De politie voert, nu en in de toekomst, geen 'jacht' op illegale vreemdelingen. Dat schrijft staatssecretaris Fred Teeven maandagavond aan de Tweede Kamer.

De Kamer stemde recent tegen het hanteren van het zogenoemde illegalenquotum, het aantal illegalen dat de politie per jaar zou moeten aanhouden en wilde een brief hoe de bewindsman er gehoor aan zou geven.

Teeven houdt nu vol dat de uitkomst van de stemming ondersteuning van zijn beleid betekent.

Het gaat niet zomaar om aantallen: ''De inzet van het vreemdelingentoezicht is primair gericht op criminele vreemdelingen, op toelatingsgerichte fraude en op overlastgevende vreemdelingen alsmede op vreemdelingen die zich aan een lichtere toezichtsmaatregel hebben onttrokken. In de resultaatafspraak met politie is dit aldus uitgangspunt'', schrijft hij.

'Discriminatie'

Teeven uit zijn bevindingen op de dag dat mensenrechtenorganisatie Amnesty International in een rapport, over de Nederlandse politie, schrijft dat etnische minderheden in Nederland steeds vaker staande gehouden worden voor politiecontroles dan autochtone Nederlanders.

Dat is discriminerend en in strijd met de mensenrechten, zegt Amnesty International.

De Nederlandse afdeling van Amnesty International analyseerde eerdere onderzoeken naar 'etnisch profileren' in Nederland. Daaruit blijkt dat de politieagenten zich bij zogenoemde 'proactieve controles' laten leiden door vooroordelen over het uiterlijk van criminelen.

Bij dit soort controles worden burgers preventief gecontroleerd zonder dat ze ergens van worden verdacht. Vooral bij identiteitscontroles, preventief fouilleren en verkeerscontroles pikt de politie etnische minderheden er vaker uit.

Het vertrouwen in de politie wordt hierdoor geschaad en maakt de bestrijding van criminaliteit moeilijker, concludeert Amnesty. Vooroordelen over het uiterlijk van criminelen worden bovendien versterkt.

''Als mensen ervaren dat de politie ze alleen controleert vanwege hun huidskleur of etnische afkomst, beschadigt dit de verstandhouding tussen de politie en etnische minderheden'', zegt directeur Eduard Nazarski van Amnesty Nederland. Dat draagt bij aan de negatieve beeldvorming over etnische minderheden in Nederland.

Nationale ombudsman

Discriminatie van minderheden bij politiecontroles zit in de politiecultuur. Dat heeft Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer gezegd naar aanleiding van het rapport van Amnesty International.

Volgens Brenninkmeijer heeft de politie de neiging om het onderwerp discriminatie weg te wuiven. ''Maar de politie moet erkennen dat het gebeurt en dat het onjuist is'', vindt de ombudsman.

Brenninkmeijer noemt het verder opvallend dat er weinig klachten binnenkomen van mensen die zich gediscrimineerd voelen bij politieoptredens. ''Deze mensen zijn het gewend dat ze gediscrimineerd worden en laten het erbij zitten.''

De ombudsman noemt deze vorm van discriminatie een effect van de verharding van de samenleving die hij de laatste jaren waarneemt. ''De tolerantie in Nederland neemt af'', aldus Brenninkmeijer.

Brenninkmeijer is blij met de aandacht van Amnesty International voor dit zogeheten 'etnisch profileren' door de politie.

Incidenten

Etnisch profileren strekt bij de Nederlandse politie niet verder dan incidenten. De politie wijst etnisch profileren nadrukkelijk af. Dat meldt de korpsleiding van de nationale politie maandag in een reactie op het bericht van Amnesty International. 

Het standpunt van Amnesty doet agenten volgens de politie ernstig tekort. "Met alle bijbehorende risico's strijden zij dagelijks tegen elke vorm van onrecht." De afgelopen drie jaar ontving de politie gemiddeld enkele tientallen klachten per jaar over discriminatie door de politie. "Terwijl de politie jaarlijks miljoenen malen mensen staande houdt of aanspreekt", meldt de politie. 

De opleiding van politiemensen besteedt specifiek aandacht aan het zo neutraal mogelijk kijken naar en beoordelen van situaties, stelt de politie verder. Ook het Landelijk Expertisecentrum Diversiteit, een onderdeel van de politieorganisatie, werkt aan bewustwording van en kennisvergroting over etnisch profileren. Alle klachten over etnisch profileren en discriminatie bespreekt en evalueert de politie intern. 

De korpsleiding benadrukt de complexiteit van het politiewerk. "De kern van het politiewerk is onderscheid maken tussen goed en fout. Tussen wat wel en niet klopt. Een politieagent op straat kijkt daarom naar afwijkend gedrag. Zulke afwegingen hangen samen met veel factoren, zoals locatie, tijdstip of leeftijd, maar ook het uiterlijk en gedrag van personen of bijvoorbeeld het type voertuig", aldus korpschef Gerard Bouman. 

Agenten werken volgens Bouman veelal onder moeilijke omstandigheden en moeten soms in een fractie van een seconde lastige afwegingen maken, die ze later pas kunnen verifiëren. "Iedereen die meent slachtoffer te zijn van etnisch profileren roep ik op om zich te melden bij ons. Als politiemensen in de praktijk dit soort fouten blijken te maken, dan nemen we maatregelen en leren we ervan."