De context van het conflict tussen Israël en Palestina is veranderd, waardoor een neutrale houding van Nederland extra urgent is.

Dat zeggen premier Mark Rutte en minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) in een duointerview met NU.nl.

"De Amerikanen hebben een vredesplan op tafel gelegd waar beide partijen in zitten", zegt Timmermans. "Dat betekent dat je per definitie meer afstand houdt en gebalanceerd bent, omdat je de Amerikanen wil ondersteunen om de plannen te laten slagen."

Rutte en Timmermans arriveerden vrijdagavond in Israël voor een driedaags bezoek aan Israël en de Palestijnse gebieden. 

Ook minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) en een handelsdelegatie met ongeveer zeventig Nederlandse bedrijven en rond de vijftien kennisinstellingen reizen mee.

Rutte is onder meer aanwezig bij de officiële start van de bilaterale samenwerkingsfora met Israël en met de Palestijnse Gebieden. "Ik zie ook de beide fora die wij gaan instellen als passend binnen de benadering van de Amerikanen om via samenwerking tot een vredesakkoord te komen", aldus Timmermans.

In het regeerakkoord van Rutte 1 werd slechts gesproken over het investeren in de band met Israël. Is de positie van de Nederlandse regering veranderd met Rutte 2?

Rutte: "Ik heb me altijd verzet tegen het beeld dat het vorige kabinet heel eenzijdig alleen voor Israël was. Ik weet dat dat beeld wel bestond, vanwege het CDA met Verhagen, en Rosenthal met zijn Joodse achtergrond."

"Maar in die periode is Netanyahu (premier Israël, red.) naar het Catshuis gekomen, is Abbas (Palestijnse president, red.) naar het Catshuis gekomen. In die zin zie ik geen grote breuk. We probeerden ook toen een hele evenwichtige relatie te hebben met de Palestijnse autoriteiten en met Israël." 

"Wat ik wel mooi vind is dat we in het vorige kabinet een samenwerking wilde opzetten met de Israëli en dat nu Frans (Timmermans, red.) het idee heeft opgevat om het met beide partijen te doen. En dat ook de Palestijnen nu zeer geïnteresseerd zijn vind ik wel een meerwaarde van de extra accenten die we nu aan het zetten zijn", aldus Rutte.

Merkt u vanuit Palestijnse hoek een andere bejegening?

"Ik heb nooit het idee gehad dat zij ons als pro-Israël zagen. Omdat ze zagen dat we probeerden het evenwicht te bewaren. Ik denk dat het meer in de Nederlandse media speelde."

Maar Israël stond expliciet in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte 1.

"Omgekeerd kunnen de Israëli nu denken: he, is dit kabinet nog wel voor Israël? Het zal zeker wel even de wenkbrauwen hebben gefronst. We zijn goede vrienden van beiden."

Netanyahu heeft niet gebeld om dat nog even te bevestigen?

"Nee. Bovendien, ik zit er pragmatisch in. Laten we nou kijken wat we kunnen bijdragen aan de oplossing van het probleem. Dan moet je wel een evenwichtige relatie hebben."

Timmermans: "Daar ben ik het mee eens. Mijn beide ambtsvoorgangers Rosenthal en Verhagen hebben heel nadrukkelijk het nederzettingenbeleid veroordeeld en de grenzen van 1967 benadrukt." 

"Als ik dat doe krijgt dat ineens een andere dimensie, maar we zeggen hetzelfde. In het regeerakkoord staat het nu anders opgeschreven, dat trekt de aandacht. Wij kiezen nog uitdrukkelijker voor het expliciteren van de noodzaak van balans tussen de benadering van beide partijen", aldus Timmermans.

Neutraler dan in Rutte 1?

Rutte: "Ik geloof oprecht dat dat kabinet neutraal was. Het is alleen nu ook zichtbaarder in de regeerakkoordteksten, dat is wel echt een verschil."

Is er reden om optimistisch te zijn over het conflict tussen Israel en de Palestijnen?

"Het is stap voor stap, het is een lange weg."

U bent een optimist.

"Klopt, ik ben als persoon een optimist. Maar ik ben ook een realist. Dit is uitermate taai. Maar John Kerry (minister Buitenlandse Zaken VS, red.) wordt zo te zien aan beide kanten vertrouwd. Ook de instabiliteit in de regio stimuleert de partijen om het eens te worden. Ik denk dat ze een eind kunnen komen", zegt de premier.

Timmermans: "Er zijn een aantal factoren die de partijen tot serieuze onderhandelingen brengen, zoals het hele grote Amerikaanse commitment. Geen van de partijen heeft er belang bij dat de Amerikanen nat gaan en zonder de Amerikanen zie ik geen oplossing."

"Bovendien wil geen van de partijen de schuld krijgen als het misgaat. Want daar zul je door de internationale gemeenschap fors worden aangepakt."

Wat verwachten jullie van deze reis?

Rutte: "We hebben natuurlijk een historische band met zowel de Israëlische kant als de Palestijnse kant. Ik verwacht dat we die vriendschapsband verder aanhalen. Wat gaat helpen is dat het niet alleen een politieke missie is, maar dat we vijftien kennisinstellingen en zestig a zeventig bedrijven met ons mee hebben. Het is contracten en contacten, en die verder verdiepen."

Dossier Midden-Oostenconflict