Het kabinet wil de toegang tot gesubsidieerde rechtsbijstand terugdringen. Dit moet een bezuiniging opleveren van 85 miljoen euro.

Dat schrijft staatssecretaris Fred Teeven (Justitie) vrijdag aan de Tweede Kamer.

De kosten van de gesubsidieerde rechtsbijstand zijn in tien jaar tijd gestegen van 330 miljoen in 2002 naar 495 miljoen in 2012.

Huurgeschillen en consumentengeschillen worden straks voor een groot deel uitgesloten, omdat deze zaken volgens de staatssecretaris goed verzekerbaar zijn.

Wie een aanvraag doet voor gesubsidieerde rechtsbijstand zal eerst moeten aantonen dat de zaak niet op een andere manier op te lossen is.

Online advies

Meer dan nu zullen mensen een beroep moeten doen op geschillencommissies of online goedkoop advies moeten inwinnen. 

De staatssecretaris verwacht dat hierdoor het aantal gesubsidieerde zaken met 17 procent zal dalen. 

Volgens hem is het de verantwoordelijkheid van mensen zelf om te kijken naar alternatieven, bijvoorbeeld via een rechtsbijstandsverzekering.

De advocaten gaan er in de plannen deels op achteruit. Bij grote zaken gaat het uurtarief van 104 euro naar rond de 70 euro. Hier staat volgens de staatssecretaris tegenover dat de administratieve lasten zullen afnemen.

Gezinsinkomen

Teeven kondigt verder aan dat bij echtscheidingen gekeken zal worden naar het gezinsinkomen en niet meer naar de individuele inkomens.

"Het is niet de taak van de overheid om advocatenbijstand te financieren als er voldoende geld is, maar de echtelieden door omstandigheden dat niet met elkaar willen delen", schrijft Teeven.

Ook wil hij onderzoeken wanneer echtscheidingen geregeld kunnen worden zonder tussenkomst van de rechter. 

In het regeerakkoord was dit al afgesproken voor gevallen waarbij er geen kinderen in het spel zijn en er gezamenlijke overeenstemming is.

Reactie PvdA

De PvdA laat weten morrend de bezuinigingen te accepteren. "Het doet pijn dat moet worden bezuinigd op de gefinancierde rechtsbijstand, maar in een tijd waarin iedereen moet bezuinigen moeten ook hier de kosten worden teruggebracht", aldus Kamerlid Jeroen Recourt.

"Uitgangspunt is dat de dikte van iemands portemonnee niet van belang mag zijn bij het halen van zijn recht."

Hij zegt het van belang te vinden dat de verhoging van de eigen bijdragen de lage inkomens zo min mogelijk raakt. "De bezuinigingen van dit kabinetsplan lijken binnen dit uitgangspunt te vallen."

Veel te ver

D66-Kamerlid Gerard Schouw vindt de bezuiniging 'veel te ver gaan'. "Toegang tot het recht is in onze rechtsstaat een fundamenteel recht. Dat moeten we niet door rechtse symboolpolitiek laten afbreken", aldus Schouw.

Volgens SP-Kamerlid Jan de Wit helpt Teeven met de maatregelen de in de grondwet vastgelegde toegang tot het recht om zeep. "Dit betekent dat mensen met een kleine portemonnee niet meer hun gelijk kunnen halen. Klassenjustitie ligt op de loer", aldus De Wit.

Volgens De Wit is in de praktijk gebleken dat nu al veel mensen afzien van een rechtszaak omdat ze geen advocaat kunnen betalen. "Dat zal alleen nog maar erger worden".