Vreemdelingen moeten vaker worden vastgezet om ervoor te zorgen dat zij terugkeren naar het land van herkomst. Daarvoor pleit VVD-Kamerlid Malik Azmani.

Hij baseert zijn opvatting op een onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), waaruit blijkt dat vreemdelingen vaker terugkeren bij herhaaldelijke detentie.

Overigens neemt dit effect na de vierde keer hechtenis weer af. Donderdag debatteert de Tweede Kamer met Teeven over asielbeleid.

Het pleidooi van Azmani is opvallend, omdat afgelopen tijd juist is ingezet op het beperken van de detentie voor vreemdelingen en op een "humaner" asielbeleid.

"De laatste tijd ging het vooral over softe maatregelen in het asielbeleid zoals knutselprojectjes voor gedetineerde vreemdelingen", aldus Azmani.

"Maar dit rapport toont aan dat herhaalde detentie werkt om uitzetting te bevorderen."

Nieuwe inzichten

De VVD'er erkent dat zijn voorstel juridisch ingewikkeld ligt, omdat rechters na de eerste keer in detentie kijken naar nieuwe feiten die uitzicht bieden op uitzetting. 

In de vorig jaar gepresenteerde plannen van staatssecreratis Fred Teeven (Justitie) mogen vreemdelingen alleen worden vastgezet bij uitzicht op terugkeer. Azmani wil dan ook dat Teeven "de grenzen opzoekt" om dit mogelijk te maken.

Kiezersbedrog

SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen haalde tijdens het debat fel uit naar haar VVD-collega. "Hierdoor blijkt dat de VVD een gevaar is voor de rechtsstaat, een populistische partij met een vreselijk mensbeeld".

Sietse Fritsma (PVV) noemt het pleidooi van Azmani "kiezersbedrog". "De VVD steunt het beleid van de staatssecretaris om de vreemdelingenbewaring juist te beperken. Dat is misleiding van de burger", aldus Fritsma.

D66-Kamerlid Gerard Schouw spreekt van "verkiezingen over de rug van de asielzoeker", verwijzend naar de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen.

"De VVD neemt hiermee afstand van het door de PvdA zwaarbevochten humaan asielbeleid", aldus Schouw.

Ook Linda Voortman (GroenLinks) en Joel Voordewind (ChristenUnie) vragen zich af of de PvdA met dit VVD-plan akkoord zal gaan. "Dit gaat regelrecht in tegen het kabinetsbeleid", aldus Voordewind.

Kinderen

PvdA-Kamerlid Marit Maij was niet direct bereikbaar voor een reactie. Wel riep ze tijdens het debat Teeven "met klem" op om geen kinderen meer in vreemdelingendetentie te plaatsen. De staatssecretaris kon dat eerder omwille van de bescherming van de kinderen niet uitsluiten.

Maij wil echter dat Teeven verder zoekt naar alternatieven. "Kinderen horen niet in detentie. De staatssecretaris moet kijken naar alternatieven, waarbij de kinderen wel onder toezicht van de overheid blijven staan", aldus Maij.

Teeven zei tijdens het debat dat met name bij detentie bij de grens er een groter risico is op illegaliteit en kindsmokkel.

Scherp kijken

Hij zegde toe nog eens scherp te gaan kijken naar manieren om te voorkomen dat uitgeprocedeerde asielzoekersgezinnen met kinderen worden opgesloten.

Ook Teeven wil deze gezinnen liever niet in bewaring stellen, maar volgens hem is dat in een beperkt aantal gevallen noodzakelijk om hen te kunnen uitzetten. Hij zal voor eind mei alternatieven uitwerken en daarbij ook kijken naar de kosten.

Verder is de staatssecretaris niet van plan uitgeprocedeerde asielzoekers die niet willen vertrekken, vaker op te sluiten. "Vaker in detentie kan helpen, maar het is geen doel op zich", aldus Teeven.

'Humaner'

Teeven kwam vorig jaar met zijn voorstellen voor een "humaner" asielbeleid, naar aanleiding van de dood van de Russische asielzoeker Alexander Dolmatov.

In het nieuwe beleid worden vreemdelingen alleen vastgezet als zij niet meewerken aan hun terugkeer, als er een reëel risico is op onttrekking van toezicht en als er uitzicht is op terugkeer.

Zwemles

Verder krijgen asielzoekers in detentie meer vrijheid en komen er activiteiten, zoals cursussen, zwemles of taalondersteuning om de tijd in hechtenis draaglijker te maken.

Gezinnen met minderjarige kinderen worden straks helemaal niet meer in vreemdelingenbewaring genomen, behalve als zij zich aan het toezicht onttrekken.

Voor vreemdelingen die een gevaar vormen voor de orde en veiligheid in vreemdelingendetentie wordt het regime juist zwaarder. 

Het aantal cellen dat beschikbaar is voor asieldetentie wordt teruggebracht van ruim 2.000 naar 933 en gezinnen met kinderen worden zo snel mogelijk vanuit detentie overgeplaatst naar alternatieve opvang.