De Europese Centrale Bank (ECB) benadrukt opnieuw dat er snel een Europees fonds moet komen dat banken die in de problemen komen kan herstructureren. Daarmee gaat het in tegen de opstelling van Duitsland.

Dit laat de ECB weten in een vrijdag gepubliceerde visie.

Dit fonds, onderdeel van het zogenaamde resolutiemechanisme, moet binnen een paar dagen kunnen beslissen over de toekomst van een in de problemen geraakte bank, zo benadrukt de ECB.

In Europees verband is in principe overeenstemming over de oprichting van het gezamenlijke fonds dat noodlijdende banken moet redden en de tegoeden van spaarders kan garanderen als deze failliet gaan.

Bankenunie

Het fonds is onderdeel van de op te richten bankenunie, dat geldt als één van de lessen van de schuldencrisis.

Volgens de ECB kan dit fonds binnen de bestaande Europese regelgeving worden opgezet. Maar Duitsland en ook enkele andere Europese lidstaten stellen dat hiervoor een nieuw Europees verdrag noodzakelijk is en wil in de tussentijd een netwerk van nationale fondsen optuigen. Dat zou echter jaren van vertraging op kunnen leveren.

De vrees van Duitsland is dat het fonds beslissingen kan gaan maken die de nationale budgetten van de lidstaten kunnen raken. Daarmee wordt de autonomie van een land geraakt.

Toezicht

Maar volgens de ECB moet het fonds al halverwege volgend jaar kunnen starten en volledig werkzaam zijn in januari 2015. Dat de ECB in de zomer van volgend jaar het gemeenschappelijke toezicht voor de zesduizend Europese banken op zich moet nemen, heeft alles met deze opstelling te maken.

De centrale bank wil dat het fonds werkt vóór het deze belangrijke taak op zich neemt. Het is "cruciaal" dat deze taken strikt van elkaar gescheiden blijven, aldus de ECB.

Nederland

Nederland is niet direct voorstander van het Duitse voorstel. Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) is pleitbezorger van het regelen van de zaken op Europees niveau. Wel stelde hij donderdag nog tijdens een debat in de Tweede Kamer geen "scherpslijper" te zijn op dit punt. 

Volgens Dijsselbloem kunnen de zorgen van Duitsland worden weggenomen als er "heel snel harde bail- in regels" worden ingevoerd. 

Dit betekent dat aandeelhouders en schuldeisers altijd een deel van de redding van een bank moeten betalen. De ECB laat vrijdag weten dit instrument al voor de geplande datum van 2018 in te voeren, iets wat Dijsselbloem donderdag dus al leek te ondersteunen. 

Volgens Dijsselbloem neem bij een goede bail-in regeling "het risico af dat er weer allerlei grote rekeningen naar de publieke kant toe gaan, nationaal of Europees." Het nationale budgetrecht wordt dus minder geraakt als aandeelhouders meebetalen.  

Grote banken

Daarnaast wil Duitsland dat alleen grote systeembanken onder het toezicht vallen, terwijl de ECB voorstander is van het toezicht op alle zesduizend Europese banken.

De bankenunie is één woord voor een reeks verschillende nieuwe instrumenten in het Europese financiële stelsel. Met de bankenunie moet voorkomen worden dat als een bank omvalt een staat, en daarmee dus de belastingbetalers, hiervoor op moeten draaien.

Garant

In de bankenunie staat niet meer de staat, maar staan alle banken in de unie voor elkaar garant. Wel kunnen nationale overheden blijven bijdragen aan de redding van een bank.

Naast het toezicht van de ECB en het fonds voor de banken moeten er ook een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en garanties voor deposito's komen.

Vijf vragen over de bankenunie