Coalitiepartij VVD oordeelt kritisch over het handelen van minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) in de zaak rond de 1,8 miljoen telefoongegevens die aan de Amerikaanse inlichtingendiensten zouden zijn doorgegeven. 

"Het lijkt erop dat in dit geval de snelheid vóór de zorgvuldigheid is gegaan", aldus VVD-Kamerlid Klaas Dijkhoff tegen NU.nl.

Ook PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt stelt: "Het zou me niet verbazen als dat de conclusie zou zijn van het debat." Dijkhoff: "Het is niet ideaal dat niet eerst is geverifieerd waar die 1,8 miljoen taps vandaan kwamen."

De Tweede Kamer debatteert dinsdag met Plasterk over de manier waarop hij het parlement heeft geïnformeerd over afluisterpraktijken van de inlichtingendiensten.

Voor die tijd moet hij schriftelijk antwoord geven op een reeks vragen die de Kamerleden hem nog zullen voorleggen over de kwestie. 

Recourt wil onder meer weten "hoe het komt dat je eerst denkt te reageren op wat de Amerikanen doen, terwijl het iets blijkt te zijn wat we zelf al jaren doen". Volgens hem gaat het om legaal verzamelde taps uit oorlogsgebieden als Mali en Afghanistan.

Weinig vertrouwen

De SP zegt 'weinig vertrouwen' te hebben in de positie van minister Plasterk, nadat hij zichzelf in een Kamerbrief over het verzamelen van gegevens over telefoongesprekken leek tegen te spreken.

In de brief stellen Plasterk en zijn collega-minister Jeanine Hennis (Defensie) dat de Nationale Sigint Organisatie (NSO), een onderdeel van de Nederlandse inlichtingendienst MIVD, gegevens over 1,8 miljoen telefoongesprekken heeft verzameld.

Eerder zei Plasterk nog bij Nieuwsuur dat de NSA achter het verzamelen van die gegevens zat, iets wat zijn woordvoerder woensdag weer ontkent.

Twijfels

SP-Kamerlid Ronald van Raak zegt tegenover NU.nl: "Ik snap er niets meer van. Ik heb ernstige twijfels of de minister de Kamer wel juist heeft ingelicht en ik heb ernstige twijfels of de minister zelf wel weet wat er eigenlijk aan de hand is."

Van Raak heeft al schriftelijk Kamervragen ingediend over de brief en vindt nu zelfs dat de positie van Plasterk in het geding komt. ''De Tweede Kamer moet zich afvragen of hij wel de juiste persoon is op deze plek. Dat ziet er niet goed uit. Zijn brief zorgt voor heel weinig vertrouwen."

Verontrustend

Van Raak: ''Eerst zei de minister: zulke dingen doen wij in Nederland niet. Toen zei hij: het waren de Amerikanen. Nu zegt hij: we zijn het toch zelf. Blijkbaar weet de minister die verantwoordelijk is voor de geheime diensten zelf niet wat zich daar afspeelt. Dat is heel verontrustend.''

Ook D66-Kamerlid Gerard Schouw vraagt om opheldering. Hij wil bovendien weten waarom het in het kader van terrorismebestrijding nodig is om in één maand gegevens over 1,8 miljoen telefoontjes te verzamelen. "Hoeveel terroristen denkt de minister dat er in Nederland rondlopen? Dit is buitenproportioneel", aldus Schouw.

Zeer ernstig

ChristenUnie-Kamerlid Gert Jan Segers stelt dat de minister of niet op de hoogte is van de activiteiten van zijn diensten of de Kamer een verkeerde voorstelling van zaken heeft gegeven. "Beide zaken zijn zeer ernstig", stelt hij.

Ook Linda Voortman (GroenLinks) noemt het bewust of onbewust onjuist informeren van de Kamer "kwalijk".

Enquête

Schouw herhaalt zijn oproep tot een parlementaire enquête over het afluisterschandaal. Daar was vooralsnog geen meerderheid voor. "Maar deze bekentenis van de minister moet toch voor iedereen de druppel zijn", zegt hij. Dijkhoff ziet hier niks in. Volgens de VVD'er is het nodig om de parlementaire controle te verbeteren.

Segers wil dat het toezicht op de inlichtingendiensten wordt aangescherpt, zodat de privacy van Nederlandse burgers beter wordt beschermd.

Voorwaarden

Onder de Nederlandse wet mogen de inlichtingendiensten onder bepaalde voorwaarden metadata verzamelen en delen met anderen, zegt Rejo Zenger van burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. Hij wil weten of de NSO aan die voorwaarden heeft voldaan.

Ook zegt hij bezorgd te zijn over het wetsvoorstel dat de inlichtingendiensten zou toestaan om kabelgebonden internetverkeer ongericht af te tappen. Zenger vraagt zich af of die gegevens ook met de NSA zullen worden gedeeld, mocht de wet inderdaad worden gewijzigd. "Dat kan echt niet."

Bekijk de reactie van SP-kamerlid Van Raak:

Achtergrond NSORecente onthullingen rond de wereldwijde spionage

Nederland verzamelde zelf telefoondata