Het handelsakkoord waarover de Verenigde Staten en de Europese Unie onderhandelen komt in gevaar als de crisis rond het afluisterschandaal van de NSA niet snel wordt opgelost.

Deze boodschap heeft Washington maandag van een delegatie van het Europese Parlement te horen gekregen.

Voorzitter Elmar Brok van de EP-commissie voor buitenlandse zaken zei dat de samenwerking tussen de EU en de VS op het gebied van terrorismebestrijding natuurlijk moet worden voortgezet, maar dat de privacy van de Europeanen door de VS veel beter gerespecteerd moet worden.

In het handelsakkoord moeten daarover harde afspraken worden vastgelegd. Als dat niet naar behoren blijkt te kunnen, komt het gehele akkoord in gevaar, zo betoogde Brok.

Noodzakelijk

De Amerikaanse regering verdedigde maandag het massaal verzamelen van communicatiegegevens als noodzakelijk. ''Er zijn manieren van communicatie die we tien jaar geleden niet eens hadden en waar wij ons aan moeten aanpassen'', aldus woordvoeder van het Witte Huis Jay Carney.

''Als we onze burgers en bondgenoten willen beschermen, dan moeten we op deze veranderingen vooruitlopen en dat doen onze inlichtingendiensten goed'', aldus Carney.

President Barack Obama wil er wel voor zorgen dat geen informatie wordt verzameld ''omdat het kan'', maar alleen omdat het nodig is, aldus de woordvoerder. De VS overwegen meer openheid te geven over het vergaren van inlichtingen.

Bondgenoten

Het hoofd van de Amerikaanse Senaatscommissie die gaat over de inlichtingendiensten is "absoluut tegen'' het vergaren van inlichtingen over bondgenoten van de VS door de geheime dienst NSA. Senator Dianne Feinstein verklaarde dat maandag.

Ze zei dat het Witte Huis Huis haar heeft laten weten dat het verzamelen van informatie over de bondgenoten niet doorgaat. De Senaatscommissie gaat bovendien een ''grote herziening'' doen van alle inlichtingenprogramma's van de VS.

Feinstein heeft eerder wel de surveillance van grote hoeveelheden telefoon- en internetverkeer door de NSA verdedigd.

Groot probleem

De Democrate Feinstein liet weten dat het ''een groot probleem'' is dat Obama bij haar weten niet was ingelicht over de Amerikaanse spionagepraktijken tegen de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Ook de Senaatscommissie was volgens haar niet afdoende geïnformeerd over het bespioneren van bevriende leiders.

''Ik geloof niet dat de Verenigde Staten telefoontjes en e-mails moeten verzamelen van bevriende presidenten en premiers'', aldus Feinstein. Volgens haar moet het toezicht op het werk van de inlichtingendienst worden versterkt.

Nederland

Het aftappen van telefoons en e-mailverkeer door inlichtingen- en veiligheidsdiensten mag in Nederland alleen binnen de grenzen van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 en alleen op last van de verantwoordelijke ministers. ''Iedere andere vorm is niet acceptabel'', schrijft minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken maandagavond aan de Tweede Kamer.

Hij reageert op vragen over het bericht dat de Amerikaanse inlichtingendienst NSA veel Nederlandse telefoontjes zou onderscheppen.

''Het kan voorkomen dat andere landen menen dat er een goede reden is om in of vanuit Nederland inlichtingen te verzamelen. In een dergelijk geval dient het desbetreffende land een verzoek te richten tot de AIVD of de MIVD'', aldus Plasterk. ''In Nederland geldt de Nederlandse wet, ook voor bondgenoten.''

Vijf vragen over aftapprogramma PRISM

Meer nieuws rond de afluisterpraktijken