De oppositiepartijen in de Eerste Kamer hebben zich dinsdag zoals verwacht bijzonder kritisch opgesteld tegen de plannen van het kabinet over verlaging van de pensioenopbouw. 

Het kabinet zal daarom in de Eerste Kamer geen meerderheid vinden voor de plannen.

Het CDA liet zich daarbij in niet mis te verstane bewoordingen uit en riep het kabinet op de plannen in te trekken, net als de SP en de PVV. 

Ook D66, GroenLinks en de ChristenUnie stelden zich negatief op, vooral wat het effect van de plannen voor jongeren heeft. 

Volgens de partijen draagt het wetsvoorstel zoals het er nu ligt niet bij aan een toekomstbestendig, duurzaam en stabiel pensioenstelsel. 

In de Eerste Kamer wordt dinsdag gedebatteerd over de plannen van het kabinet om vanaf 2015 de jaarlijkse pensioenopbouw te verlagen van 2,25 naar 1,75 procent van het inkomen.

Coalitiepartijen VVD en PvdA bezetten samen maar 30 van 75 zetels in de Eerste Kamer, een minderheid.

Tegenvaller

Als de plannen het in de Eerste Kamer niet redden, dan is dit een flinke tegenvaller voor het kabinet, dat met de plannen een besparing van 3 miljard heeft ingeboekt in de begroting. Volgens D66 moet deze opbrengst echter "worden gerelativeerd", omdat het nog onzeker is.

Ook vanuit politiek oogpunt zal een afwijzing vanuit de Eerste Kamer de "weeffout" van dit kabinet nog eens pijnlijk blootleggen. Het kabinet onderhandelt momenteel met de oppositiepartijen D66, GroenLinks, ChristenUnie en de SGP in de Tweede Kamer om dit soort confrontaties in de Eerste Kamer in de toekomst te voorkomen. 

Ellende

Als het kabinet dinsdagavond alsnog voorstelt om een aanpassing te doen van de plannen in een zogenaamde novelle, dan is dit volgens het CDA verloren moeite.

"Het kabinet moet niet proberen tijd te kopen via een novelle. Dat wordt een herhaling van ellende", zo stelde senator Wobke Hoekstra van het CDA. Volgens D66 zijn de plannen van het kabinet "buitengewoon dun onderbouwd", aldus senator Joris Backer.

Hoekstra vreest dat het kabinet met "warme woorden en een beetje wisselgeld" gaat proberen te repareren wat niet te repareren valt.

Jongeren

D66, GroenLinks en de ChristenUnie maken zich vooral zorgen over wat de plannen betekent voor de pensioenopbouw voor jongeren. De plannen verhogen "aanmerkelijk" de kans dat vooral jongeren op een lager pensioen zullen uitkomen, aldus Backer.

"Het kabinet stelt de zaken te florissant voor", aldus een bezorgde Peter Ester van de ChristenUnie. De senator verwijt het kabinet van korte termijn denken. "Het kabinet casht nu, maar jongeren zullen daarvan de dupe worden."

Volgens de PvdA moet men zich echter kunnen baseren op de berekeningen van het Centraal Planbureau. Al erkent de partij dat de arbeidsmarkt grillig is, zodat berekeningen van een onafgebroken arbeidsleven van 40 jaar niet altijd opgaan.

Doel

De oppositiepartijen zijn bovendien niet te spreken over het doel van het kabinet om de plannen door te voeren. "Deze plannen liggen niet op tafel om te hervormen, niet omdat er een brede visie aan ten grondslag ligt, niet omdat het kabinet er inhoudelijk nu zo enthousiast over is. Deze plannen liggen op tafel, omdat het kabinet geld nodig heeft", aldus Hoekstra. 

Ook Backer vindt dat het kabinet zichzelf en de samenleving geen tijd en overleg heeft gegund om wel tot overeenstemming met de oppositie te komen. "De enige echte reden om de voorstellen in te dienen is het feit dat het in het regeerakkoord stond", zo verwijt Backer het kabinet. 

Koopkracht

De PvdA in de Eerste Kamer wijst er juist op dat het voorstel er toe leidt dat werkenden minder pensioen af hoeven te dragen, wat tot een hoger besteedbaar inkomen leidt.  

Volgens senator André Postema is het aandeel van het inkomen dat naar het pensioen gaat in de loop der jaren gestegen van 8 naar 18 procent. Hij stelt dat het voorstel juist leidt tot extra koopkracht. "Precies wat het land op dit moment nodig heeft", aldus Postema. 

Premieverlaging

Wel zijn er bij de coalitiepartijen Pvda en VVD zorgen over of de plannen wel werkelijk zullen leiden tot een premieverlaging vanuit de pensioenfondsen.

Dit is voor bijvoorbeeld D66 een reden om de plannen niet te steunen. Het kabinet verwacht een premiedaling van zo'n 6 miljard, maar kan die niet garanderen omdat de pensioenfondsen hier zelf over gaan. En deze fondsen, bestuurd door de sociale partners, zitten krap bij kas en voelen weinig voor een premieverlaging.  

De PvdA noemde het 'essentieel' dat de premies omlaag gaan. 

Beiden partijen zijn ook kritisch op de aanvullende spaarregeling van de sociale partners. "Wij hebben daar grote problemen mee", aldus Willem Bröcker van de VVD. De partijen pleiten ervoor de spaarregeling, die kan leiden tot een opbouw van 1,85 procent, niet verplicht te stellen.

Gefileerd

Hoekstra benadrukte nog dat het CDA er "niet op uit is om het kabinet in de wielen te rijden". 

Maar volgens Hoekstra is de welwillendheid van de Eerste Kamer "geen carte blanche".  Hij wijst erop dat de plannen "gefileerd zijn door de Raad van State, weggehoond door het veld en gekapitteld zijn door experts."  

Politieke rol

Tof Thissen van GroenLinks verweet het kabinet dat het de Eerste Kamer in een 'te politieke rol' duwt, doordat het niet goed luistert naar de kritieken in de Tweede Kamer. "Daar moet het werk gedaan worden. Zeker als een kabinet niet bij voorhand kan rekenen op voldoende steun", aldus Thissen.  Hij stelt dat het kabinet in de toekomst beter moet aanpakken.

In de Eerste Kamer wordt dinsdag de hele dag de plannen van het kabinet besproken, nadat ze eerder door de gehele oppositie in de Tweede Kamer waren afgewezen. Staatssecretarissen Frans Weekers (Financiën) en Jetta Klijnsma (Sociale Zaken) zullen dinsdagavond reageren op het commentaar uit de Eerste Kamer.

Vijf vragen over de pensioenplannen van het kabinet