Dinsdag wordt er in de Eerste Kamer gedebatteerd over het woonakkoord. PvdA-senator Adri Duivesteijn heeft gedreigd tegen te stemmen, omdat hij het niet eens is met de verhuurdersheffing. Een uitleg.

Waar gaat het woonakkoord precies over?

Coalitiepartijen VVD en PvdA hebben in februari met oppositiepartijen D66, SGP en ChristenUnie afspraken gemaakt over de plannen rondom de woningmarkt. In dat woonakkoord is afgesproken om een verhuurdersheffing in te stellen, die jaarlijks 1,7 miljard euro moet opleveren voor de schatkist. Het kabinet vindt dat ook woningcorporaties mee moeten betalen aan de bezuinigingen in Nederland.

De verhuurdersheffing wordt bekostigd via een verhoging van de huur. Woningcorporaties vrezen echter dat dit niet voldoende oplevert om de heffing te bekostigen. De Tweede Kamer heeft ingestemd met de maatregel en het kabinet dacht met het woonakkoord ook een meerderheid in de Eerste Kamer te hebben zeker gesteld. Maar uit onverwachte hoek is er tegenstand: van kabinetspartij PvdA. Dinsdag wordt in de Eerste Kamer over de plannen gestemd.

Wat is de kritiek van Duivesteijn?

Senator Adri Duivesteijn van de PvdA  vindt dat de opbrengsten van de heffing niet direct naar de schatkist moeten gaan, maar ingezet moeten worden als investeringsmaatregel voor de bouw.

Hij noemt een heffing 'visieloos' en vindt dat het kabinet een beter plan voor de woningmarkt moet hebben. Duivesteijn vreest voor een 'systeemfout', zodat door de verhuurdersheffing "flink wordt ingeteerd op het potentiële vermogen van de woningcorporaties, waardoor investeren in de woningmarkt op de middellange termijn problematisch wordt." Hij wil dan ook een einddatum voor de verhuurdersheffing.

Wat gebeurt er als Duivesteijn tegenstemt?

Dan ontstaat een politieke impasse. Allereerst is er dan een gat in de begroting, volgend jaar van 800 miljoen euro. De 1,7 miljard die de verhuurdersheffing moet opleveren, wordt pas later in 2017 gehaald.

Maar ook andere plannen van het kabinet zullen dan in de knel komen. Zo wordt momenteel ook druk overlegd over een ander plan dat door tegenstand in de Eerste Kamer sneuvelde: de pensioenen. Dat draait om het plan om de jaarlijkse pensioenopbouw vanaf 2015 fors te verlagen, waarmee een bezuiniging van 2,8 miljard bereikt moet worden.

Het kabinet en de oppositie hebben op hoofdlijnen een akkoord over de oplossing, maar de oppositie wil wachten tot duidelijk is dat het woonakkoord het gaat halen.

De ergernis van de oppositie zal verder reiken als het woonakkoord het niet haalt. Zo sloot de oppositie met het kabinet ook een akkoord over de bezuinigingsplannen van volgend jaar en zal het kabinet komend voorjaar opnieuw met de oppositie om tafel moeten voor mogelijke nieuwe bezuinigingen. De oppositie verwacht dan wel dat het kabinet zelf ook de gelederen bijeen houdt.

Waarom is het zo belangrijk wat de Eerste Kamer vindt?

Het kabinet heeft in de Tweede Kamer een meerderheid om de eigen plannen erdoor te krijgen. Maar in de Eerste Kamer heeft het kabinet dat niet en dus is steun van (een deel van) de oppositie nodig. Een "weeffout", zo stelden critici vorig jaar na de Tweede Kamerverkiezingen al snel, omdat een wet pas echt kan worden ingevoerd als de Eerste Kamer er ook mee instemt. De VVD en de PvdA bezetten samen echter maar 30 van de 75 zetels in de Eerste Kamer.

In de Eerste Kamer wordt in Nederland wetgeving die al door de Tweede Kamer is aangenomen opnieuw tegen het licht gehouden. De Senaat bekijkt of een wetsvoorstel wel uitvoerbaar is. De Tweede Kamer kan de tekst van een wetsvoorstel nog veranderen, de Eerste Kamer kan een wetsvoorstel alleen goedkeuren of afwijzen.

Wordt het 'De nacht van Duivesteijn'?

Spannend zal het tot diep in de avond dinsdag waarschijnlijk wel worden. Maandag en dinsdagochtend is er tussen de bedrijven door in de PvdA-fractie over de kwestie overlegd. Ook minister Stef Blok van Wonen, PvdA-leider Diederik Samsom en minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en PvdA-prominent) hebben al geprobeerd Duivesteijn op andere gedachten te brengen.

Maar Duivesteijn heeft bekend gemaakt zijn finale standpunt pas in het debat, dat dinsdag om 14.30 uur begint, bekend te maken. Het eerste deel van het debat duurt tot 17.30 uur, dan komen de leden van de Eerste Kamer aan het woord.

Om 19.30 uur gaat het debat weer verder met de beantwoording van het kabinet en dus minister Blok.  Duivesteijn zal waarschijnlijk zijn beantwoording afwachten. Dit debat loopt in principe tot 23.00 uur. Maar debatten in Den Haag kunnen altijd uitlopen en het kan dus zijn dat pas diep in de nacht, als er over de plannen wordt gestemd, duidelijk wordt of er wel of niet een meerderheid komt voor de plannen.