Coalitiepartijen VVD en PvdA zijn het samen eens over de extra bezuinigingen van 6 miljard euro. Waar onderhandelen ze precies over en hoe gaat het verder? NU.nl legt het u uit in vijf vragen.

Waarover praat het kabinet?

Het kabinet heeft aangekondigd 6 miljard euro te moeten bezuinigen omdat het steeds slechter gaat met de economie en het begrotingstekort verder is opgelopen. Volgens EU-afspraken is het niet toegestaan een hoger begrotingstekort te hebben dan 3 procent van het bruto binnenlands product. 

Voor de zomer is het kabinet al een heel eind gekomen met de onderhandelingen. In de zomer hebben de ambtenaren van de ministeries de plannen verder uitgewerkt.

Vanaf half augustus is er iedere dinsdag, woensdag en donderdag overlegd in de begrotingsraden. Dit zijn een soort ministerraden, waarbij het per onderwerp verschilt welke ministers, staatssecretarissen en ambtenaren aanschuiven bij premier Mark Rutte en minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Ook de fractievoorzitters van beide partijen, Diederik Samsom van PvdA en Halbe Zijlstra van de VVD zijn nauw bij de overleggen betrokken. 

Zodra de coalitiepartijen een akkoord hebben over het pakket, wordt het nog in de ministerraad besproken voordat het pakket definitief naar de printer kan.

Wat is er al bekend over de bezuinigingen?

In grote lijnen is het duidelijk waar het kabinet de 6 miljard extra bezuinigingen vandaan wil halen. Meer dan de helft komt uit een pakket waarover het kabinet in het voorjaar al overeenstemming bereikte, maar dat door het sociaal akkoord tijdelijk in de ijskast verdween.

Het gaat onder meer om het bevriezen van de lonen in de overheidssector, een korting op de budgetten voor de ministeries en het niet aanpassen van de belastingschijven aan de inflatie.

Ook worden de belastingschijven en heffingskortingen bevroren en komt er een extra jaar nullijn voor rijksambtenaren.

Door de bezuinigingen zal de gemiddelde koopkracht in Nederland in 2014 met ongeveer 1 procent dalen. Daarbij worden de middeninkomens minder getroffen dan de hoogste en laagste inkomens. 

Een andere uitkomst van het begrotingsoverleg is volgens de Telegraaf dat alle Nederlanders 100.000 euro belastingvrij mogen schenken. Geld dat in de eigen woning van de ontvanger moet worden gestoken, waardoor de hypotheekschuld verlaagd kan worden.

Het geld kan ook worden gebruikt voor het renoveren van het huis. De coalitie hoopt zo dat vermogens in de economie vloeien en dat de Nederlandse woningschuld kan worden teruggedrongen.

Met de voorstellen van de commissie-Van Dijkhuizen voor vernieuwing van het belastingstelsel als leidraad, wordt er verder gesneden in toeslagen. Door het samenvoegen van verschillende toeslagen in de huishoudentoeslag wordt het aantal rechthebbenden teruggebracht, zo verwacht het kabinet.

Verder is het kabinet van plan om het eenmalig fiscaal aantrekkelijk te maken geld uit stamrecht-bv's te halen, zoals voor de zomer al uitlekte.

In een stamrecht-bv zetten ontslagen werknemers hun gouden handdruk weg om hoge belastingen te voorkomen. Het kabinet overweegt volgend jaar dat geld voor slechts 80 procent van het normale tarief te belasten, zodat veel mensen het zullen opnemen. Dat is goed voor de economie, maar ook voor de schatkist omdat het op korte termijn wel zorgt voor extra belastinginkomsten. 

Ook wil het kabinet geld vrijmaken door verkwisting en fraude in de zorg te bestrijden en door nog een extra korting op de budgetten van departementen.

Daarnaast heeft het kabinet aangekondigd dat het wil komen met nieuwe maatregelen om de woningmarkt los te trekken. Vanuit Brussel is er veel kritiek op het Nederlandse systeem, omdat de hypotheekrenteaftrek huizenbezitters demotiveert hun hypotheek af te lossen, wat zorgt voor een grote schuldberg in ons land.

"De structurele problemen hadden veel eerder moeten worden aangepakt", zo vindt Dijsselbloem. Daarom komen er extra plannen. Het kabinet zou werken aan een maatregel waarbij mensen die met hun levensverzekering hun hypotheek aflossen geen belasting hoeven te betalen over het gespaarde kapitaal.

Dijsselbloem heeft daarnaast ingrijpende bezuinigingsmaatregelen in de sociale zekerheid en de zorg niet uitgesloten. Ook zal de regering er niet aan ontkomen om de lasten voor burgers te verzwaren.

Waarom bezuinigt het kabinet eigenlijk?

Nederland heeft momenteel een begrotingstekort dat hoger is dan volgens Europese regels is toegestaan. Bij de invoering van de euro spraken alle landen in de eurozone af dat zij een begrotingstekort van maximaal 3 procent mogen hebben om zo de stabiliteit van de munt te kunnen garanderen.

Waar ons land zich in het verleden altijd keurig aan de Europese regels hield, kwam het tekort in 2011 uit op 4,7 procent en in 2012 op 3,8 procent. Voor 2013 wordt een tekort van 3,0 procent verwacht. Dit valt lager uit dan eerder gedacht, maar dit komt vooral omdat het kabinet de kosten van de nationalisatie van SNS grotendeels niet mee hoeft te rekenen. 

Dat het er echter nog steeds niet goed voorstaat in Nederland blijkt wel uit de laatste cijfers van het CPB. Dat voorspelt voor 2014, zonder gewijzigd beleid, een begrotingstekort van 3,9 procent. 

Vorig jaar gaf Brussel nog een ferme waarschuwing: als Nederland zich in 2013 niet aan de afspraken zou houden, volgt er een boete. 

Het kabinet maakte in het najaar van vorig jaar bekend 16 miljard extra te bezuinigen. Maar door de tegenvallende economie komt daar nu 6 miljard bovenop. Wel heeft ons land een jaar uitstel gekregen van Brussel om aan de regels te voldoen: het kabinet richt zich er nu op het begrotingstekort in 2014 onder de 3 procent te brengen in plaats van nog dit jaar.

Wat zijn de adviezen over hoe te bezuinigen?

Er gaan de laatste tijd veel kritische geluiden op over hoe er in Nederland en andere eurolanden is bezuinigd in tijden van recessie.

Het Centraal Planbureau heeft er bijvoorbeeld voor gewaarschuwd dat tijdens de crisis in de jaren 30 in de VS, de economie instortte nadat de overheid ervoor koos te bezuinigen in tijden van recessie.

Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft zich in de afgelopen maanden kritischer opgesteld tegen de bezuinigingen in Europa. Het fonds stelde dat als het slechter dreigt te gaan met de Europese economie de landen die er financieel relatief goed voorstaan moeten overwegen minder te bezuinigen.

Brussel heeft verschillende landen, zoals Nederland, ook uitstel gegeven om aan de regels te voldoen, maar vindt tegelijkertijd dat alle landen in de eurozone uiteindelijk hun staatsschuld niet te hoog op mogen laten lopen. Wel vindt Brussel dat de bezuinigingen zoveel mogelijk van structurele aard moeten zijn. Dit betekent hervormingen in plaats van lastenverzwaringen. Dit laatste heeft namelijk vooral op de korte termijn effect.

Ook de Nederlandsche Bank (DNB) heeft het kabinet opgeroepen vooral te kiezen voor structurele hervormingen.

Het verzwaren van de lasten is een snelle bezuinigingsmaatregel die vooral effect heeft op de korte termijn: het terugdringen van het begrotingstekort. Maar na 2 jaar wordt het negatieve effect daarvan op de economie steeds groter, zo vindt ook DNB.

Daarom heeft het kabinet zich als doel gesteld dat de bezuinigingen slechts voor een derde uit lastenverzwaringen mogen bestaan en voor twee derde uit andere bezuinigingsmaatregelen (hervormingen). Dijsselbloem erkende in een debat in de Tweede Kamer echter dat deze verdeling mogelijk pas in 2017 zo zal uitpakken.

Hoe gaat het verder na de onderhandelingen?

De onderhandelingen lopen in de laatste week van augustus af. Voor 30 augustus moeten de begrotingsvoorstellen naar de Raad van State, het belangrijkste bestuursorgaan dat regering en parlement adviseert over voorgenomen wetgeving. Dit advies van de Raad van State gaat alleen naar het kabinet, en wordt dus niet openbaar.

De ambtenaren van de ministeries hebben dan nog tot Prinsjesdag, dat plaatsvindt op de derde dinsdag  van september, om de voorstellen en eventuele aanmerkingen van de Raad van State te verwerken.

Op Prinsjesdag worden de belangrijkste voorstellen van het kabinet voor het komende jaar in de Troonrede gepresenteerd door koning Willem-Alexander. Vlak daarna biedt Dijsselbloem de volledig uitgewerkte plannen via de Miljoenennota aan het kabinet aan.