Prins Bernhard bleef volgens Rutte 'binnen de kaders'

Premier Mark Rutte stelt dat prins Bernhard in 2000 alleen heeft verzocht om een onderzoek naar Edwin De Roy van Zuydewijn in te stellen.

De Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) besloot daarop zelfstandig om zo'n onderzoek ook te doen. 

Dat zei Rutte woensdag tijdens het debat over de kwestie in de Tweede Kamer. "Prins Bernhard kon hoogstens een suggestie doen."

Volgens Rutte heeft prins Bernhard dan ook gehandeld binnen de kaders. Hij had het "volste recht" om zijn zorgen te uiten over De Roy van Zuydewijn. "Hij hoefde niet nader te verklaren waarom hij zich zorgen maakte."

Geen excuses

Omdat er geen fouten zijn gemaakt, hoeft de regering geen excuses aan te bieden aan De Roy van Zuydewijn, aldus Rutte. Ook ziet hij geen aanleiding tot een persoonlijk gesprek, waar D66 in het debat voor pleitte. Wel stelde Rutte te hopen dat zijn verklaring "enige rust" biedt voor De Roy van Zuydewijn.

In het debat in de Tweede Kamer was door veel partijen om opheldering gevraagd of een burger zomaar kan vragen om een onderzoek naar een andere persoon. Rutte stelt daarop: "Op de vraag of een persoon die wordt beveiligd door de geheime diensten, zelf die diensten kan vragen om personen in zijn omgeving te onderzoeken is het antwoord 'nee'. Met drie uitroeptekens."

"De dienst die gaat over de beveiliging, beslist of er ook onderzoek wordt gedaan." Hij herhaalt de opmerking uit zijn brief dat het ging om een routine-onderzoek.

'Doofpot'

De Roy van Zuydewijn was zelf ook bij het debat aanwezig. "Het riekt niet alleen naar een doofpot, maar het is er ook een", zegt hij in een reactie tegen NU.nl. "Als de regering geen excuses wil aanbieden is dat echt een misstap." Rutte graaft hiermee zijn "politieke grafkuil", aldus De Roy van Zuydewijn.

"Ooit zal Rutte toe moeten geven dat de onderzoeken echt diepgravender waren dan nu wordt gezegd." Hij noemt de reactie van Rutte waarin prins Bernhard alleen maar de suggestie deed tot het onderzoek maar daar geen opdracht tot gaf, 'een woordspelletje'. 

Woensdagavond noemden De Roy van Zuydewijn en zijn advocaat de uitspraak van Rutte in Pauw & Witteman ''aantoonbaar onjuist''. 

Brief

Dinsdagavond bleek uit een brief van Rutte dat prins Bernhard de DKDB in november 2000 opdracht heeft gegeven om onderzoek laten doen naar De Roy van Zuydewijn, die op dat moment een relatie had met zijn kleindochter prinses Margarita.

De Roy van Zuydewijn stelt al jaren dat hij altijd door de overheid is gedwarsboomd sinds hij wilde trouwen met Margarita.

Maar is door de DKDB alleen twee dagen 'naslag' gedaan naar De Roy van Zuydewijn, aldus Rutte. Er was geen sprake van "taps, volgen of spioneren''. Dit weerspreekt De Roy van Zuydewijn in een reactie aan NU.nl. "Dat is gewoon niet waar."

''Als ze nu beweren dat de operatie twee dagen duurde om mijn naam, adres en woonplaats te achterhalen, is dat pure kolder.''

Er is volgens Rutte ook geen gericht onderzoek gedaan naar de moeder of zussen van De Roy van Zuydewijn, zoals De Groene Amsterdammer onlangs wel berichtte. "Maar als je onderzoek doet, kijk je ook naar de omgeving."

Routine

Volgens Rutte worden toekomstige eega's van de Oranjes echter altijd onderzocht en ging het om een routine-onderzoek. De Roy van Zuydewijn zou "sowieso'' routinematig worden onderzocht als toekomstig echtgenoot van prinses Margarita, zei de premier.

De minister van Justitie hoefde hiervan niet op de hoogte te worden gesteld, omdat het om een routinematig onderzoek ging. Ook dit weerspreekt De Roy van Zuydewijn. "Daar wil ik dan wel bewijs van zien."

Onderzoek

D66-leider Alexander Pechtold zei eerder in het debat dat er onderzocht moet worden of de geheime diensten wel rechtmatig hebben gehandeld bij hun onderzoek naar Edwin de Roy van Zuydewijn. Ook vindt hij dat de brief over de kwestie nog veel vragen oproept. Daarom moet er van Pechtold een compleet feitenrelaas richting de Kamer komen.

Ook de PvdA wil weten of de geheime diensten wel een eigen afweging hebben gemaakt of de onderzoeken naar De Roy van Zuydewijn wel nodig waren. PvdA-kamerlid Jeroen Recourt: "Burgers in Nederland bepalen niet waar geheime diensten onderzoek naar doen. Ook niet als die burgers van koninklijke huize zijn. Hoe garanderen we dat een burger nooit zelf kan bepalen dat we een onderzoek doen?" Deze vraag leeft ook bij 50Plus.

Rutte wees dit verzoek echter af. "In dit dossier zit echt niets geks".  D66 probeert dit nu alsnog via een motie af te dwingen, waar donderdag over gestemd wordt in de Kamer. SP en GroenLinks steunen dit. 

AIVD

De PvdA, SP en D66 hebben verder vragen over  waarom de regering niet op de hoogte was van het onderzoek door de DKDB en de BVD, de voorloper van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).

Recourt vindt dat het "geen schoonheidsprijs" verdient dat het kabinet niet van de onderzoeken op de hoogte was. Hij wil weten of dit nu nog steeds zou kunnen. Ook D66 heeft om deze opheldering gevraagd.

Rutte liet weten dat de regering voortaan inderdaad altijd op de hoogte gehouden wordt. Dat is volgens hem de enige aanscherping die door deze kwestie nodig is. 

Bekijk de reactie van De Roy van Zuydewijn:

Lees ook het liveblog over het debat (gesloten)

Achtergrond: Hoe zat het ook alweer met De Roy van Zuydewijn?

Lees meer over:
Tip de redactie