De fusie van drie verschillende inspectiediensten tot de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is mislukt. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een woensdag gepubliceerd onderzoeksrapport.

Het besluit was volgens de Rekenkamer niet goed onderbouwd, de voordelen die het moest opleveren waren te optimistisch ingeschat, de kostenbesparingen zijn niet gelukt en ook de besparing die nog moet komen, wordt hoogstwaarschijnlijk niet gehaald.

In 2007 werd door het toenmalige kabinet besloten dat de Algemene Inspectiedienst (AID), de Plantenziektenkundige Dienst (PD) en de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) moesten fuseren tot de NVWA.

Die fusie moest een besparing opleveren van 50 miljoen euro, wat neerkomt op 19 procent minder budget. Naar nu blijkt zijn de voor- en nadelen van het fuseren van deze drie overheidsdiensten vooraf niet goed genoeg geanalyseerd. De verwachting is dat aanvullende taakstellingen voor 2018 en later evenmin gehaald zullen worden.

Kanttekeningen

De Rekenkamer plaatst ook kanttekeningen bij het risicogericht toezicht van de NVWA, dus het extra controleren op bedrijven die vaak en ernstig de regels overtreden, wat ook een kostenbesparing moet opleveren.

''Vooralsnog heeft de NVWA voor de meeste sectoren geen scherp inzicht in de naleving van wet- en regelgeving'', schrijft de instantie. Dat komt omdat de toezichthouder nog bezig is met het maken van een nieuwe risicoanalyse voor de 23 sectoren waar toezicht over gehouden moet worden.

Geschrokken

In de Tweede Kamer is woensdag geschrokken gereageerd op de conclusie van de Algemene Rekenkamer.

PvdA-Kamerlid Sjoera Dikkers noemde de conclusies van de Rekenkamer woensdag pittig. Ze is geschrokken van de constatering dat de NVWA onvoldoende zicht heeft op de naleving van de regels door bedrijven.

Ze wil snel van het kabinet weten of consumenten er nog wel op kunnen rekenen dat ze weten wat ze eten. Dat laatste wil ook Carla Dik-Faber van de ChristenUnie zo snel mogelijk helder hebben.

Gerard Schouw (D66) wil nog voor kerst een hoorzitting houden om de hoofdrolspelers van de afgelopen tien jaar (onder anderen oud-bewindslieden als Henk Bleker en Gerda Verburg) aan de tand te voelen.

'Balen'

SP'er Henk van Gerven baalt ervan dat de waakhond zoveel capaciteit heeft moeten inleveren door bezuinigingen, die volgens hem op drijfzand gebaseerd blijken. Op de belangrijkste taak van de NVWA - het garanderen van de voedselveiligheid - is daardoor verzaakt.

Voor hem reden om er opnieuw voor te pleiten de dienst niet langer onder het ministerie van Economische Zaken maar onder het ministerie van Volksgezondheid te laten vallen.

Ook Marianne Thieme van de Partij van de Dieren stelt vast dat het kabinet bij de totstandkoming van de NVWA in 2007 "zonder kennis van zaken'' heeft gehandeld.

Versterken

Het toezicht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) moet worden versterkt, laat staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken weten in een reactie. Ze reageert ook namens minister Edith Schippers van Volksgezondheid. Dijksma gaat daartoe een plan van aanpak maken, op basis van de conclusies van het rapport.

Dijksma is al begonnen met invulling geven aan de verdere ontwikkeling van het takenpakket en het budget van de NVWA, liet ze weten.