Rond het bezoek van premier Mark Rutte en minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) aan Israël en de Palestijnse gebieden is gedoe ontstaan om een containerscanner.

Dat schrijft de Israëlische krant Ha'aretz zondag.

Rutte heeft een galaceremonie afgezegd waar de opening van de containerscanner gevierd zou worden. Die scanner moet de controle van vrachtwagens bij de Israëlische grens versnellen.

Volgens de krant komt Rutte niet, omdat Israël zou weigeren het high-tech apparaat te zien als reden om export uit de Palestijnse gebieden te hervatten.

De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) laat echter weten dat het niet mogelijk bleek de scanner nu te kunnen openen. Daarom is de ceremonie afgeblazen. Op een persbijeenkomst in Israël zei Rutte zondag dat het incident door de krant groter is gemaakt.

Rutte zegt geen aanwijzing te hebben dat Israël zich niet aan de afspraken zal houden en heeft er alle vertrouwen in om tot overeenkomsten te komen als het gaat om de containerscanner.

Overeenkomst

Nederland heeft tijdens het vorige kabinet Rutte een overeenkomst met Israël gesloten voor de aanschaf van de scanner. Die moet de export van Palestijnse goederen vanuit de Westelijke Jordaanoever naar Jordanië met een derde laten groeien.

Het apparaat moet bovendien de veiligheid voor Israël vergroten, doordat er meer op te zien is dan met het huidige apparatuur. Ook Israël investeerde daarom in de aanschaf, en bouwde de faciliteit waar de containerscanner in staat. 

Bij de aanschafceremonie sprak toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal van "een prachtige samenwerking".

Export

Volgens Ha'aretz ontstond de rel afgelopen week, toen Timmermans de Israëlische ambassadeur vroeg aan Jeruzalem door te geven dat de scanner gezien kan worden als reden de export van Gaza naar de Westbank te hervatten. De Nederlandse ambassadeur in Israël deed een soortgelijk verzoek.

Het Nederlandse verzoek heeft Jeruzalem verrast, zegt een medewerker van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken tegen de krant. Na een kort overleg besloot Israël het verzoek naast zich neer te leggen, vanwege veiligheidsredenen. Israël zou de Gazastrook willen isoleren van de Westbank, en wil vooral geen export tussen Gaza en de Westelijke Jordaanoever.

Nederlandse diplomaten zouden daarop gezegd hebben dat de nieuwe scanner de veiligheid juist moet vergroten. De weigering van Israël zou de Nederlandse regering "woedend" hebben gemaakt, aldus Ha'aretz, en Rutte zou van plan zijn daarom de ceremonie af te zeggen. De RVD ontkent dat dus.

Rutte en Timmermans zijn met minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) bezig aan een driedaags bezoek aan Israël en de Palestijnse gebieden. Ook een handelsdelegatie met ongeveer zeventig Nederlandse bedrijven en rond de vijftien kennisinstellingen reizen mee.

De premier brengt zondag een bezoek aan de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

Hebron

Zondagochtend ontstond opnieuw ophef, toen Timmermans een wandeling door het oude centrum van Hebron afzegde. Hij wil door het Palestijnse deel kunnen lopen zonder bescherming van de Israëli, "zoals andere ministers van Buitenlandse Zaken".

Dat zou Israël echter niet toestaan. "Ik heb gezegd: dan ga ik niet", aldus Timmermans. Een woordvoerder van Timmermans voegt later toe dat de minister geen precedent wil scheppen door de Israëlische beveiliging toe te staan. Timmermans voegde daar later aan toe dat de burgmeester van Hebron hem daar dankbaar voor is.

In de binnenstad van Hebron woont een kleine groep joodse kolonisten. De straat waarin zij wonen is verboden gebied voor Palestijnen. Hoogwaardigheidsbekleders mogen die straat alleen bezoeken onder begeleiding van Israëlische soldaten.

In het Palestijnse deel nemen de Palestijnen de beveiliging dan weer over. Waarom de Israëliërs dat zondag niet wilden toestaan werd niet duidelijk.

Lees ook een interview met Rutte en Timmermans over deze missie