Kabinet en coalitie hebben maandag een akkoord gesloten met de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP over aanpassing van de bijstandsplannen en wijzigingen in de Participatiewet.

Zo is afgesproken dat jonggehandicapten (Wajong'ers) weliswaar worden herkeurd en 5 procent van hun uitkering moeten inleveren, maar niet in de bijstand belanden.

In de oorspronkelijke plannen dreigden zij in de bijstand eerst hun vermogen te moeten 'opeten', alvorens zij in aanmerking zouden komen voor een uitkering. De Wajong'ers die helemaal niet kunnen werken houden wel hun volledige uitkering. 

Op verzoek van de oppositie zijn ook de verplichte tegenprestatie en de vier weken wachttijd zonder bijstandsuitkering versoepeld, zodat gemeenten meer vrijheid krijgen voor maatwerk.

Sollicitatieplicht

Verder gaat de sollicitatieplicht voor bijstandsmoeders met kinderen tot vijf jaar niet door, zoals vorige week al bekend werd. De kleine christelijke partijen ChristenUnie en SGP waren hier altijd fel op tegen.

De maatregelen voor de bijstand zijn daarnaast een half jaar uitgesteld tot 1 januari 2015, zodat de ingangstermijn gelijk loopt met de Participatiewet. 

Boerka

Wel blijft staan dat mensen het risico lopen hun uitkering te verliezen als ze het krijgen van een baan zelf tegenwerken, bijvoorbeeld door het dragen van een boerka op sollicitatie.

Ook blijft in de bijstand de kostendelersnorm van kracht en geldt een verhuisplicht. De kostendelersnorm betekent dat de uitkering daalt bij meerdere uitkeringen, omdat kosten gedeeld kunnen worden. De verhuisplicht wil zeggen dat bijstandsontvangers een baan buiten hun regio moeten accepteren en daar desnoods voor moeten verhuizen.

Tot slot zijn er concretere afspraken gemaakt over de verplichting voor werkgevers om tot banen voor arbeidsgehandicapten te komen. In 2017 moeten er uiteindelijk 23.000 banen gerealiseerd zijn.

Staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken) vindt de onderhandelingen een "proces van geven en nemen". Ze noemt het een "minpunt" dat de verplichting voor bijstandsmoeders om te solliciteren wegvalt.

Desastreus

GroenLinks-leider Bram van Ojik vindt dat D66, ChristenUnie en SGP wederom bewijzen onderdeel te zijn van de coalitie. 

"Het wordt opnieuw duidelijk dat we te maken hebben met een vijfpartijen kabinet, waarvan er slechts twee ministers leveren. Het valt me tegen dat D66 en de CU zich laten lenen voor de bezuinigingsoperatie van  het kabinet op bijstand en Wajong."

Volgens hem zullen de plannen "desastreus" uitpakken voor de onderkant van de arbeidsmarkt. Ook SP-Kamerlid Sadet Karabulut oordeelt hard: "Voor ons blijft dit volstrekt onvoldoende. De versoepelingen zijn gefröbel in de marge." Haar CDA-collega Pieter Heerma vreest vooral de koopkrachtgevolgen voor AOW'ers door de kostendelersnorm.

Bijstellen

Volgens ChristenUnie-Kamerlid Carola Schouten heeft de coalitie de plannen echter "fors moeten bijstellen".  "Het oorspronkelijke voorstel bevatte onderdelen die desastreus zouden uitwerken voor Wajongers en gezinnen." Steven van Weyenberg (D66) is blij dat de gemeenten nu de vrijheid hebben om maatwerk te kunnen bieden.

PvdA-Kamerlid John Kerstens, die eerder al op NU.nl pleitte voor een 'zachte landing' voor de Wajong'ers, is tevreden met de aanpassingen. "In de Participatiewet wordt maximaal ingezet op begeleiding naar werk voor goedgekeurde Wajongers. Als dat niet lukt worden ze niet geconfronteerd met het bijstandsregime."

Namens de VVD vindt Sjoerd Potters vindt dat met de afgezwakte plannen nog altijd "meer" wordt gevraagd van mensen met een uitkering. "Het gaat hier tenslotte om een laatste en tijdelijke vangnet, opgebracht door anderen uit de samenleving. Dan mag daar wat de VVD betreft ook iets tegenover staan: een significante tegenprestatie."

Steun

De steun van de oppositie was nodig om een meerderheid voor de plannen in de Eerste Kamer te garanderen. Binnen de Participatiewet heeft het kabinet nu een meerderheid om de Wajong, sociale werkvoorziening en bijstand samen te voegen in een wet, waarbij gemeentes verantwoordelijk worden voor de uitvoering.

Met de hervorming van de onderkant van de arbeidsmarkt is een bezuinigingsoperatie van bijna twee miljard gemoeid. Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de nieuwe bijstandswet.

De hoofdpunten uit het akkoord

Reacties vakbonden op akkoord