Nederland ''steunt de oproep van Europese instellingen om helderheid'' over berichten dat de Amerikaanse geheime dienst NSA functionarissen van de EU heeft bespioneerd. 

Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken zondag gemeld.

De Europese Commissie en het Europees Parlement eisen opheldering van de Verenigde Staten over berichtgeving in het Duitse tijdschrift Der Spiegel.

Het blad schreef zaterdag dat de NSA diplomaten van de EU bespioneert in de VS. Ook het Justus Lipsius-gebouw in Brussel, hoofdkwartier van de Raad van de Europese Unie, was doelwit.

Snowden

De spionagepraktijken zouden blijken uit geheime documenten. Ze zijn volgens Der Spiegel afkomstig van de voortvluchtige klokkenluider Edward Snowden. De Amerikaan onthulde onlangs dat de NSA op grote schaal telefoon- en internetcommunicatie in de gaten houdt.

Ook het Justus Lipsius-gebouw in Brussel zou doelwit zijn geweest. Dat is het hoofdkwartier van de Raad van de Europese Unie. Alle EU-lidstaten hebben in dit gebouw ruimtes voor hun ministers.

De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, heeft de VS met de verwijten geconfronteerd. ''Ze hebben ons toegezegd de informatie te onderzoeken en ons hun bevindingen mee te delen'', aldus een woordvoerder van de commissie.

Schulz

Ook de voorzitter van het Europees Parlement (EP), Martin Schulz, eist opheldering. ''Als dit klopt, dan is het een enorm schandaal'', aldus Schulz. Hij dreigde dat de zaak ''grote gevolgen kan hebben voor betrekkingen tussen de EU en de Verenigde Staten''.

De Nederlandse regering ''steunt de oproep van Europese instellingen om helderheid'', meldde het ministerie van Buitenlandse Zaken. De regeringen van Frankrijk en Duitsland hebben de VS rechtstreeks om opheldering gevraagd.

Nederlandse Europarlementariërs tonen zich geschokt. Judith Sargentini (GroenLinks) stelt dat het met ''alle goedgelovigheid over onze Atlantische vrienden'' wel voorbij lijkt. Thijs Berman (PvdA) suggereert zelfs een onderbreking van de gesprekken tussen de EU en de VS over het vrijhandelsverdrag.

Tweede Kamer

Ook in de Tweede Kamer zijn grote zorgen. Jeroen Recourt van regeringspartij PvdA wil opheldering van minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken). Recourt sluit niet uit dat ook Nederland actief in de gaten gehouden wordt. Ook GroenLinks, D66 en het CDA zijn bezorgd.

Assange

De onthullingen over spionageprogramma's van de VS zullen doorgaan, ongeacht wat er met Snowden gebeurt, zo meldt WikiLeaks-oprichter Julian Assange. Volgens hem heeft Snowden ervoor gezorgd dat de documenten van de Amerikaanse geheime dienst NSA hoe dan ook naar buiten komen. De WikiLeaks-voorman zei niet of de documenten in bezit zijn van zijn organisatie.

Een journalist van de Britse krant The Guardian zei afgelopen week dat Snowden versleutelde kopieën van de documenten heeft gemaakt die al zijn verspreid. The Guardian is een van de media die de afgelopen weken onthullingen deden over observatieprogramma's door de NSA. De VS willen Snowden koste wat kost arresteren.

Reactie VS

De Verenigde Staten zullen geen openlijke reactie geven op berichten dat de Amerikaanse geheime dienst EU-diplomaten heeft bespioneerd, zo meldt een woordvoerder van de Directeur Nationale Inlichtingendiensten (DNI).

De VS zullen via diplomatieke kanalen ingaan op de vraag om opheldering door de Europese Unie. ''We zullen de kwestie ook bilateraal bespreken met de EU-lidstaten'', aldus een woordvoerder. Volgens de woordvoerder is het beleid om niet publiekelijk in te gaan op het werk van de inlichtingendiensten.

Volgens de woordvoerder is duidelijk gemaakt dat de VS buitenlandse inlichtingen verzamelen ''van het soort dat alle landen verzamelen''.

Vijf vragen over aftapprogramma PRISM

Lees al het nieuws over PRISM in het dossier van NUtech