De meeste belangenbehartigers en politieke partijen reageren positief op het idee achter de Participatiewet, het voorstel van staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken) om de onderkant van de arbeidsmarkt te hervormen.

In het voorstel worden de gemeenten via één regeling verantwoordelijk voor de uitvoering van de bijstand, de Wajong (jonggehandicapten) en de sociale werkplaatsen.

Doel is om meer mensen aan het werk te helpen. Werkgevers conformeren zich aan het creëren van 100.000 banen per 2026.

Het voorstel is een afspraak uit het sociaal akkoord, dat in het voorjaar werd gesloten door de sociale partners, en kan daarom op brede steun uit het maatschappelijk veld rekenen.

CNV

Vakbond CNV blijft alert op de uitvoering. "Zo moet de herkeuring van Wajongeren gelijk oplopen met de door werkgevers te creëren banen voor deze groep", zegt vicevoorzitter Maurice Limmen.

Hij benadrukt het belang dat werkgevers de banen voor deze doelgroep creëren. "Zonder deze banen heeft deze wet weinig met participatie van doen. In dat geval brengt de wet mensen hoogstens van de ene naar de andere uitkering", aldus Limmen.

De Raad van State zette maandag vraagtekens bij de haalbaarheid van de doelstelling om mensen aan regulier werk te helpen.

FNV

De FNV, de grootste vakbond, is kritischer op de nieuwe wet. "Dit is een belangrijke tweede pijler van het sociaal akkoord, maar er zijn nog heel veel afspraken die nadere invulling behoeven", zegt Ton Heerts, voorzitter van de FNV.

Het aantal werkplekken is een belangrijk punt voor de FNV. Heerts: "Eerst de banen, dan de herbeoordelingen. Dat is hoe je het moet aanpakken, vinden wij. Wij willen dus dat mensen met een arbeidsbeperking pas opgeroepen worden voor een herbeoordeling als er voldoende banen zijn."

De vakbond vreest verder voor willekeur tussen de verschillende gemeentes die de wet gaan uitvoeren. "Daarvoor waakt de FNV", aldus Heerts.

Oppositie

Diverse partijen, waaronder CDA en D66, hebben moeite met de systematiek waarmee werkgevers gecompenseerd worden voor het in dienst nemen van arbeidsgehandicapten.

Zo is van de twee opties, loonkostensubsidie en loondispensatie, de eerstgenoemde duurder voor de werkgever. Toch is daarvoor gekozen, omdat deze zorgt voor volwaardige banen. Bovendien is deze regeling eenvoudiger uit te voeren.

"Het streven naar banen tegen cao-lonen moet er niet toe leiden dat die banen er nooit komen omdat de werknemers te duur zijn voor de werkgevers", aldus D66-Kamerlid Steven van Weyenberg.

CDA-Kamerlid Pieter Heerma: "Dit gaat niet alleen veel meer geld kosten, maar ook ten koste van de arbeidsmarktkansen van mensen met een arbeidsbeperking. Dat is zonde en onnodig. Aanpassing is nodig om te voorkomen dat de wet voor sommigen een enkeltje bijstand zal betekenen."

Groenlinks

GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman vreest eveneens dat de wet voor sommigen "een enkeltje bijstand" betekent.

"Met dit uitgeknepen re-integratiebudget komt er niets terecht van het participeren op de arbeidsmarkt", aldus Voortman.

"Ondanks alle plechtige beloftes in het regeer- en herfstakkoord blijft er een tekort aan banen voor deze groep arbeidsgehandicapten. De bezuinigingen zorgen ervoor dat mensen met een arbeidshandicap aan de kant komen te staan." 

Heerma en Van Weyenberg zeggen wel achter de hoofdlijnen van de wet te staan.

SP

Volgens de SP zorgt de wet juist voor meer werkloosheid en uitsluiting. "Het uitsterfscenario voor de sociale werkplaatsen zorgt ervoor dat mensen die met plezier en trots bij de sociale werkplaats werken, op termijn werkloos thuis komen te zitten", zegt Tweede Kamerlid Sadet Karabulut.

De SP vreest ook dat het voor Wajongers moeilijker wordt om aan werk te komen. "Jonggehandicapten met een Wajong uitkering worden opnieuw gekeurd. Velen zullen geschikt voor werk worden verklaard, maar zij vinden, zeker in deze tijd, door hun beperking geen werk", aldus Karabulut.

PvdA

PvdA-Kamerlid John Kerstens is tevreden, maar wijst er wel op dat er "oog moet zijn voor de financiële gevolgen voor wie niet aan de slag kan komen". Zijn VVD-coalitiepartner Sjoerd Potters spreekt over het wetsvoorstel als "een lang gekoesterde wens van de VVD".

Divosa, de koepel van sociale diensten, is ook niet overtuigd. Voorzitter Rene Paas vreest dat de quotumregeling om mensen met een arbeidsbeperking aan een baan te helpen er voor zorgt dat zij voorrang hebben op reguliere mensen in de bijstand.

Werkgevers

"De totstandkoming van de Participatiewet is slechts het begin van een forse praktische opgave", aldus de reactie van VNO-NCW en MKB-Nederland op het wetsvoorstel.

De werkgeversorganisaties benadrukken dat zij mede afhankelijk zijn van de inzet van gemeenten, UWV en andere betrokkenen. "Alle betrokken partijen zijn daar mede voor verantwoordelijk en moeten daar op worden afgerekend", stellen beide organisaties.