Een groep parlementariërs uit twaalf Europese landen roept de Raad van Europa op onderzoek te doen naar de mate waarin geheime diensten in Europa burgers afluisteren.

De volksvertegenwoordigers roepen middels een petitie op tot meer toezicht op afluisterpraktijken van geheime diensten. Onder de in totaal 23 parlementariërs zijn ook drie Nederlanders: Tiny Kox, Eerste Kamerlid voor de SP, Hans Franken, Eerste Kamerlid voor het CDA en Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid voor het CDA.

"Binnen een democratie zijn geheime diensten nodig, maar wel met een zekere vorm van controle", aldus Omtzigt tegenover NUtech. In de petitie wordt opgeroepen tot een onderzoek in alle Europese landen naar de werking van geheime diensten.

Een duidelijk beeld van het functioneren van geheime diensten is volgens de petitie noodzakelijk voor een goed functioneren van de democratie. Het uitwisselen van geheime informatie tussen geheime diensten, zoals bij het PRISM-aftapprogramma het geval was, mag niet langer gebeuren zonder dat iemand daar iets vanaf weet, volgens Omtzigt.

Toezichthouders

Ook wordt aangedrongen op het toewijzen van onafhankelijke toezichthouders per land. Wanneer landen al een toezichthouder hebben, zoals Nederland in de vorm van de Commissie van Toezicht Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, wordt gevraagd het functioneren daarvan te onderzoeken.

"Bepaalde zaken moeten geheim blijven, maar dat betekent niet dat er geen enkele vorm van toezicht nodig is", vindt Omtzigt. Mocht de Raad van Europa inderdaad een onderzoek instellen wordt ook een dergelijke insteek gekozen, waarbij zowel openbaar als besloten gehoord kan worden.

Voor de potentiële reikwijdte verwijst Omtzigt naar een onderzoek dat de Raad van Europa in 2005 naar geheime CIA-vluchten deed. "Die kwamen aan het licht door dat onderzoek", aldus het CDA Tweede Kamerlid.

Klokkenluiders

Ook wordt in de petitie opgeroepen tot betere bescherming van klokkenluiders. Wanneer mensen in het algemeen belang aan de bel trekken over misstanden, moeten die beschermd worden.

"Daar zijn uiteraard wel grenzen aan", aldus Omtzigt. "Wanneer er op grote schaal geheime documenten gelekt worden, zoals Wikileaks bijvoorbeeld doet, kun je je afvragen of dat nog wel in het algemeen belang is."