Oppositiepartij D66 ziet nog steeds kans om met het kabinet samen te werken. De partij doet de coalitie een handreiking door een verlaging van het eigen budget voor onderwijs. 

Dit laat D66-leider Alexander Pechtold weten in een interview met NU.nl.

Wel moet het kabinet voor de kerst duidelijkheid verschaffen met wie het een samenwerking aan wil gaan, zo vindt Pechtold. "Het is twee voor twaalf."

Omdat VVD en PvdA geen meerderheid hebben in de Eerste Kamer, is de steun van D66 of andere oppositiepartijen als CDA en GroenLinks voor het kabinet de komende maanden hard nodig.

Pechtold liet na een mislukte toenaderingspoging in de zomer voor Prinsjesdag nog weten niet meer mee te willen denken met het kabinet. "Ze komen nu maar naar ons toe", zo klonk het.

Tegenbegroting

In een interview met NU.nl laat hij weten nog wel steeds mogelijkheden te zien tot samenwerking. In de tegenbegroting van de partij, die aankomende dinsdag wordt gepresenteerd, komt voor 2014 door het versnellen van hervormingen op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt een half miljard vrij voor investeringen in het onderwijs. Structureel wil de partij 1 miljard euro per jaar investeren in de sector.

Een handreiking, zo vindt D66, want in het eigen verkiezingsprogramma wilde het nog 1,8 miljard investeren in het onderwijs. Om dit mogelijk te maken moeten er echter een aantal afspraken uit het sociaal akkoord worden opgebroken. 

En wat wil het geval: zaterdag liet VVD-leider Halbe Zijlstra nog weten dat wat hem betreft er toch valt te praten over aanpassingen van dit akkoord.

Bekijk een deel van het interview:

Is dat niet wat veel, een half miljard voor onderwijs, in tijden van bezuinigingen?

"Wat mij bevreemdt is dat iedere politieke partij vorig jaar beloofde dat ze meer in het in het onderwijs wilden investeren. Maar ik voel me toch redelijk alleen in dat dan ook tot iets laten leiden."

Dat half miljard voor het onderwijs in uw tegenbegroting, waar gaat dat ten koste van?

"Wij versnellen hervormingen en leggen de lasten minder neer bij werkgevers en werknemers. Dit doen we door de keuzes die het kabinet via het sociaal akkoord voor zich uit schuift eerder te laten starten."

"Met iets minder belastingen vernietig je geen banen. En het kabinet moet ook oppassen met nivelleren, want dat vernietigt juist banen. En pas op met het sociaal akkoord, want ook dat vernietigt banen."

U pleit al heel lang voor het opbreken van het sociaal akkoord. Het kabinet zegt al langer: dat gaan we niet doen. Betekent dit dan niet dat het op een gegeven moment toch over is tussen u en het kabinet?

"Ik zie bij het kabinet iedere week weer kansen. De ene keer zeggen ze over schaliegas dat ze er niet aan beginnen, de andere keer willen ze het toch wel. Zolang het kabinet iedere keer van mening verandert is er een kans."

"Rutte en Asscher (premier en vice-premier, red.) hebben de regie bij maatschappelijke organisaties neergelegd en zich hiervan afhankelijk gemaakt. Maar je ziet aan de andere kant dat maatschappelijke organisaties die akkoorden nauwelijks dragen, of dat na een paar weken die handtekening alweer begint te vervagen. Ik vind dat die regie weer naar de politiek moet."

Vindt u dat het kabinet zwabbert?

"Ja. Kijk alleen maar naar de begroting van minister Schultz van Infrastructuur. Die is nu al voor de vijfde keer aangepast. Als je in een jaar de begroting al een aantal keren wijzigt, dan is dat gewoon geen consistent beleid."

Deze week is het Onderwijsakkoord gesloten. Volgens Bussemaker zou D66 tevreden moeten zijn met het resultaat. Wat vindt u van zo'n uitspraak?

"Onverstandig en gevaarlijk. Want uiteindelijk heeft ze onze steun voor haar begroting wel nodig."

"Bij alle partijen die aankomende week met tegenbegrotingen zullen komen heerst het gevoel: 'kabinet, kom op'. Ze sluiten allemaal akkoorden en praten met de polder. Maar uiteindelijk wordt er hier in de parlementen gestemd. Dus ze zullen de koers enigszins moeten verleggen en kijken waar ze hier gaan praten. En met wie: dat zullen we merken. Het is wel twee voor twaalf."

Als het twee voor twaalf voor het kabinet is,  wat is dan uw toekomstvisie voor dit najaar?  

"Het is de stuurmanskunst van Rutte en de zijnen om ervoor te zorgen dat we uiteindelijk met de kerst zeggen: het kabinet zit er nog, er is meer draagvlak en er zijn vooral betere ideeën."

Heeft het kabinet D66 daarbij nodig?

"Dat is een keuze van het kabinet. Of ze met de SP het nivelleringstraject in willen. Of met D66 naar de randvoorwaarden willen kijken. Ons eisenpakket is: creëer meer werk. Zorg voor minder belastingen en snellere hervorming en investeer in onderwijs. Dan komen ze misschien bij D66 uit."

Dijsselbloem heeft gezegd: na Prinsjesdag kunnen we eventueel weer met D66 praten. Heeft u al een uitnodiging gehad?

"Nee."

Het kabinet moet of kiezen voor samenwerking met het CDA, of met D66 en GroenLinks, zo stelde GroenLinks-leider Bram van Ojik vorige week tegen NU.nl. Ziet u dat ook zo?

"Nee."

Ziet u GroenLinks niet nog steeds als een partner?

"Ik kijk niet naar partners in de Tweede Kamer. Daar heeft het kabinet een meerderheid. Het kabinet zal moeten kijken hoe ze hun begrotingen en plannen uiteindelijk door de Eerste Kamer heen krijgen. Maar dat ga ik niet voor ze regelen, dat zullen ze zelf moeten doen."

"Maar ze moeten na een jaar wel eens een keer een keuze gaan maken met wie ze dat willen doen."