van groot belang om duidelijk te maken dat Nederland niet tegen de wet in telefoongegevens verzamelde, maar ik heb ook een verklaring gegeven. De verklaring stond niet vast en bleek later onjuist. Dat was onverstandig en dat had ik niet moeten doen. Daar bied ik mijn excuses voor aan." © ANP
Plasterk verdedigt zich tijdens het debat. © ANP
SP-Kamerlid Ronald van Raak (R) en GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik tijdens het debat. © ANP
Minister Ronald Plasterk overlegt met AIVD-directeur Rob Bertholee (L), secretaris generaal van Defensie Erik Akerboom (M) en secretaris generaal van Binnenlandse zaken Richard van Zwol (R) tijdens het debat. © ANP
Fractieleiders Alexander Pechtold (D66), Sybrand van Haersma Buma (CDA), Arie Slob (ChristenUnie), Kees van der Staaij (SGP) en Kamerlid Jesse Klaver (GroenLinks) praten met elkaar in de wandelgang. © ANP
Kamerleden Gerard Schouw van D66, Ronald van Raak van de SP en Gert-Jan Segers van de ChristenUnie tijdens het debat. © ANP
Hennis en Plasterk na de dinerpauze. © ANP
Hennis en Plasterk beantwoorden Kamervragen tijdens het debat. © ANP
Bram van Ojik (R) overlegt met Jesse Klaver (M) van GroenLinks tijdens het debat in de Tweede Kamer over het verzamelen van 1,8 miljoen metadata van telefoonverkeer door de Nederlandse veiligheidsdiensten. © ANP
Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert en minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk tijdens het debat. © ANP
Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) verdedigt zich dinsdag in de Tweede Kamer tegen de ophef die is ontstaan nadat hij de Kamer onjuiste informatie had verschaft over de Amerikaanse afluisterdienst NSA. © ANP
De oppositie wil dinsdag in het debat helderheid krijgen van Plasterk en zijn collega-minister Jeanine Hennis (Defensie) over de afluisterzaak. © ANP
Vorige week biechtten Plasterk en Hennis op dat niet de Amerikanen, maar Nederland zelf de metadata hadden vergaard en doorgegeven aan de Amerikaanse afluisterdienst NSA. © ANP
Plasterk kwam afgelopen week in grote politieke problemen toen hij terugkwam op zijn uitspraken dat de Amerikanen in Nederland 1,8 miljoen aan metadata-gegevens over telefoongesprekken zouden hebben getapt. © ANP
Plasterk komt dinsdag aan in de Tweede Kamer, waar hij wordt opgewacht door journalisten. © ANP
Hennis en Plasterk begroeten elkaar voor aanvang van het debat. © ANP