Scholen moeten zelf kunnen kiezen aan wie ze onderwijs bieden en wat voor onderwijs dat is. Ook zouden ze zelf toelatingscriteria en school- of collegegeld moeten kunnen vaststellen. 

Dat is een van de adviezen van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) aan kabinet en parlement. Het stuk is vrijdag verschenen.

Nederland kan er wel bij varen als de overheid zich minder met alles bemoeit, maar alleen als maatschappelijke organisaties alle ruimte krijgen voor eigen initiatieven, is de strekking van het advies.

''Als je de mogelijkheden verruimt voor burgerinitiatieven - ook om er privaat geld in te steken - dan zijn we meer in staat deze samenleving te verbeteren", zegt een van de opstellers van het rapport, hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen, in een interview met Trouw.

Hij vindt dat groepen mensen met eenzelfde belang hun zaken prima zelf kunnen regelen. Dat zal ertoe leiden dat voorzieningen meer zijn toegesneden op de behoeften van die groepen zelf, met minder regels en afhankelijkheid van de overheid. Die kan het best van een afstand toezien.

''Laat ouders de opvang zelf organiseren. Dan krijg je meer crèches die 's nachts open zijn, voor kinderen van ouders die in de zorg en schoonmaak werken. Het kan nog goedkoper zijn ook", noemt Frissen als voorbeeld.